Theo quan niệm phổ biến, thiềm thừ bột đá thường được đặt ở phòng khách gần lối vào, kệ thấp hoặc góc quầy thu ngân, đầu cóc hướng vào phía trong nhà; ít khi đặt trong phòng ngủ, nhà bếp hay nhà vệ sinh. Các trường phái phong thủy không hoàn toàn thống nhất về chi tiết, nhưng những điểm chung này được nhiều gia đình và cửa hàng làm theo.
Bài này gom các cách bày quen thuộc, ghi rõ đâu là quan niệm và đâu là lý do thực tế như an toàn, vệ sinh, thẩm mỹ. Mục tiêu là giúp bạn chọn được chỗ đặt vừa hợp nếp nhà mình, vừa giữ tượng bột đá bền đẹp. Không có chỗ đặt nào là "bắt buộc" hay "đặt sai sẽ gặp chuyện"; nếu gia đình đã có nếp riêng, hãy theo nếp đó.
Bốn điểm chung trong các cách bày phổ biến
Gần lối vào, nhìn vào trong. Ý tưởng theo quan niệm là con cóc "đón" tiền vào nhà chứ không hướng ra ngoài. Về thực tế, đặt gần cửa giúp khách đến chơi dễ nhìn thấy, tượng trở thành điểm nhấn của phòng khách.
Đặt thấp. Nhiều người cho rằng cóc là con vật sống sát mặt đất nên bày thấp hợp hình tượng hơn bày trên cao. Về mặt an toàn, tượng thấp ít bị rơi và nếu rơi thì cũng ít vỡ hơn.
Chỗ sạch sẽ, trang trọng. Hầu hết các cách bày đều tránh đặt cạnh thùng rác, nhà vệ sinh, chỗ phơi đồ. Với bột đá, chỗ sạch còn nghĩa là ít bụi bám vào nốt sần, đỡ phải lau.
Không đặt trên bàn thờ gia tiên. Thiềm thừ là vật phẩm cầu chúc, không phải đồ thờ. Nhiều gia đình bày cạnh bàn thờ Thần Tài theo nếp buôn bán, nhưng giữ bàn thờ gia tiên cho đồ thờ cúng. Đây là nếp phổ biến, bạn nên hỏi người lớn trong nhà nếu băn khoăn.
Quay đầu vào trong hay ra ngoài: các cách hiểu khác nhau
Cách phổ biến nhất là cho con cóc quay đầu vào trong nhà, nghĩa là lưng hướng ra cửa, mặt nhìn vào phòng. Lý giải theo quan niệm là cóc ngậm tiền mang vào, nếu quay ra ngoài thì như nhả tiền đi.
Một cách khác được truyền miệng là ban ngày quay đầu ra cửa để "đi kiếm tiền", tối quay vào trong để "mang tiền về". Cách này có người theo, nhưng đòi hỏi xoay tượng mỗi ngày. Với thiềm thừ bột đá, xoay nhiều lần làm mòn đáy và tăng nguy cơ rơi đồng xu rời, nên nếu theo cách này, hãy chọn tượng nhỏ, đáy có lót nỉ.
Cũng có trường phái gắn hướng đặt với mệnh chủ nhà hoặc hướng nhà. Các hệ thống này phức tạp và không thống nhất với nhau. Nếu bạn không theo trường phái cụ thể nào, cách quay đầu vào trong là lựa chọn đơn giản, được nhiều người chấp nhận.
Điều đáng tránh là thay đổi liên tục chỉ vì nghe mỗi người một ý. Chọn một cách, đặt chắc chắn, giữ sạch sẽ. Sự ổn định đó cũng chính là điều khiến góc bày trông ngay ngắn, chỉn chu.
Phòng khách: những vị trí hay được chọn
Phòng khách là nơi thiềm thừ được bày nhiều nhất. Một vài vị trí quen thuộc và cách làm cho hợp với tượng bột đá:
- Góc chéo đối diện cửa chính: theo một số trường phái, đây là góc tụ khí của phòng. Về thực tế, góc này thường ít người qua lại, tượng an toàn và nhìn thấy rõ từ cửa.
- Kệ tivi, tủ thấp: đặt lệch một bên, tránh sát thiết bị điện vì hơi nóng làm sơn nhanh xuống cấp và dây điện dễ vướng.
- Bàn trà: chọn cỡ nhỏ, đặt ở đầu bàn phía trong, không giữa bàn để khỏi vướng khi rót trà, dọn đồ ăn.
- Dưới chân kệ, cạnh sofa: hợp con cỡ lớn đặt sàn, đúng tinh thần đặt thấp theo quan niệm. Lót nỉ dưới đáy và để cách lối đi.
- Tủ kính trưng bày: hợp mẫu nhiều chi tiết như cóc trên bắp cải, đống xu; kính che bụi giúp đỡ công lau.
Không cần dùng tất cả các vị trí cùng lúc. Một con thiềm thừ đặt đúng chỗ, sạch sẽ có giá trị trang trí hơn ba bốn con rải khắp phòng.
Cửa hàng và quầy thu ngân
Ở cửa hàng, thiềm thừ thường được đặt trên quầy thu ngân, ở góc trong, đầu hướng vào phía người bán. Theo quan niệm, đó là chỗ tiền ra vào nên hợp với linh vật gắn với tiền. Về thực tế, quầy thu ngân là nơi bận rộn, nên chọn tượng nhỏ, đáy rộng, đặt ở chỗ không vướng máy tính tiền, máy quẹt thẻ, ngăn kéo tiền và tay nhân viên.
Nhiều cửa hàng đặt thêm một con lớn ở sảnh hoặc cạnh cửa ra vào. Khi đó cần chọn chỗ không chắn lối khách, không nằm ngay dưới chỗ treo đồ có thể rơi, và cách cửa kính đủ xa để nắng buổi chiều không chiếu thẳng vào tượng hằng ngày.
Với quán ăn, quán cà phê, tránh đặt gần khu chế biến vì hơi dầu mỡ bám vào lớp sơn bột đá rất khó lau sạch. Quầy thanh toán hoặc kệ trang trí ở khu khách ngồi là chỗ hợp hơn.
Nếu cửa hàng có bàn thờ Thần Tài, nhiều chủ cửa hàng đặt thiềm thừ ở phía trước hoặc bên cạnh, thấp hơn mặt bàn thờ. Cách bày cụ thể theo nếp từng nơi, không có một quy chuẩn chung.
Những chỗ nên tránh và lý do
Các chỗ dưới đây thường được khuyên tránh theo quan niệm phổ biến. Bảng ghi kèm lý do thực tế để bạn thấy nhiều lời khuyên có cơ sở rất đời thường.
| Chỗ nên tránh | Theo quan niệm | Lý do thực tế |
|---|---|---|
| Phòng ngủ | Không hợp chỗ nghỉ ngơi, tĩnh lặng | Ít người nhìn thấy; tượng lớn dễ vấp trong đêm |
| Nhà bếp | Không hợp chỗ đun nấu | Hơi nóng, dầu mỡ làm hỏng sơn nhanh |
| Nhà vệ sinh, cạnh thùng rác | Chỗ ô uế | Ẩm, hoá chất tẩy rửa, mất vệ sinh |
| Kệ rất cao trên đầu | Không hợp hình tượng con vật sát đất | Khó lau; rơi từ cao dễ vỡ, nguy hiểm |
| Bậu cửa sổ nắng chiếu thẳng | Không có quan niệm rõ ràng | Tia cực tím làm phai và giòn lớp sơn |
| Lối đi, sát cánh cửa | Chắn lối vào | Dễ bị đá, va, đổ |
Có thể thấy phần lớn chỗ nên tránh đều có lý do thực tế rõ ràng, dù bạn có theo quan niệm phong thủy hay không. Đó là cách nhìn hữu ích: khi một lời khuyên vừa hợp quan niệm vừa hợp lẽ thường, cứ làm theo; khi chỉ có lời đồn mà không lý giải được, hãy cân nhắc.
Bàn làm việc và văn phòng
Trên bàn làm việc, thiềm thừ cỡ nhỏ thường được đặt ở góc bàn, đầu hướng vào phía người ngồi hoặc vào trong phòng. Một số trường phái phân chia bên trái, bên phải bàn theo Thanh Long, Bạch Hổ và gợi ý đặt linh vật ở một phía nhất định; cách hiểu này khác nhau giữa các tài liệu, bạn chỉ nên coi là tham khảo.
Về thực tế, chọn phía bàn ít thao tác nhất. Người thuận tay phải thường dùng chuột và viết ở phía phải, nên đặt tượng phía trái sẽ ít va hơn. Tránh đặt sát chỗ để cốc nước vì nước đổ ra làm ướt đáy và lớp sơn.
Ở phòng giám đốc hay phòng họp, có thể đặt con lớn hơn trên tủ thấp sau lưng hoặc kệ gần cửa. Nên giữ không gian gọn: một hai món vật phẩm chọn kỹ trông chuyên nghiệp hơn một kệ đầy linh vật.
Văn phòng mở nhiều người dùng chung thì nên hỏi ý đồng nghiệp trước khi bày, vì không phải ai cũng có cùng quan niệm. Một con thiềm thừ nhỏ, đặt gọn trong phạm vi bàn mình, thường không gây phiền cho ai.
Một con, một cặp hay nhiều con
Phần lớn gia đình và cửa hàng chỉ bày một con thiềm thừ, hoặc một cặp đặt hai bên tủ, hai đầu quầy. Có nơi bày ba con hoặc chín con theo cách hiểu riêng về con số, nhưng đó không phải nếp phổ biến và không có quy chuẩn thống nhất.
Với một cặp, chọn hai con cùng cỡ, cùng màu, cùng lô sơn, đặt cân xứng, đầu hơi hướng vào nhau hoặc cùng hướng vào trong. Cặp lệch cỡ, lệch tông nhìn rõ là ghép tạm.
Nếu đã có thiềm thừ cũ mà được tặng thêm con mới, bạn không cần lo về số lượng. Có thể bày con mới ở chỗ khác, hoặc cất con cũ cẩn thận. Điều quan trọng là mỗi con được đặt ngay ngắn và giữ sạch, thay vì xếp chen chúc cho đủ số.
Khi bày nhiều linh vật cùng lúc, như thiềm thừ cạnh tỳ hưu, bắp cải, thỏi vàng, nên chừa cho mỗi món một khoảng trống riêng. Một kệ chất đầy vật phẩm vừa khó lau, vừa khiến món nào cũng mờ nhạt.
Bày cho gọn mắt: nền, ánh sáng và đồ đi kèm
Chọn được chỗ đặt rồi, vài chi tiết nhỏ dưới đây giúp góc bày thiềm thừ trông chỉn chu hơn hẳn mà không tốn thêm bao nhiêu:
- Lót nền tương phản: một tấm lót gỗ trầm, khay sơn mài hoặc tấm vải lụa đỏ sẫm dưới con cóc xanh ngọc hay nhũ vàng khiến tượng nổi lên rõ, đồng thời bảo vệ mặt kệ.
- Ánh sáng từ trên chéo xuống: một ngọn đèn nhỏ chiếu chéo làm nốt sần trên lưng có bóng đổ, nhìn có khối. Đèn chiếu thẳng từ trước làm tượng phẳng và lộ hết bụi.
- Để trống phía trước: đừng đặt bình hoa, hộp khăn giấy chắn trước mặt cóc. Phần đẹp nhất là mắt, miệng và đồng xu.
- Ít món đi kèm: nếu muốn ghép, một chậu cây nhỏ hoặc một đĩa trái cây bên cạnh là đủ. Ghép quá nhiều linh vật cùng chỗ làm góc bày rối.
- Giữ dây điện khuất: góc kệ tivi thường nhiều dây; buộc gọn phía sau để không vướng tượng khi lau.
Những việc này không liên quan đến quan niệm phong thủy, chỉ là nguyên tắc trưng bày cơ bản. Nhưng một góc bày gọn gàng, sạch sẽ thường chính là điều mà nhiều gia đình thật sự mong khi đặt một món vật phẩm trong nhà.
Câu hỏi thường gặp
Thiềm thừ nên quay đầu vào trong hay ra ngoài?
Cách phổ biến nhất là quay đầu vào trong nhà, lưng hướng ra cửa. Cũng có cách ban ngày quay ra, tối quay vào, nhưng phải xoay tượng hằng ngày. Nếu không theo trường phái cụ thể, quay vào trong là lựa chọn đơn giản, được nhiều gia đình làm theo.
Có nên đặt thiềm thừ trong phòng ngủ không?
Theo nếp phổ biến, phòng ngủ ít khi được chọn để bày thiềm thừ vì đây là vật phẩm gắn với buôn bán, tiền bạc, hợp không gian giao tiếp hơn. Về thực tế, tượng trong phòng ngủ ít người thấy và con lớn dễ gây vấp khi đi lại ban đêm.
Đặt thiềm thừ dưới gầm bàn có được không?
Một số người đặt cóc dưới gầm bàn trà hoặc gầm quầy theo ý đặt thấp. Cách này không sai, nhưng tượng dưới gầm dễ bị chân đá vào, khuất tầm nhìn và tích bụi nhiều. Nếu đặt, hãy chọn góc trong, có lót nỉ và lau thường xuyên.
Thiềm thừ có đặt cạnh bể cá được không?
Nhiều người đặt cạnh bể cá vì cho rằng cóc hợp chỗ có nước. Với bột đá, cần để cách bể một khoảng để nước bắn và hơi ẩm không làm hỏng sơn. Không đặt tượng bột đá chìm trong nước nếu nhà sản xuất không ghi rõ chịu nước.
Đặt thiềm thừ cạnh bàn thờ Thần Tài như thế nào?
Nhiều cửa hàng đặt thiềm thừ phía trước hoặc bên cạnh bàn thờ Thần Tài, thấp hơn mặt bàn thờ, đầu hướng vào trong. Cách bày cụ thể theo nếp từng gia đình và địa phương, bạn có thể hỏi người lớn hoặc người cùng nghề quanh mình.
Chuyển nhà thì làm gì với thiềm thừ?
Bọc tượng cẩn thận, tháo đồng xu rời gói riêng, đóng hộp có xốp. Đến nhà mới, lau sạch rồi chọn chỗ bày theo các gợi ý quen thuộc. Một số gia đình có nếp làm lễ khi bày lại, việc này tuỳ tập quán, không bắt buộc.