Với người mới tìm hiểu, một chiếc la kinh mặt khoảng 10–16 cm, từ 6 đến chừng 15 tầng, có vòng 24 sơn đọc rõ và thiên trì (hộp kim) chắc chắn là đủ dùng. Bản chữ Việt hoặc song ngữ giúp bạn đọc được ngay; bản chữ Hán hợp khi bạn định học theo sách cổ hoặc theo một người thầy dùng la kinh truyền thống. Đế vuông có ích khi đo hướng nhà, còn để học trên bàn thì mặt tròn cũng ổn.
Nhiều người mua chiếc la kinh đầu tiên chỉ vì thấy mặt đẹp và nhiều vòng chữ, về nhà mới nhận ra phần lớn các tầng mình không đọc được, còn tầng cần dùng thì chữ quá nhỏ. Bài này đi qua từng tiêu chí theo thứ tự nên cân nhắc: mục đích dùng, cỡ mặt, số tầng, loại chữ, thiên trì, đế và hộp. Mỗi tiêu chí đều kèm lý do thực tế để bạn tự quyết, không phụ thuộc vào lời giới thiệu của người bán.
Xác định mục đích trước khi xem mẫu
La kinh được bán cho ba nhóm người khá khác nhau, và một mẫu tốt cho nhóm này có thể thừa thãi hoặc thiếu sót với nhóm kia. Nhóm thứ nhất là người muốn tự đo hướng nhà, hướng cửa, hướng bàn thờ cho gia đình mình, cần một dụng cụ đọc số độ rõ ràng. Nhóm thứ hai là người học phong thủy một cách nghiêm túc, theo sách hoặc theo lớp, cần la kinh có đúng những tầng mà giáo trình nhắc tới. Nhóm thứ ba mua để trưng bày hoặc làm quà, quan tâm nhiều hơn tới chất liệu, hộp và vẻ ngoài.
Nếu bạn thuộc nhóm thứ nhất, điều quan trọng nhất là kim nhạy, vòng độ số và vòng 24 sơn in rõ; các tầng khác gần như không dùng tới. Nhóm thứ hai nên hỏi người hướng dẫn mình xem họ dạy theo loại la kinh nào (Tam hợp, Tam nguyên hay loại tổng hợp) rồi mua đúng loại đó, tránh trường hợp sách một đằng la kinh một nẻo. Nhóm thứ ba có thể ưu tiên thẩm mỹ, nhưng cũng nên chọn mẫu có kim hoạt động tốt, vì người nhận quà đôi khi sẽ mang ra dùng thật.
Viết mục đích ra một dòng trước khi lên mạng hoặc tới cửa hàng giúp bạn bỏ qua rất nhiều mẫu không cần thiết. Một chiếc la kinh bốn mươi tầng mặt lớn trông ấn tượng, nhưng với người chỉ muốn biết cửa nhà mình quay hướng nào thì đó là món nặng, đắt công học và khó mang theo.
Cỡ mặt: lớn chưa chắc dễ dùng hơn
Cỡ la kinh thường được ghi theo đường kính mặt tròn (phần xoay được) hoặc theo cạnh đế vuông, có nơi ghi theo inch hay theo đơn vị tấc cổ. Khi xem mẫu, hỏi rõ con số đó đo phần nào. Bảng dưới tính theo đường kính mặt tròn:
| Đường kính mặt | Đặc điểm | Hợp với |
|---|---|---|
| Dưới 8 cm | Nhẹ, bỏ túi được; chữ rất nhỏ, thường chỉ vài tầng | Làm quà nhỏ, mang theo tham khảo nhanh |
| Khoảng 10–13 cm | Cầm một tay được, đọc 24 sơn khá rõ | Người mới tự đo hướng nhà, học cơ bản |
| Khoảng 14–18 cm | Nhiều tầng hơn mà chữ vẫn đọc được; thường có đế vuông | Người học nghiêm túc, đo nhà thường xuyên |
| Từ 20 cm trở lên | Nặng, nhiều tầng, đặt trên giá hoặc bàn khi đo | Người làm nghề, trưng bày |
Mặt càng lớn thì mỗi độ trên vòng ngoài càng rộng, đọc càng dễ; nhưng đi kèm là trọng lượng và giá thành tăng. Với người mới, mức 10–16 cm là khoảng cân bằng giữa độ rõ và độ gọn. Nếu thị lực không tốt, nghiêng về phía trên của khoảng này thay vì chọn thêm tầng.
Số tầng: chọn theo những gì bạn thực sự đọc
Tầng là gì. Mỗi vòng chữ hoặc vạch đồng tâm trên mặt la kinh gọi là một tầng. Tầng gần thiên trì thường là bát quái hoặc các con số cơ bản, càng ra ngoài càng chia nhỏ hơn. La kinh phổ thông có từ dưới mười đến vài chục tầng.
Tầng không thể thiếu. Với người mới, ba tầng quan trọng nhất là vòng 24 sơn, vòng độ số 360 độ và vòng bát quái. Hãy kiểm tra ba vòng này có mặt và in đủ rõ, chữ không bị nhoè hay lệch tâm.
Nhiều tầng không phải lúc nào cũng tốt. Mặt la kinh có diện tích cố định, thêm tầng nghĩa là mỗi tầng hẹp lại, chữ nhỏ đi. Một chiếc la kinh 12 cm mà nhồi ba mươi tầng thì vòng 24 sơn có thể chỉ còn chữ li ti, khó đọc ngoài trời.
Tên tầng lạ không nên làm bạn lo. Một số tầng có tên nghe nặng nề như hoàng tuyền, bát sát. Đó là thuật ngữ của từng trường phái để tra cứu, không phải lời cảnh báo cho người cầm la kinh. Người mới có thể tạm bỏ qua các tầng này.
Có thể học thêm sau. Mua một chiếc ít tầng để học trước, khi đã quen và biết mình theo trường phái nào thì mua chiếc thứ hai đúng loại, thường tiết kiệm hơn là mua ngay mẫu đầy đủ nhất rồi để đó.
Chữ Hán, chữ Việt hay song ngữ
La kinh truyền thống in chữ Hán trên mọi tầng. Ưu điểm là khớp với sách cổ và với cách gọi của người làm nghề lâu năm; nhược điểm là người không đọc được chữ Hán phải tra từng ô, rất dễ nhầm giữa các chữ có hình dạng gần nhau. Nếu bạn đi học với một người thầy dùng la kinh chữ Hán, nên mua cùng loại để khi được chỉ vào ô nào bạn tìm thấy ngay ô đó.
La kinh chữ Việt (phiên âm Hán Việt như Tý, Quý, Sửu, Cấn…) hoặc song ngữ (chữ Hán kèm phiên âm nhỏ bên cạnh) xuất hiện nhiều trong những năm gần đây, hợp với người tự học. Khi xem loại này, chú ý hai điều. Thứ nhất, phiên âm có đúng và thống nhất không, vì có mẫu in sai dấu hoặc lẫn cách gọi. Thứ hai, chữ Việt thường dài hơn chữ Hán nên nhà sản xuất có thể bớt tầng hoặc thu nhỏ chữ; hãy nhìn ảnh chụp cận để chắc chữ vẫn đọc được.
Bạn có thể đối chiếu nhanh bằng vòng 24 sơn: thứ tự chuẩn đi từ hướng Bắc theo chiều kim đồng hồ là Nhâm, Tý, Quý, Sửu, Cấn, Dần, Giáp, Mão, Ất, Thìn, Tốn, Tỵ, Bính, Ngọ, Đinh, Mùi, Khôn, Thân, Canh, Dậu, Tân, Tuất, Càn, Hợi. Nếu thấy thứ tự trên mặt la kinh khác đi, hoặc ô chữ không chia đều, đó là dấu hiệu mẫu in kém chất lượng.
Thiên trì: bộ phận quyết định la kinh có đo được không
Thiên trì là hộp tròn chứa kim nam châm ở chính giữa mặt la kinh. Dù mặt đẹp đến đâu, thiên trì kém thì la kinh chỉ còn là đồ trang trí. Khi cầm thử hoặc xem video, để ý:
- Kim dừng nhanh và dứt khoát. Xoay nhẹ la kinh rồi đặt yên trên mặt phẳng, kim nên dao động vài nhịp rồi đứng lại, không lắc lư mãi, cũng không đứng ỳ ngay như bị kẹt.
- Kim trở về đúng chỗ. Dùng một vật sắt nhỏ như chìa khoá kéo lệch kim rồi rút ra xa, kim phải quay lại đúng vị trí ban đầu. Làm hai ba lần, kết quả nên lặp lại.
- Mặt kính trong, không nứt, không mờ. Vết xước sâu trên kính thiên trì làm khó nhìn vạch đỏ ở đáy, khi đo dễ lệch một hai độ.
- Vạch ở đáy thiên trì rõ và thẳng tâm. Vạch này dùng để căn kim; nếu in lệch, mọi số đo sau đó đều lệch theo.
- Có bọt thăng bằng thì càng tốt. Một số mẫu gắn bọt nước nhỏ giúp bạn đặt la kinh nằm ngang, kim quay tự do hơn.
Những điều này người mới tự kiểm được trong vài phút, không cần dụng cụ chuyên môn. Nếu mua trực tuyến, đề nghị người bán quay video đúng các thao tác trên với chính chiếc la kinh sẽ giao.
Đế vuông, hộp và phụ kiện đi kèm
Đế vuông (thiên bàn) bao quanh mặt tròn, thường kèm hai sợi chỉ đỏ căng chéo qua tâm. Khi đo hướng nhà, bạn áp một cạnh đế song song với tường hoặc khung cửa, xoay mặt tròn cho kim trùng vạch rồi đọc chỉ đỏ, nên số đo ổn định hơn so với cầm mặt tròn trơn. Nếu mục đích chính là đo nhà, đế vuông đáng để chọn. Nếu chỉ học trên bàn, mặt tròn không đế gọn và nhẹ hơn.
Hộp đựng có thể là hộp gỗ, hộp giấy bồi bọc vải hoặc túi vải. Hộp gỗ có lót mút giữ la kinh không xê dịch khi mang đi, thích hợp với người hay đi đo ở nhiều nơi. Một số bộ kèm sách hướng dẫn mỏng, thước Lỗ Ban hoặc khăn lau; phụ kiện không quyết định chất lượng, chỉ nên xem như phần thêm.
Một điều nên nói rõ: la kinh là dụng cụ đo phương vị và tra cứu theo các học thuyết phong thủy. Nó không tự mang lại điều gì cho gia đình chỉ vì có mặt trong nhà. Cách hiểu tỉnh táo như vậy giúp bạn chọn mẫu theo nhu cầu thật, không bị thuyết phục mua mẫu đắt hơn vì những lời hứa không kiểm chứng được.
Những lỗi người mới hay mắc khi mua chiếc đầu tiên
Chọn theo số tầng thay vì theo độ rõ. Con số "36 tầng", "48 tầng" nghe đầy đủ nhưng không nói gì về việc bạn có đọc được hay không. Hãy nhìn ảnh chụp thẳng mặt ở độ phân giải cao, phóng to vòng 24 sơn; nếu phải nheo mắt trên màn hình thì ngoài nắng còn khó hơn.
Không hỏi cỡ đo phần nào. Hai mẫu cùng ghi "16 cm" có thể chênh nhau đáng kể: một mẫu đo cạnh đế vuông, mẫu kia đo đường kính mặt tròn. Mặt tròn của mẫu thứ nhất nhỏ hơn bạn tưởng. Câu hỏi này mất vài giây nhưng tránh được hàng loạt lần đổi trả.
Bỏ qua thiên trì vì mải xem mặt. Mặt đồng khắc sắc nét, đế gỗ bóng đẹp dễ cuốn mắt, trong khi phần quyết định là chiếc kim nhỏ ở giữa. Luôn thử kim trước khi khen mặt.
Mua theo lời hứa thay vì theo nhu cầu. Những câu như "la kinh này giúp gia chủ hưng vượng" không có cơ sở kiểm chứng và không liên quan tới chất lượng dụng cụ. Khi nghe lời giới thiệu kiểu đó, quay lại hỏi những điều đo được: cỡ, số tầng, chất liệu, độ nhạy của kim.
Mua loại không đúng trường phái mình học. Người học theo sách Tam nguyên mà mua la kinh Tam hợp sẽ thấy nhiều tầng không khớp. Hỏi người hướng dẫn hoặc xem lại giáo trình trước khi chốt.
Trình tự chọn trong năm phút
Gom lại các tiêu chí trên thành một trình tự ngắn bạn có thể làm ngay khi đứng trước quầy hoặc lướt trang bán:
- Ghi mục đích: đo nhà, học hay trưng bày.
- Chọn khoảng cỡ mặt theo bảng ở trên, hỏi rõ con số đo phần nào.
- Nhìn ảnh cận vòng 24 sơn, vòng độ số và vòng bát quái: đủ, rõ, đúng thứ tự.
- Chọn chữ Hán, chữ Việt hay song ngữ theo việc bạn có học với người hướng dẫn hay không.
- Thử kim hoặc xem video thử kim của chính sản phẩm.
- Quyết định có cần đế vuông và hộp gỗ không.
Đi hết sáu bước này, phần lớn người mới sẽ dừng lại ở một mẫu tầm trung, gọn, dễ đọc. Khi cần, bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để so sánh trước khi quyết.
Câu hỏi thường gặp
Người mới có nên mua la kinh bốn mươi tầng cho đủ dùng về sau không?
Thường là không cần. La kinh nhiều tầng mặt lớn nặng, chữ dày đặc, phần lớn tầng người mới chưa dùng tới. Mua một chiếc mười mấy tầng dễ đọc để học trước, khi biết mình theo trường phái nào thì mua chiếc thứ hai đúng loại sẽ hợp lý hơn.
La kinh chữ Việt có kém chính xác hơn la kinh chữ Hán không?
Độ chính xác nằm ở thiên trì và cách chia vạch, không nằm ở loại chữ. Một chiếc la kinh chữ Việt in chuẩn, kim tốt vẫn đo đúng như bản chữ Hán. Điều cần kiểm là phiên âm có đúng và thống nhất không, chữ có đủ rõ không.
Có thể dùng la bàn điện thoại thay la kinh cho người mới không?
Để biết sơ bộ cửa nhà quay hướng nào thì la bàn điện thoại dùng được, miễn là hiệu chỉnh trước và đo nhiều điểm. Nhưng điện thoại dễ bị nhiễu bởi vỏ máy có nam châm và khung sắt; la kinh có đế vuông cho số đo ổn định hơn khi áp vào tường hay khung cửa.
La kinh mini bỏ túi có dùng để đo hướng nhà được không?
Được nhưng khó đọc chính xác vì mặt nhỏ, mỗi độ rất hẹp và thường không có đế vuông. Loại này hợp để tham khảo nhanh hoặc làm quà. Nếu đo hướng nhà để thiết kế, nên dùng loại mặt từ 10 cm trở lên.
Mua la kinh có cần chọn theo tuổi hay mệnh của người dùng không?
Không có quy ước phổ biến nào bắt chọn la kinh theo tuổi hay mệnh. La kinh là dụng cụ đo, nên tiêu chí chọn là độ rõ, độ nhạy của kim và loại tầng phù hợp với cách bạn học. Màu đế hay chất liệu chỉ là chuyện thẩm mỹ.
La kinh mới mua có cần làm lễ gì trước khi dùng không?
Có gia đình giữ nếp lau sạch, đặt lên bàn thờ một thời gian trước khi dùng, có nhà thì dùng ngay. Đây là tập quán tuỳ gia đình, không phải điều bắt buộc. Về mặt kỹ thuật, việc nên làm là kiểm tra kim và vạch đáy thiên trì trước lần đo đầu tiên.