Hốc thạch anh trên thị trường có bốn dáng chính: hốc đứng cao dáng vòm, hốc dáng cánh mở rộng hai bên, hốc nằm lòng chảo và cặp hốc bổ đôi. Ngoài ra còn hốc tròn nguyên vỏ được mở một ô cửa sổ, và mảnh hốc tách từ hốc lớn. Dáng hốc quyết định nó hợp đặt ở đâu, nhìn từ góc nào, cần đế ra sao và vận chuyển khó dễ thế nào.
Người mua thường để ý màu trước, nhưng chính dáng mới là thứ làm hốc vừa hay không vừa với căn phòng. Một hốc tím đẹp mà dáng sai chỗ, ví dụ hốc cánh rộng nhét vào kệ hẹp, sẽ trông chật và dễ va quệt. Bài này đi qua từng dáng, nêu điểm mạnh, điểm cần lưu ý, rồi đưa ra một bảng đối chiếu và các bước chọn dáng theo chỗ đặt.
Vì sao hốc thạch anh có nhiều dáng như vậy
Dáng của một hốc đến từ hai nguồn. Nguồn thứ nhất là hình bọng rỗng ban đầu trong đá bazan: có bọng tròn như quả bóng, có bọng dài như ống, có bọng dẹt như cái đĩa. Bọng dài và cao về sau thành những hốc đứng mà người ta dựng lên được; bọng tròn thì thành hốc bầu; bọng dẹt cho hốc lòng chảo nông.
Nguồn thứ hai là cách thợ mở hốc. Hốc nằm sâu trong đá được tách ra nguyên khối, sau đó thợ quyết định cưa đôi, cắt một mặt để lộ lòng, hay giữ nguyên vỏ và chỉ khoét một cửa sổ. Cùng một bọng đá, cưa dọc sẽ cho hai nửa đứng cao, cưa ngang sẽ cho hai nửa lòng chảo. Thợ chọn cách cắt sao cho lộ phần tinh thể đẹp nhất và giữ được nhiều khối lượng có giá trị nhất.
Hiểu điều này giúp bạn bớt lo về chuyện “hốc bị cắt là không tự nhiên”. Gần như mọi hốc bày bán đều đã qua tay thợ: cưa, mài mép, đổ đế. Phần tự nhiên là lòng tinh thể và lớp vỏ; phần nhân tạo là đường cắt và đế. Điều cần để ý là đường cắt có gọn không, có làm vỡ tinh thể ở mép không, và đế có cân với dáng hốc không.
Hốc đứng cao dáng vòm
Đây là dáng được nhiều người hình dung khi nghe chữ hốc thạch anh: một khối cao, hẹp ngang, lòng hốc như một cái hang dựng đứng, phía trên khép lại thành vòm. Giới buôn đá nước ngoài gọi kiểu này là hốc dáng nhà thờ vì lòng cao, trần vòm. Chiều cao phổ biến từ vài chục centimét đến hơn một mét, phần lớn là hàng Brazil.
Ưu điểm của hốc đứng là chiếm ít diện tích sàn so với độ hoành tráng. Một hốc cao một mét có thể chỉ cần một bệ vuông vài tấc mỗi cạnh, nên hợp góc phòng khách, hai bên kệ tivi, sảnh văn phòng, cạnh quầy lễ tân. Lòng hốc hướng ra trước nên chỉ có một mặt đẹp; đặt sát tường hoặc góc là hợp lý.
Lưu ý lớn nhất là trọng tâm. Hốc cao, đáy hẹp, phần trên lại nặng vì vòm đá, nên nếu đế nhỏ hoặc đổ lệch thì hốc dễ nghiêng khi có người va vào. Hốc đứng cỡ lớn cần đế rộng hơn chân hốc, đặt trên sàn cứng thay vì kệ gỗ, và nên tránh lối đi có trẻ nhỏ chạy nhảy. Khi xem hàng, hãy nhìn hốc từ cạnh bên để biết nó có ngả về phía trước hay không.
Hốc dáng cánh
Hốc dáng cánh là biến thể của hốc đứng: thay vì khép lại thành vòm, hai mép hốc mở rộng sang hai bên như đôi cánh, lòng hốc nông hơn và phô ra nhiều tinh thể hơn. Người bán hay gọi là hốc cánh thiên thần hoặc hốc cánh bướm. Dáng này thường là kết quả của việc cắt bỏ phần vòm và một phần thành bên để lòng hốc lộ rộng nhất có thể.
Vì lòng mở, hốc dáng cánh bắt sáng rất tốt, nhìn từ xa đã thấy cả mảng tím lấp lánh. Nó hợp những chỗ có chiều ngang thoải mái và được nhìn trực diện: giữa bức tường trống, trên bệ thấp trước vách ngăn, trong sảnh rộng. Cảm giác của hốc cánh là mở và thoáng, khác với cảm giác sâu và kín của hốc vòm.
Điểm yếu là hai mép cánh mỏng, nhô ra, dễ mẻ khi lau chùi hoặc khi người đi qua quệt vào. Hốc cánh cũng khó đóng gói hơn vì mép rộng, cần nẹp đỡ cả hai bên khi vận chuyển. Nếu đặt ở chỗ đông người qua lại, nên chừa khoảng trống phía trước hoặc kê hốc lên bệ cao hơn hông người lớn một chút để giảm va chạm.
Hốc nằm lòng chảo, hốc mở cửa sổ và cặp hốc bổ đôi
Hốc nằm lòng chảo. Đây là nửa hốc cưa ngang, đặt nằm như một cái bát lớn, miệng ngửa lên trời. Ưu điểm là trọng tâm thấp, gần như không thể đổ, hợp bàn trà, kệ thấp, mặt tủ. Nhược điểm là chỉ ngắm được khi đứng nhìn từ trên xuống, và lòng hốc hứng bụi nhiều hơn hốc đứng. Nhiều nhà dùng hốc lòng chảo nhỏ làm khay đựng chìa khoá hay đồ đeo, khi đó cần lau thường xuyên.
Hốc tròn mở cửa sổ. Thợ giữ gần như nguyên vỏ bầu tròn, chỉ cắt một ô ở một mặt để thấy lòng tinh thể. Kiểu này giữ được cảm giác “hang đá bí mật”, hợp tủ kính, kệ sách, góc trưng bày mẫu khoáng vật. Vì cửa sổ nhỏ, ánh sáng vào lòng hốc ít, nên muốn thấy màu thì cần đèn rọi đúng hướng.
Cặp hốc bổ đôi. Một hốc cưa làm hai, bày hai nửa cạnh nhau hoặc đối xứng hai bên. Hai nửa thường giống nhau về màu và vân vì cùng một khối, đó là lý do người ta bán theo cặp. Khi mua cặp, hãy kiểm tra đường cắt hai bên khớp nhau, đế hai nửa cao bằng nhau, và hai lòng hốc không chênh lệch quá nhiều về độ sâu.
Mảnh hốc. Phần tách từ một hốc lớn, có một mặt là vỏ, các mặt còn lại là vết tách hoặc mặt mài. Mảnh hốc rẻ và dễ đặt, nhưng nên hỏi rõ để không nhầm với cụm tinh thể mọc tự nhiên trên đá nền.
Dáng hốc trong ảnh và ngoài đời: vì sao hay thấy khác
Phần lớn người mua chọn hốc qua ảnh, và dáng hốc là thứ ảnh dễ làm sai lệch nhất. Ống kính góc rộng của điện thoại, chụp gần, làm phần gần máy phình to và phần xa thu nhỏ; một hốc dáng vòm chụp từ dưới lên sẽ trông cao và thon hơn thực tế, còn hốc dáng cánh chụp sát sẽ trông mở rộng hơn nhiều so với khi bạn đứng cách hai mét.
Ảnh cũng thường không có vật so sánh. Một hốc đặt trên nền trơn, không có bàn tay, cái ghế hay viên gạch bên cạnh, thì rất khó đoán nó cao hai gang tay hay ngang thắt lưng. Vì vậy khi xem ảnh, hãy đọc kích thước ghi kèm và xin thêm một tấm có vật quen thuộc đặt cạnh, chẳng hạn cây thước dây kéo dọc thân hốc.
Một mẹo nhỏ khác là xin video quay chậm một vòng quanh hốc ở khoảng cách bằng khoảng cách bạn sẽ ngắm nó tại nhà. Video lộ ra dáng thật, độ sâu lòng hốc, mặt sau và đế, những thứ mà một tấm ảnh chính diện đã được chọn góc kỹ có thể che đi. Với hốc lớn, bước này tiết kiệm cho bạn cả công vận chuyển đổi trả.
Bảng đối chiếu dáng hốc và chỗ đặt
Bảng dưới gom điểm mạnh và lưu ý của từng dáng, kèm loại chỗ đặt hay hợp nhất. Đây là gợi ý bày biện, bạn vẫn nên đo không gian thật trước khi chốt.
| Dáng hốc | Chỗ hay hợp | Điểm mạnh | Lưu ý chính |
|---|---|---|---|
| Đứng dáng vòm | Góc phòng khách, sảnh, hai bên kệ | Ít tốn diện tích sàn, cao, ấn tượng | Trọng tâm cao, cần đế rộng và sàn cứng |
| Dáng cánh | Giữa tường trống, bệ thấp ở sảnh | Lòng mở, bắt sáng tốt, nhìn xa đẹp | Mép cánh mỏng dễ mẻ, khó đóng gói |
| Nằm lòng chảo | Bàn trà, mặt tủ, kệ thấp | Không đổ, dễ đặt | Hứng bụi, chỉ đẹp khi nhìn từ trên xuống |
| Tròn mở cửa sổ | Tủ kính, kệ sách | Giữ cảm giác hang đá nguyên vẹn | Cần đèn rọi để thấy màu |
| Cặp bổ đôi | Hai bên kệ, hai đầu bàn dài | Đối xứng, cùng màu | Kiểm tra độ khớp và chiều cao đế |
| Mảnh hốc | Bàn làm việc, bàn học | Gọn, nhẹ | Phân biệt với cụm mọc tự nhiên |
Nếu phòng có trần thấp, hốc dáng vòm quá cao sẽ làm không gian bí; khi đó hốc dáng cánh thấp hoặc cặp bổ đôi cỡ vừa thường cân hơn. Ngược lại, sảnh trần cao mà đặt một hốc lòng chảo nhỏ thì hốc gần như biến mất.
Các bước chọn dáng hốc trước khi mua
Dáng hốc là thứ không sửa được sau khi mua, nên đáng dành vài phút kiểm trước. Các bước dưới đây áp dụng được cả khi xem hàng trực tiếp lẫn khi mua qua ảnh và video.
- Xác định hốc sẽ được nhìn từ đâu: trực diện, từ trên xuống hay từ nhiều phía. Nhìn trực diện thì chọn hốc đứng hoặc cánh; nhìn từ trên xuống thì chọn hốc lòng chảo.
- Đo chiều cao trần, chiều rộng chỗ đặt và khoảng trống phía trước để người đi qua không quệt vào mép hốc.
- Xin ảnh ba góc: chính diện, cạnh bên và mặt sau. Ảnh cạnh bên cho biết hốc có ngả về trước không, ảnh mặt sau cho biết vỏ còn nguyên hay đã cắt nhiều.
- Hỏi cân nặng cả đế và kích thước đế, đối chiếu với sức chịu của kệ hoặc sàn.
- Nhìn đường cắt và mép hốc: mép gọn, tinh thể ở mép không vỡ nham nhở là dấu hiệu thợ làm cẩn thận.
- Với cặp bổ đôi, đặt hai nửa cạnh nhau trong ảnh để kiểm độ khớp và màu.
Sau sáu bước, bạn sẽ loại được phần lớn các món không hợp, và chỉ còn so màu, cỡ tinh thể giữa vài món phù hợp dáng. Đó cũng là lúc nên xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để đối chiếu số đo với chỗ đặt.
Câu hỏi thường gặp
Hốc đứng và hốc dáng cánh, loại nào dễ đặt hơn?
Hốc đứng dáng vòm thường dễ đặt hơn vì chiếm ít diện tích ngang và chỉ có một mặt nhìn. Hốc dáng cánh cần chiều ngang rộng và khoảng trống phía trước để không va vào mép cánh. Nếu chỗ đặt hẹp, hốc đứng là lựa chọn an toàn hơn.
Hốc bổ đôi có phải là hai hốc ghép lại không?
Không. Hốc bổ đôi là một hốc nguyên được cưa làm hai, nên hai nửa có màu và vân giống nhau. Hốc ghép là chuyện khác, khi tinh thể từ nhiều nguồn được dán vào một vỏ. Bạn có thể đặt hai nửa áp vào nhau để kiểm đường cắt có khớp không.
Có nên mua hốc lòng chảo để đựng đồ không?
Có thể, nhiều nhà dùng hốc lòng chảo nhỏ làm khay để chìa khoá hay vòng tay. Nhưng tinh thể sắc dễ làm xước kim loại và đồ đeo, còn lòng hốc lại nhanh bám bụi. Nếu dùng làm khay, nên lót một miếng nỉ mỏng và lau thường xuyên.
Hốc cao bao nhiêu thì hợp phòng khách chung cư?
Không có con số chung. Với trần chung cư phổ biến, hốc đứng cao khoảng một phần ba đến một nửa chiều cao trần thường cân. Hốc cao hơn thì nên đặt ở góc rộng, sàn cứng, tránh đặt trên kệ gỗ. Đo thật chỗ đặt rồi mới chọn chiều cao.
Mảnh hốc có giá trị kém hơn hốc nguyên không?
Thường mảnh hốc có giá thấp hơn vì không còn hình hang và khối lượng nhỏ. Nhưng nếu tinh thể đẹp, màu đều, mép mài gọn thì mảnh hốc vẫn là món bày đẹp cho bàn làm việc. Điều quan trọng là người bán nói rõ đó là mảnh hốc.
Hốc tròn mở cửa sổ có bị tối lòng không?
Có, vì cửa sổ nhỏ nên ánh sáng vào ít. Muốn thấy rõ màu, bạn đặt hốc gần nguồn sáng gián tiếp hoặc dùng một đèn LED nhỏ rọi chéo vào ô cửa sổ. Tránh để nắng chiếu thẳng vào lòng hốc vì tím có thể nhạt dần.