Theo cách bày phổ biến, tượng hổ được đặt ở phòng làm việc, sảnh công ty, kệ hoặc tủ phòng khách, mặt quay ra phía cửa hay ra khoảng trống, ở độ cao ngang hoặc cao hơn tầm mắt một chút; ít người đặt hổ trong phòng ngủ, trong bếp hay sát ban thờ. Phần lớn các lời khuyên này vừa có gốc từ quan niệm dân gian, vừa có lý do rất đời thường: tượng hổ là hình ảnh mạnh, cần chỗ thoáng, cần được nhìn thấy, và không nên làm ai giật mình.
Dưới đây là cách nghĩ về vị trí đặt theo từng không gian, kèm lý do. Khi một lời khuyên chỉ thuộc về quan niệm, bài sẽ nói rõ để bạn cân nhắc theo nếp nhà mình; khi có lý do an toàn hay thẩm mỹ, bài sẽ ưu tiên lý do đó, vì nó đúng với mọi gia đình.
Nguyên tắc chung: chỗ thoáng, có điểm nhìn, không ép sát người
Tượng hổ, dù nhỏ hay lớn, đều là một hình khối có hướng. Con hổ đang nhìn về đâu, bước về đâu, người xem sẽ cảm nhận ngay. Vì vậy nguyên tắc đầu tiên là cho tượng một khoảng trống phía trước mặt, thường bằng ít nhất chiều dài thân tượng. Một con hổ dí mũi vào tường hoặc vào chồng sách trông bí bách và mất hết khí thế.
Nguyên tắc thứ hai là để tượng ở nơi người ta nhìn thấy nó một cách tự nhiên: góc kệ đối diện chỗ ngồi, mặt tủ ngay lối vào, góc bàn làm việc phía xa tay. Nếu phải cúi xuống gầm bàn hay ngước lên tận sát trần mới thấy, bạn gần như không còn lý do để bày.
Nguyên tắc thứ ba là không để mặt hổ, nhất là hổ gầm, chĩa thẳng vào nơi có người ngồi lâu: ghế sofa chính, chỗ ngồi ăn cơm, đầu giường. Theo quan niệm, như vậy là "hổ nhìn chằm chằm vào người"; theo cảm nhận thực tế, nhiều người thấy khó chịu khi một khuôn mặt nhe nanh nằm ngay trong tầm mắt suốt bữa ăn. Xoay tượng chéo một góc là đủ giải quyết.
Gợi ý vị trí theo từng không gian
Bảng dưới gom những vị trí hay được chọn và những chỗ ít người đặt, kèm lý do để bạn tự cân nhắc.
| Không gian | Chỗ hay chọn | Chỗ ít người chọn | Lý do thực tế đi kèm |
|---|---|---|---|
| Phòng làm việc riêng | Góc bàn phía xa tay, kệ sau lưng hoặc bên phải chỗ ngồi | Ngay trước mặt, chắn tầm nhìn màn hình | Không vướng tay khi làm việc, không chắn ánh sáng |
| Phòng khách | Kệ tủ trưng bày, mặt tủ thấp gần lối vào | Giữa bàn trà nơi trẻ hay chơi | Tránh va đổ, tránh làm trẻ sợ |
| Sảnh công ty, cửa hàng | Hai bên quầy lễ tân, bệ cạnh cửa | Lối đi hẹp, sát cửa kính | Khách không vướng chân, tượng không bị cửa đập vào |
| Phòng ngủ | Hầu như không đặt | Đầu giường, đối diện giường | Hình ảnh mạnh dễ gây giật mình khi bật đèn ban đêm |
| Bếp, phòng ăn | Hầu như không đặt | Cạnh bếp nấu, trên tủ lạnh | Dầu mỡ bám vào kẽ vằn rất khó lau |
| Không gian thờ | Không đặt chung lên ban thờ gia tiên | Trên ban thờ, ngay dưới ban thờ | Tôn trọng nếp thờ của gia đình; tượng trang trí khác tượng thờ |
Có thể thấy phần lớn chỗ "nên tránh" đều có một lý do đời thường: an toàn, vệ sinh hoặc tôn trọng không gian thờ. Khi lời khuyên của ai đó không đi kèm một lý do nào, bạn có quyền coi đó là quan niệm riêng và chọn theo nhà mình.
Chuyện bên trái, bên phải và chữ Bạch hổ
Bạch hổ là gì trong phong thủy nhà ở. Trong cách nói của phong thủy, khi đứng trong nhà nhìn ra cửa, phía tay phải gọi là Bạch hổ, phía tay trái là Thanh long. Đây là hệ quy chiếu về địa hình và kiến trúc xung quanh, gắn với lý thuyết bốn phương có từ lâu đời trong văn hoá Trung Hoa.
Vì sao nhiều người đặt tượng hổ bên phải. Từ chữ Bạch hổ, một số người suy ra tượng hổ nên đặt ở phía tay phải của phòng hay của bàn làm việc, tức đúng "chỗ" của hổ. Đây là cách suy diễn phổ biến, dễ nhớ; nhưng không có văn bản nào bắt buộc, và nhiều nhà vẫn đặt bên trái vì lý do bố cục.
Quan niệm "hổ không cao hơn rồng". Có trường phái cho rằng phía Bạch hổ không nên cao, lớn hơn phía Thanh long. Áp vào vật phẩm, người theo trường phái này chọn tượng hổ nhỏ hơn hoặc đặt thấp hơn món đồ ở phía bên kia. Bạn có thể áp dụng nếu thích sự cân đối, không cần lo lắng nếu không làm.
Lý do thực tế để chọn bên. Với bàn làm việc, người thuận tay phải nên đặt tượng ở phía xa tay phải hoặc phía trái để không quệt tay vào khi cầm chuột, viết. Với kệ phòng khách, đặt tượng ở phía có nguồn sáng chiếu nghiêng sẽ làm nổi vằn và bờm, đẹp hơn hẳn đặt ngược sáng.
Đặt một tượng hổ cỡ vừa lên kệ phòng khách từng bước
Ví dụ dưới đây áp dụng cho tượng dài khoảng 30–40 cm, nặng vài ký, loại phổ biến nhất ở các gia đình:
- Đo chiều sâu và độ chịu lực của tầng kệ. Tượng không được thò ra mép kệ; với tượng đồng hoặc đá nặng, tránh kệ ván ép mỏng treo tường bằng ke nhỏ.
- Chọn chiều cao: dáng hạ sơn hay dáng đứng gầm đặt ngang hoặc cao hơn tầm mắt người đứng; dáng nằm, dáng mẹ con đặt ngang tầm mắt người ngồi.
- Xác định hướng mặt: quay ra phía cửa ra vào hoặc ra khoảng trống giữa phòng, chéo khỏi chỗ ngồi chính.
- Lót đế: miếng nỉ, đệm cao su mỏng hoặc đế gỗ đi kèm giúp tượng không trượt và không làm xước mặt kệ.
- Kiểm độ vững: lay nhẹ kệ, nếu tượng rung hoặc nghiêng thì dịch vào trong hoặc chuyển xuống tầng thấp hơn.
- Chỉnh ánh sáng: một đèn rọi nhỏ hoặc ánh sáng tự nhiên chiếu nghiêng từ phía trước làm vằn nổi rõ; tránh nắng chiếu thẳng vào tượng bột đá sơn màu.
- Đứng lùi lại vài bước, nhìn từ chỗ khách ngồi và từ cửa vào, rồi mới chốt vị trí.
Cả quy trình chỉ mất mười lăm phút nhưng giúp bức tượng an toàn và đẹp lâu năm. Phần lớn tượng bị vỡ trong nhà không phải vì chất liệu kém mà vì đặt sát mép kệ hoặc trên mặt kệ trơn.
Đặt tượng hổ ở văn phòng và cửa hàng
Trong văn phòng, tượng hổ thường xuất hiện ở phòng giám đốc, phòng trưởng bộ phận, hoặc ở sảnh lễ tân của các công ty muốn thể hiện sự mạnh mẽ. Ở phòng làm việc riêng, bạn có thể đặt trên kệ phía sau ghế ngồi, để khách ngồi đối diện thấy rõ; cách này cũng tránh để tượng chiếm chỗ trên mặt bàn vốn đã đầy giấy tờ.
Ở sảnh, nếu dùng một cặp hổ, hãy đặt đối xứng hai bên quầy hoặc hai bên lối vào, mặt hướng ra ngoài, cách lối đi đủ rộng để người mang hàng, xe đẩy đi qua không quệt phải. Với tượng lớn đặt trên sàn, cần đế nặng hoặc bắt vít chống đổ, vì sảnh là nơi đông người qua lại và trẻ con đi theo cha mẹ hay leo trèo.
Với cửa hàng, nhiều chủ tiệm thích dáng hổ thể hiện sự xông xáo như hổ vồ, hổ phi. Tuy vậy, cửa hàng bán đồ cho trẻ em, spa, quán cà phê nhẹ nhàng thường hợp dáng hổ nằm hoặc hổ cách điệu tròn trịa hơn. Hình ảnh cửa hàng muốn gửi tới khách hàng quan trọng hơn lời khuyên chung chung về dáng nào "hút" hơn.
Đặt ngoài hiên, sân vườn và trên ô tô
Tượng hổ ngoài trời phải tính chuyện thời tiết trước tiên. Mưa nắng nhiều năm làm tượng bột đá sơn màu bạc và bong lớp sơn, làm tượng gỗ nứt và mục chân, làm tượng đồng không phủ chuyển màu xanh xám. Đá tự nhiên như đá xanh, đá cẩm thạch, đá sa thạch là lựa chọn bền nhất; đồng đúc dày cũng dùng được nếu bạn chấp nhận màu thay đổi.
Vị trí ngoài trời nên có bệ cao hơn mặt sân để nước không đọng quanh chân tượng, không đặt dưới tán cây hay chảy nhựa, rụng quả. Nếu nhà sát mặt đường, tượng nhỏ dễ bị lấy mất; tượng lớn nên có chốt hoặc vữa cố định vào bệ. Hướng mặt hổ nên tính cả nhà đối diện: phép lịch sự hàng xóm là không để tượng gầm hướng thẳng vào cửa nhà người khác.
Trên ô tô, một số người thích treo hoặc đặt hổ nhỏ trên taplo. Lời khuyên an toàn rõ ràng là không đặt vật cứng trên taplo hay trước vùng bung túi khí, vì khi phanh gấp hoặc va chạm, vật đó có thể văng vào người. Nếu muốn mang hình hổ theo xe, móc khoá nhỏ bằng vải hay bằng nhựa mềm treo trong hộc là cách an toàn hơn.
Những lỗi đặt tượng hổ hay gặp
Khi đi xem nhà của nhiều người, có một số lỗi lặp lại rất thường xuyên. Phần lớn sửa được trong vài phút:
- Đặt sát mép kệ cho dễ thấy: chỉ một cú chạm vai hay một lần lau bụi vội là tượng rơi. Lùi vào trong ít nhất vài phân và lót đệm chống trượt.
- Để tượng ngược sáng: đặt trước cửa sổ khiến bạn chỉ thấy một khối đen, mất hết vằn và chi tiết khuôn mặt. Đặt ở bên cạnh hoặc đối diện nguồn sáng tốt hơn.
- Chen tượng giữa nhiều món khác: một con hổ đứng lẫn giữa bình hoa, khung ảnh, hộp quà sẽ mất vai trò điểm nhấn. Dọn bớt quanh nó một khoảng trống.
- Chọn tượng quá to so với kệ: tượng chiếm gần hết bề ngang tầng kệ trông chật chội và khó lau. Tượng nên chỉ chiếm khoảng một nửa đến hai phần ba chiều ngang mặt đặt.
- Đặt dưới máy lạnh hoặc cạnh cửa sổ có nắng: gió lạnh thổi trực tiếp làm tượng gỗ dễ nứt, nắng làm tượng sơn màu phai. Dịch ra khỏi luồng gió và luồng nắng.
- Quên tính đến người lau dọn: tượng đặt ở chỗ phải trèo ghế mới với tới thường phủ bụi dày sau vài tháng. Chọn chỗ người trong nhà lau được thuận tay.
Không lỗi nào trong số này liên quan đến chuyện may rủi. Chúng chỉ làm bức tượng kém đẹp, kém bền hoặc kém an toàn, và đó là những điều bạn kiểm soát được hoàn toàn.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đặt tượng hổ đối diện cửa chính không?
Nhiều người đặt tượng hổ gần cửa, mặt hướng ra ngoài với ý canh giữ. Nếu cửa nhà bạn đối diện trực tiếp cửa nhà hàng xóm, nên xoay chéo tượng để tránh gây khó chịu cho người bên kia. Cũng cần chừa lối đi đủ rộng để không vấp phải tượng.
Tượng hổ đặt trong phòng ngủ có sao không?
Không có gì nguy hại, nhưng phần lớn gia đình không đặt vì hình ảnh hổ mạnh và dễ làm người mới thức dậy giật mình. Nếu bạn rất thích, hãy chọn tượng nhỏ, dáng nằm, đặt trên kệ xa giường và không quay mặt về phía giường.
Đặt tượng hổ trên bàn làm việc thì quay hướng nào?
Thông thường người ta cho mặt hổ quay ra ngoài, hướng về phía cửa phòng hoặc phía khách ngồi, không quay vào người ngồi làm việc. Về vị trí, góc bàn phía xa tay thuận là chỗ hợp lý vì tượng không bị quệt khi bạn viết hay dùng chuột.
Có nên đặt tượng hổ cạnh bàn thờ không?
Tượng hổ trang trí khác với tượng thờ, nên đa số gia đình không đặt lên hay sát ban thờ gia tiên. Nếu nhà bạn có nếp thờ riêng liên quan đến thần hổ, hãy làm theo hướng dẫn của người lớn trong gia đình hoặc người trông coi nơi thờ tự.
Tượng hổ đặt ngoài ban công có bền không?
Tuỳ chất liệu. Đá tự nhiên và đồng đúc dày chịu được nắng mưa tốt; bột đá sơn màu, resin và gỗ thường xuống màu, bong sơn hoặc nứt sau một vài mùa. Ban công cao tầng còn có gió mạnh, nên cần đế chắc và không đặt sát lan can.
Đặt tượng hổ bên trái có phạm gì không?
Không. Việc ưu tiên bên phải đến từ cách suy diễn chữ Bạch hổ trong phong thủy, không phải quy tắc bắt buộc. Nếu bố cục phòng, ánh sáng hoặc lối đi hợp với phía bên trái hơn, bạn hoàn toàn có thể đặt ở đó.