Chuông gió thủy tinh, gốm sứ và vỏ sò cho tiếng trong, nhẹ, lách tách, nghe như tiếng ly chạm khẽ, nhưng cả ba đều dễ vỡ và hợp treo trong nhà hơn ngoài trời. Chúng thường được chọn vì vẻ đẹp nhiều hơn vì âm thanh: thủy tinh bắt sáng, gốm có men màu, vỏ sò gợi biển. Đổi lại, mỗi lần gió mạnh là một lần các mảnh va vào nhau, và một cú rơi là hết.
Nhóm chuông này hợp với cửa sổ phòng khách, góc đọc sách, quán cà phê, cửa hàng nhỏ, nơi có gió nhẹ và không có trẻ nhỏ hay vật nuôi với tới. Bài đi qua từng chất liệu, tiếng của chúng, những chỗ hay hỏng, cách treo an toàn, một lưu ý về hàng làm từ san hô, và cách hỏi người bán khi mua online để món đồ không vỡ trước khi tới tay.
Thủy tinh: bắt sáng đẹp, tiếng cao và mảnh
Dạng ống thủy tinh. Một số chuông dùng ống thủy tinh thay ống kim loại. Tiếng cao, trong, ngân ngắn hơn nhôm. Ống thủy tinh mỏng rất dễ vỡ khi va mạnh, nên thường làm ngắn và treo thưa.
Dạng mảnh kính màu. Phổ biến hơn là các mảnh kính màu cắt hình giọt nước, hình tròn, hình lá, treo thành nhiều dây. Khi nắng chiếu qua, mảnh kính hắt màu lên tường, đây là lý do chính người ta mua. Tiếng là tiếng lách tách khi các mảnh chạm nhau.
Mép mảnh kính. Mảnh kính cắt thủ công cần được mài mép hoặc bọc viền chì, viền đồng. Mép không mài có thể cứa tay khi bạn lau chùi hoặc khi một mảnh rơi xuống. Khi chọn, bạn sờ thử mép từng mảnh, nhất là ở hàng giá rẻ.
Lưu ý với nắng. Mảnh kính phẳng không gây vấn đề, nhưng những chi tiết thủy tinh dạng cầu đặc hoặc khối lồi có thể hội tụ ánh nắng như kính lúp. Nếu chuông có chi tiết dạng này, đừng treo ở chỗ nắng gắt chiếu thẳng gần rèm vải, giấy hay đồ gỗ.
Kiểu chuông thủy tinh Nhật. Chuông thủy tinh hình bát úp có dải giấy treo dưới là một dòng riêng, nguồn gốc từ Nhật Bản, có nhiều điểm khác về cách làm và cách dùng. Phần này không đi sâu dòng đó, chỉ nói về chuông thủy tinh dạng ống và mảnh kính thông thường.
Gốm sứ: chuông nhỏ có men, tiếng khô và ấm
Chuông gió gốm sứ thường là những chiếc chuông nhỏ hình quả chuông, hình hoa, hình con vật hoặc những đĩa tròn mỏng treo xen kẽ, kết bằng dây hoặc chuỗi hạt. Tiếng gốm khô hơn thủy tinh, giữa tiếng tre và tiếng kim loại, nghe "cốc cốc" ấm. Sứ mỏng nung cao cho tiếng trong hơn gốm dày nung thấp.
Ở Việt Nam có nhiều làng gốm lâu đời, và các xưởng gốm thủ công cũng làm chuông gió như một món lưu niệm. Bạn sẽ gặp chuông gốm men lam, men rạn, men màu, có món vẽ tay, có món in hoạ tiết. Chọn chuông gốm, bạn nhìn kỹ lớp men có phủ đều không, có vết rạn chân chim ngoài ý muốn không, lỗ xỏ dây có mài nhẵn không. Lỗ xỏ sắc sẽ cứa đứt dây sau thời gian gió lay.
Gốm chịu nắng tốt, không phai màu như sơn, nhưng sợ va đập và sợ thay đổi nhiệt đột ngột khi đang nóng mà bị mưa lạnh tạt vào. Gốm không men hoặc men không kín có thể hút nước, lâu ngày lên rêu, ố. Vì vậy chuông gốm vẫn nên treo ở chỗ có mái che, tốt nhất là trong nhà, cạnh cửa sổ có gió lùa.
Vỏ sò, vỏ ốc: món gợi biển và một lưu ý về nguồn gốc
Chuông vỏ sò thường làm từ những mảnh vỏ sò điệp, vỏ trai mỏng, vỏ ốc nhỏ xâu thành dây, đôi khi kết với mảnh tre hoặc gỗ lũa. Tiếng là tiếng lạo xạo, lách tách nhẹ, gần như không vang. Người ta mua chủ yếu vì vẻ đẹp gợi biển, hợp nhà nghỉ, quán ven biển, phòng trẻ con thích đại dương.
Vỏ sò mỏng, giòn, dễ mẻ cạnh. Các mảnh bị khoan lỗ để xâu dây nên quanh lỗ là chỗ yếu nhất. Lớp ngoài của vỏ đôi khi được đánh bóng hoặc phủ dầu cho óng ánh; để ngoài nắng lâu, lớp này có thể đục đi.
Một lưu ý quan trọng: tránh những món làm từ san hô, đặc biệt là san hô cứng nguyên nhánh, hoặc từ vỏ của những loài ốc lớn, hiếm. Nhiều loài san hô và một số loài thân mềm thuộc diện được bảo vệ, việc khai thác và mua bán chịu sự quản lý của pháp luật về đa dạng sinh học. Chuông làm từ vỏ sò điệp, vỏ trai nuôi phổ biến thì không có vấn đề này. Nếu không chắc vật liệu, bạn hỏi người bán, và nếu câu trả lời mơ hồ thì chọn món khác.
So sánh nhanh ba chất liệu
Bảng tóm tắt dưới đây giúp bạn chọn theo mục đích treo. Mức độ dễ vỡ là so sánh trong nhóm, cả ba đều dễ vỡ hơn kim loại và tre.
| Chất liệu | Tiếng | Điểm đẹp | Dễ hỏng ở đâu | Chỗ treo hợp |
|---|---|---|---|---|
| Thủy tinh | Cao, trong, lách tách | Bắt sáng, hắt màu | Mảnh vỡ, mép sắc | Cửa sổ trong nhà, có nắng nhẹ |
| Gốm sứ | Khô, ấm, cốc cốc | Men màu, hoạ tiết vẽ tay | Mẻ, nứt khi va | Hiên có mái, cửa sổ, quán cà phê |
| Vỏ sò, vỏ ốc | Lạo xạo, rất nhẹ | Gợi biển, tự nhiên | Mẻ cạnh, gãy quanh lỗ khoan | Trong nhà, phòng trẻ lớn, nhà nghỉ |
Nếu bạn cần một chiếc chuông "có tiếng" thật sự, cả ba đều không bằng kim loại. Nếu bạn cần một vật treo đẹp có âm thanh nhẹ làm nền, cả ba đều hợp, và chọn theo phong cách không gian là đủ.
Thủy tinh, gốm, vỏ sò trong cách nhìn ngũ hành
Các sách phong thủy phổ thông ít bàn riêng về chuông thủy tinh hay chuông vỏ sò; phần lớn chỉ nói tới chuông kim loại và chuông tre. Khi được hỏi, người theo thuyết ngũ hành thường xếp gốm sứ vào hành Thổ vì làm từ đất nung, vỏ sò vào hành Thuỷ vì gắn với biển, còn thủy tinh thì có người xếp vào Thuỷ vì trong suốt như nước, có người xếp vào Hoả vì được nung chảy trong lửa. Sự lưỡng lự này cho thấy đây là cách diễn giải sau này, không phải quy ước có từ sách cổ.
Vì vậy, nếu một người bán khẳng định chắc nịch chuông thủy tinh "hợp mệnh này, kỵ mệnh kia", bạn nên hiểu đó là một ý kiến. Với nhóm chuông dễ vỡ, tiêu chí đáng tin hơn là vẻ đẹp, sự an toàn của chỗ treo và mức độ hợp với không gian nhà bạn. Một chiếc chuông sứ trắng treo cạnh cửa sổ phòng đọc sách không cần lý do ngũ hành nào để đáng giữ.
Phối chuông dễ vỡ vào từng kiểu không gian
Ở phòng khách nhà phố, chuông mảnh kính màu treo ở cửa sổ hướng nắng sáng sẽ hắt những mảng màu lên tường vào buổi sáng, đẹp nhất khi tường sơn sáng màu. Chuông sứ trắng hoặc men lam hợp với phòng có đồ gỗ, gạch men cổ, kệ sách. Chuông vỏ sò hợp với không gian tông trắng, xanh nhạt, đồ mây tre.
Ở quán cà phê và cửa hàng nhỏ, chuông dễ vỡ thường treo ở cửa sổ hoặc góc quầy, nơi khách nhìn thấy mà không với tới. Treo ở cửa ra vào thì cánh cửa đóng mở liên tục làm các mảnh va mạnh, chẳng bao lâu là mẻ. Nếu cần chuông báo khách ở cửa, chọn chuông kim loại nhỏ cho bền, để chuông thủy tinh hay gốm làm vật trang trí ở chỗ khác.
Ở căn hộ chung cư, cửa sổ thường kín và ít gió, nên chuông nhẹ như mảnh kính hay vỏ sò lại có lợi: chỉ cần gió quạt hay gió lùa khi mở cửa là đủ lay. Tránh treo ngoài lan can ban công tầng cao, vì mảnh thủy tinh hay gốm rơi xuống là chuyện nguy hiểm cho người bên dưới.
Treo an toàn khi nhà có trẻ nhỏ và vật nuôi
Chuông dễ vỡ treo sai chỗ có thể thành mảnh sắc trên sàn. Vài nguyên tắc đơn giản giúp bạn yên tâm:
- Treo cao ngoài tầm với của trẻ, kể cả khi trẻ đứng lên ghế, giường hay bậu cửa sổ. Không treo trên nôi, cũi hay đầu giường trẻ.
- Mèo rất thích vờn vật đung đưa. Nếu nhà có mèo, tránh treo gần kệ, tủ mà mèo có thể nhảy lên chạm tới.
- Kiểm tra dây và nút buộc mỗi tháng. Một sợi dây xơ là đủ để cả chùm rơi xuống.
- Không treo ngay trên lối đi, chỗ ngồi, bàn ăn; nếu một mảnh rơi, nó không rơi vào người hay vào đồ ăn.
- Chuông vỏ sò có mảnh nhỏ, có thể gây hóc nếu trẻ nhỏ nhặt được mảnh vỡ. Khi thấy mảnh mẻ rơi, nhặt ngay và kiểm tra cả chùm.
- Gió bão hoặc mở cửa để quạt thông gió mạnh, tạm tháo chuông dễ vỡ xuống.
Với phòng trẻ, chuông vải, chuông gỗ nhẹ hoặc chuông kim loại nhỏ treo chắc thường an toàn hơn thủy tinh và vỏ sò.
Mua online: hỏi gì để chuông không vỡ trước khi tới tay
Đồ dễ vỡ đi đường xa là một rủi ro thật. Trước khi đặt, bạn nên hỏi người bán những điều sau:
- Chuông được đóng gói thế nào: từng mảnh bọc riêng hay cả chùm gói chung. Bọc riêng từng mảnh, chèn kín hộp là cách an toàn nhất.
- Dây có được tháo rời khỏi mảnh không. Một số người bán tháo dây ra cho gọn, khi nhận bạn phải tự xâu lại, nên hỏi trước để không bất ngờ.
- Chính sách khi hàng vỡ: cần quay video mở hộp không, đổi mảnh lẻ hay đổi cả chiếc.
- Kích thước thật từng mảnh và chiều dài cả chùm, vì ảnh cận hay làm món đồ trông to hơn thực tế.
- Vật liệu cụ thể: thủy tinh hay nhựa trong giả thủy tinh, gốm hay nhựa giả gốm, vỏ sò thật hay nhựa đúc. Nhựa không sai, chỉ cần biết để chọn đúng.
Khi nhận hàng, bạn mở hộp ở bàn có lót khăn, gỡ từng mảnh nhẹ tay. Nếu muốn so thêm mẫu, bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy trước khi chọn.
Câu hỏi thường gặp
Chuông gió thủy tinh có treo ngoài trời được không?
Không nên treo ở chỗ hứng gió mạnh và mưa. Gió mạnh làm các mảnh va nhau đến nứt vỡ, mưa làm dây mục nhanh. Nếu muốn treo ngoài, chọn hiên kín gió, có mái che, và tháo xuống khi trời giông.
Làm sao biết chuông là thủy tinh thật hay nhựa?
Thủy tinh nặng tay hơn, lạnh khi chạm, gõ nhẹ có tiếng trong và cao. Nhựa nhẹ, ấm tay hơn, gõ nghe đục và bụp. Nhựa trong lâu ngày dưới nắng còn có thể ngả vàng, trong khi thủy tinh giữ độ trong.
Chuông gốm bị mẻ một mảnh có sửa được không?
Mẻ nhỏ có thể mài nhẵn mép cho đỡ sắc. Mảnh nứt hoặc vỡ đôi thì nên tháo bỏ, vì keo dán làm tiếng đục và mảnh dán dễ rơi khi gió lay. Nhiều chuông gốm cho phép thay mảnh lẻ nếu xưởng còn mẫu.
Chuông vỏ sò có mùi tanh không?
Vỏ sò đã làm sạch và phơi kỹ thường không có mùi. Nếu mới mua có mùi tanh nhẹ, có thể do vệ sinh chưa kỹ. Bạn rửa nhanh bằng nước ấm pha chút xà phòng, để khô hẳn ở chỗ thoáng, mùi thường hết sau vài ngày.
Có nên mua chuông gió làm từ san hô không?
Nên tránh. Nhiều loài san hô thuộc diện được bảo vệ, việc khai thác và buôn bán chịu sự quản lý của pháp luật. Chuông làm từ vỏ sò điệp, vỏ trai nuôi phổ biến là lựa chọn thay thế không gây vấn đề và vẫn giữ vẻ đẹp gợi biển.
Chuông thủy tinh treo cửa sổ có gây cháy không?
Mảnh kính phẳng thì không đáng lo. Chi tiết thủy tinh dạng cầu đặc hoặc khối lồi có thể hội tụ ánh nắng như kính lúp. Nếu chuông có chi tiết như vậy, đừng treo ở chỗ nắng chiếu thẳng gần rèm, giấy hay vật dễ cháy.