Một pho tượng Di Lặc đẹp có nụ cười hiền và cân hai bên, tỉ lệ đầu – thân – bụng hài hoà, nếp áo mềm, tay chân rõ ràng, lớp hoàn thiện đều cả ở chỗ khuất và đế phẳng vững. Những điều này nhìn được bằng mắt thường, không cần là người trong nghề. Hai tượng cùng chiều cao, cùng chất liệu có thể chênh nhau rất xa về tay nghề, và khác biệt lộ rõ nhất ở khuôn mặt.
Bài này đưa ra cách xem từng phần của tượng theo thứ tự thợ tạc lâu năm hay làm, các lỗi hay gặp ở hàng đổ khuôn, cách xem qua ảnh và video khi mua online, và những câu hỏi nên đặt cho người bán trước khi quyết định.
Khuôn mặt: nơi quyết định một pho Di Lặc
Người làm tượng thường nói tượng đẹp hay xấu nằm ở cái mặt. Với Di Lặc, khuôn mặt cười là linh hồn, nên đó là chỗ bạn nên nhìn đầu tiên và lâu nhất. Một nụ cười đẹp có hai mắt híp đều nhau, đuôi mắt cong xuống hiền, khoé miệng nhếch lên cân hai bên, má tròn đầy đẩy mắt lên một chút. Tổng thể toát ra vẻ vui vẻ, hiền hậu, không nhăn nhó.
Lỗi hay gặp là nụ cười lệch: một bên khoé miệng cao hơn, một mắt to hơn mắt kia. Ở hàng đổ khuôn, lỗi này thường do khuôn gốc đã lệch; ở hàng tạc tay, do thợ chưa đủ tay nghề. Một lỗi khác là nụ cười quá cỡ, miệng há rộng thấy rõ răng, trông như đang cười chế giễu chứ không phải cười hiền. Mặt quá nhỏ so với đầu, hoặc trán quá cao, cũng làm tượng trông thiếu phúc hậu.
Cách kiểm đơn giản là nhìn tượng từ chính diện, rồi từ hai bên chếch ba mươi độ. Tượng tốt nhìn từ góc nào cũng thấy cười hiền. Nếu một góc thấy mặt méo hoặc mất nụ cười, tượng có lỗi tạo hình. Với tượng sơn màu, soi kỹ đường kẻ mắt và môi: nét mảnh, sắc, không lem là dấu hiệu thợ vẽ cẩn thận.
Tỉ lệ và các phần cơ thể nên xem
Di Lặc dáng Bố Đại có tỉ lệ riêng: đầu to, bụng tròn lớn, chân tay ngắn mập. Dù vậy vẫn có ngưỡng hài hoà. Bảng dưới gom những phần nên xem và dấu hiệu tốt – lỗi.
| Phần | Dấu hiệu tốt | Lỗi hay gặp |
|---|---|---|
| Đầu | Tròn, đỉnh đầu nhẵn, tai dài cân hai bên | Đầu méo, tai lệch cao thấp, gáy bị cắt phẳng |
| Bụng | Tròn đều, rốn rõ, nối mượt với ngực | Bụng méo về một bên, có vết lõm hoặc đường nứt |
| Tay | Ngón rõ, cầm vật cầm tự nhiên | Ngón dính thành cục, cổ tay quá mảnh so với thân |
| Chân | Ngón chân thấy được, tư thế ngồi vững | Chân bị nuốt vào đế, không rõ hình |
| Nếp áo | Mềm, chạy theo động tác | Cứng như kẻ thước, hoặc mờ nhoè không thấy nếp |
| Túi vải | Phồng tự nhiên, có nếp nhăn ở chỗ buộc | Như khối tròn trơn, không thấy là túi |
| Đế | Phẳng, vững, cân với tượng | Đế cong, tượng chao; đế quá nhỏ so với thân |
Khi so hai mẫu, bạn có thể đặt chúng cạnh nhau và lần lượt so từng phần theo bảng. Khác biệt tay nghề hiện ra rất nhanh khi so trực tiếp, nhanh hơn nhiều so với xem riêng từng pho.
Dấu vết sản xuất: đổ khuôn, đúc, tạc và cách đọc
Đường ráp khuôn. Tượng bột đá, composite, sứ đổ khuôn và tượng đồng đúc khuôn hai mảnh thường có một đường mảnh chạy dọc hai bên hông, qua tai, qua vai. Xưởng cẩn thận mài sạch, sờ không thấy gờ. Gờ còn rõ cho thấy khâu hoàn thiện bị bỏ qua.
Lỗ khí và vết rỗ. Bột đá đổ khuôn có thể có lỗ khí nhỏ trên bề mặt, nhất là ở chỗ trũng như khoé mắt, nếp áo. Vài lỗ nhỏ được trám kỹ là chấp nhận được; nhiều lỗ lộ dưới lớp sơn là dấu hiệu đổ khuôn vội.
Chi tiết mờ do khuôn cũ. Khuôn silicon dùng nhiều lần sẽ mòn, tượng đổ ra chi tiết nhoè dần. So với ảnh mẫu, nếu nét mắt, ngón tay ở tượng thật mờ hơn hẳn, có thể tượng ra từ khuôn đã cũ.
Vết bavia ở tượng đúc. Tượng đồng đúc chưa làm nguội kỹ còn những gờ kim loại thừa, đặc biệt ở kẽ ngón tay và dưới đế. Chạm vào thấy sắc tay là lỗi hoàn thiện.
Vết đục và vết phay ở tượng gỗ, đá. Tượng tạc tay có vết đục không đều, tự nhiên. Tượng phay máy có vệt song song ở chỗ khuất. Cả hai đều chấp nhận được; quan trọng là bề mặt nhìn thấy phải được chà, đánh bóng mịn.
Lớp hoàn thiện: soi ở chỗ khuất
Thợ ẩu thường làm kỹ phía trước và bỏ qua phía sau, dưới cằm, dưới nách, trong khe túi vải. Vì vậy cách nhanh nhất để biết tay nghề là xoay tượng ra sau và lật lên xem dưới đế. Màu sơn đều, không có vệt cọ đọng, không lem sang vùng khác màu ở cả những chỗ khuất là dấu hiệu xưởng làm có tâm.
Với tượng sơn nhũ vàng, nhìn nghiêng dưới ánh sáng để thấy độ đều của nhũ. Nhũ loang, có vệt sáng tối không theo khối tượng là sơn phun một lớp mỏng. Với tượng phủ bóng, sờ nhẹ vào mặt sau: nếu nhám, sần, có hạt bụi dính dưới lớp bóng, khâu phủ được làm ở nơi không sạch.
Đế tượng là chỗ hay bị quên nhất. Đế tốt được mài phẳng, có lót nỉ hoặc đệm cao su để không xước mặt kệ. Đế bột đá được trám kín, không có vết nứt. Đế tượng đồng không còn gờ kim loại sắc. Đế tượng gỗ không có vết nứt sâu chạy lên thân. Một cái đế làm chỉn chu thường đi kèm một pho tượng được làm cẩn thận ở mọi chỗ khác.
Xem tượng qua ảnh và video khi mua online
Mua qua mạng thì không cầm được tượng, nên phải nhờ người bán thay mắt mình. Những yêu cầu hợp lý mà người bán đàng hoàng thường đáp ứng:
- Ảnh thật của chính pho tượng sẽ giao, không phải ảnh mẫu, chụp dưới ánh sáng tự nhiên, không bộ lọc làm đẹp.
- Ảnh cận mặt tượng từ chính diện và hai bên, đủ rõ để thấy mắt và khoé miệng.
- Video xoay tượng một vòng trên mặt bàn, quay chậm, để thấy cả phía sau và hai bên.
- Ảnh lật đáy tượng, thấy rõ chất liệu và cách hoàn thiện đế.
- Kích thước ba chiều và trọng lượng, ghi rõ có tính đế hay không; trọng lượng giúp kiểm tra chất liệu có khớp mô tả.
- Ảnh hoặc video tượng đặt cạnh một vật quen thuộc như bàn tay, chai nước, để hình dung cỡ thật.
Lưu lại toàn bộ ảnh, video và tin nhắn mô tả của người bán. Đây là căn cứ khi so với tượng thật lúc nhận hàng. Nếu người bán chỉ có ảnh mẫu chụp trong studio và từ chối quay video tượng thật, rủi ro nhận hàng khác mô tả sẽ cao hơn, nhất là với tượng đổ khuôn có nhiều lô hàng chất lượng khác nhau.
Chọn theo mục đích: cho mình, làm quà hay cho cửa hàng
Mua cho chính mình, bạn có thời gian xem kỹ và nên ưu tiên khuôn mặt hợp mắt mình nhất. Một pho tượng sẽ ở trong nhà nhiều năm, nên cảm giác dễ chịu mỗi lần nhìn vào quan trọng hơn chất liệu đắt hay vật cầm nhiều ý nghĩa. Nhiều người kể rằng họ chọn được tượng ưng ý khi thấy mình bất giác mỉm cười lúc nhìn mặt tượng.
Mua làm quà, tiêu chí thay đổi: cỡ vừa phải để người nhận dễ tìm chỗ, chất liệu bền để không vỡ trên đường mang đi, dáng tượng trung tính như ngồi ôm túi hoặc cầm quạt. Hộp đựng chắc chắn và lời giới thiệu ngắn về chất liệu, cách giữ cũng là một phần của món quà.
Mua cho cửa hàng, quầy lễ tân, ưu tiên độ bền và độ vững: đồng hoặc composite, đế rộng, ít chi tiết mảnh. Khuôn mặt cười rõ ràng nhìn được từ khoảng cách vài mét, vì khách đứng xa quầy. Màu sắc nên hài hoà với tông nội thất cửa hàng hơn là chạy theo màu nhũ vàng chói.
Những câu nên hỏi người bán trước khi quyết định
Ngoài việc xem tượng, một vài câu hỏi giúp bạn hiểu rõ sản phẩm và tránh bất ngờ khi nhận hàng:
- Chất liệu cụ thể là gì: bột đá, composite, sứ, đồng vàng, hợp kim kẽm, gỗ loại gì, đá tên khoáng vật gì?
- Tượng tạc tay, đúc khuôn hay phay máy rồi sửa? Mặt tượng có được thợ vẽ hoặc chạm lại bằng tay không?
- Lớp hoàn thiện là sơn nhũ, mạ, dát vàng lá hay phủ bóng? Có lớp bảo vệ bên ngoài không?
- Đóng gói thế nào khi gửi đi xa? Các chi tiết nhô ra có được bọc riêng không?
- Nhận hàng bị vỡ, sứt hoặc khác mô tả thì xử lý thế nào, trong bao lâu, cần bằng chứng gì?
- Có hướng dẫn lau chùi, bảo quản riêng cho chất liệu này không?
- Nếu sau này sứt mẻ, xưởng có nhận sửa, dặm màu không?
Người bán trả lời rõ ràng, nhất quán là dấu hiệu tốt. Câu trả lời chung chung kiểu hàng cao cấp, đá phong thủy chuẩn mà không nêu được chất liệu cụ thể là lúc bạn nên hỏi thêm hoặc cân nhắc nơi khác.
Khi nhận tượng và lúc nên đổi trả
Nên mở hộp ngay khi nhận, tốt nhất quay video từ lúc cắt băng keo tới lúc lấy tượng ra. Kiểm tra theo thứ tự quan trọng: khuôn mặt, tay và vật cầm, các chi tiết nhô ra, đế. Đặt tượng lên mặt phẳng xem có vững không. So màu, chất liệu, kích thước với ảnh và mô tả người bán đã gửi.
Những lỗi đáng đổi trả: mặt tượng sứt, nứt, sơn bong ở mặt; chi tiết gãy rời; chất liệu khác mô tả, chẳng hạn hợp kim kẽm thay vì đồng, bột đá thay vì đá tạc; kích thước chênh nhiều so với cam kết. Những điều thường chấp nhận được: vài lỗ khí nhỏ được trám kỹ, vân gỗ hay vân đá khác ảnh mẫu một chút vì là vật liệu tự nhiên.
Nếu tượng có lỗi nhỏ mà bạn vẫn thích, có thể thoả thuận với người bán về việc sửa hoặc giảm bớt. Việc chọn được một pho tượng ưng ý đôi khi cần xem vài lần, so vài nơi. Khi đã có tiêu chí trong tay, bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để so sánh trước khi đặt.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết tượng Di Lặc có khuôn mặt đẹp?
Nhìn từ chính diện và hai bên chếch: hai mắt híp đều, khoé miệng cân, má tròn, tổng thể cười hiền. Nếu một góc thấy mặt méo hoặc nụ cười trông như chế giễu, tượng có lỗi tạo hình. Với tượng sơn, nét kẻ mắt và môi nên mảnh, không lem.
Tượng có đường ráp khuôn có phải hàng kém không?
Không hẳn. Tượng đổ khuôn hoặc đúc khuôn nào cũng có đường ráp ban đầu. Hàng tốt là đường ráp đã được mài sạch, sờ không thấy gờ. Gờ còn rõ chỉ cho thấy khâu hoàn thiện chưa kỹ, không phải chất liệu kém.
Mua tượng Di Lặc online cần xin những ảnh gì?
Ảnh thật của chính pho tượng dưới ánh sáng tự nhiên, cận mặt từ ba góc, ảnh lật đáy, video xoay một vòng, và ảnh đặt cạnh vật quen thuộc để biết cỡ thật. Kèm theo kích thước ba chiều và trọng lượng có ghi rõ tính đế hay không.
Tượng có vài lỗ khí nhỏ có nên đổi không?
Với tượng bột đá, vài lỗ khí nhỏ được trám kỹ ở chỗ khuất là bình thường. Nếu lỗ khí nhiều, lộ rõ ở mặt hoặc làm sơn bong, nên đổi. Khi đặt hàng, bạn có thể hỏi trước người bán về tiêu chuẩn chấp nhận lỗi của họ.
Tượng giao tới khác màu so với ảnh thì sao?
Ảnh chụp có thể lệch màu do ánh sáng và màn hình. Chênh nhẹ thường được chấp nhận, nhất là với gỗ và đá tự nhiên. Nếu khác hẳn, ví dụ ảnh vàng đồng mà thực tế vàng chói nhũ, nên báo người bán kèm ảnh chụp dưới ánh sáng tự nhiên để đổi.
Có cần thợ xem giúp khi mua tượng giá trị cao không?
Nên, nhất là với tượng đồng lớn, tượng gỗ quý hay tượng đá ngọc. Một người làm nghề hoặc người chơi lâu năm nhìn ra lỗi tạo hình, chất liệu nhanh hơn nhiều. Với đá quý, ngọc, cần giấy giám định của trung tâm kiểm định.