Chọn đá hộ mệnh khi tháng sinh và mệnh vênh nhau: bốn cách dung hoà hai màu

Khi đá tháng sinh và màu hợp mệnh chỉ về hai hướng khác nhau, bạn có bốn cách xử lý thực tế: chọn một hệ làm chính và bỏ hệ kia, tìm một màu nằm ở chỗ giao của hai hệ, dùng một viên đá nhiều màu chứa cả hai, hoặc tách thành hai món, một món đeo theo hệ này và một món đặt bàn theo hệ kia.

Tình huống vênh không hiếm. Danh sách đá tháng sinh có mười hai tháng, ngũ hành có năm mệnh, và hai hệ được dựng trên hai nền văn hoá khác nhau nên phần lớn tổ hợp sẽ không trùng màu. Bài này đi qua từng cách, kèm ví dụ giả định để bạn thấy cách áp vào trường hợp của mình, và kèm một bảng đối chiếu để tìm nhanh các viên đá đứng được ở cả hai hệ. Mọi lời khuyên ở đây đều xuất phát từ quan niệm văn hoá và từ tính chất vật liệu; không có lựa chọn nào khiến bạn “phạm” điều gì.

Vì sao hai hệ hay cho kết quả trái nhau

Hệ tháng sinh được lập để mỗi tháng có một viên đá đẹp, có tên tuổi trên thị trường kim hoàn. Màu sắc trong danh sách khá ngẫu nhiên xét theo ngũ hành: tháng Một đỏ, tháng Hai tím, tháng Ba xanh nước biển, tháng Tư không màu, tháng Năm xanh lục. Người lập danh sách không hề nghĩ tới Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ.

Hệ ngũ hành thì quy mọi thứ về năm nhóm màu, và mệnh được chia theo cặp năm sinh âm lịch. Xác suất để tháng sinh của bạn rơi đúng vào một viên đá cùng nhóm màu với mệnh chỉ vào khoảng một phần năm nếu chỉ xét màu bản mệnh, cao hơn một chút nếu tính cả màu tương sinh. Nói cách khác, vênh nhau là chuyện bình thường của đa số người, không phải trường hợp đặc biệt cần lo lắng.

Thêm một lớp nữa là chính các bảng ngũ hành cũng không thống nhất từng sắc độ. Thạch anh tím được nhiều nơi xếp vào Hoả, nơi khác coi là màu giáp ranh; aquamarine xanh nhạt có người xếp vào Thuỷ, có người coi là gần Kim vì sắc trắng trong. Mỗi lần một sắc màu lưng chừng xuất hiện, khả năng hai hệ “gặp nhau” lại tuỳ vào người tra.

Hiểu điều này giúp bạn bớt tìm kiếm một viên đá “hoàn hảo cho cả hai”. Thay vào đó, hãy coi hai hệ như hai gợi ý về màu, rồi quyết định theo cách dùng và theo gu của mình. Người bán có tâm cũng sẽ tư vấn theo hướng ấy, thay vì bảo bạn phải mua hai, ba viên mới “đủ”.

Cách một: chọn một hệ làm chính

Chọn hệ tháng sinh khi bạn muốn một cái tên đá. Nếu điều bạn thích là câu chuyện “đây là viên đá của tháng mình”, nhất là khi làm quà sinh nhật, hãy theo hệ tháng sinh và để ngũ hành sang một bên. Món quà có tên khoáng vật rõ ràng, người nhận tra cứu được, kể lại được.

Chọn hệ ngũ hành khi gia đình quen xem mệnh. Ở nhiều nhà, ông bà cha mẹ hỏi “con mệnh gì” trước khi hỏi “con sinh tháng mấy”. Nếu viên đá là món ông bà tặng cháu hay món bạn đặt trong không gian chung của gia đình, đi theo ngũ hành sẽ hợp nếp nhà hơn.

Đừng đổi hệ giữa chừng chỉ vì một lời bình luận. Một viên đá đã chọn kỹ, đã quen tay, không trở nên “sai” khi có người bảo nó không hợp hệ kia. Điều làm viên đá mất giá trị với bạn là sự áy náy kéo dài, chứ không phải bảng tra.

Ví dụ giả định. Chị Lan sinh tháng Năm, mệnh Hoả. Đá tháng sinh là emerald xanh lục, màu hợp mệnh nhấn vào đỏ, hồng, tím. Chị thích câu chuyện tháng sinh và vốn mê màu xanh, nên chọn một mặt dây đá xanh lục. Vì Mộc sinh Hoả theo vòng tương sinh, người theo ngũ hành cũng không coi đây là lựa chọn trái.

Cách hai: tìm màu nằm ở chỗ giao của hai hệ

Bảng dưới gợi ý các tháng có đá mang màu bản mệnh hoặc màu tương sinh của từng mệnh. Màu tương sinh lấy theo vòng Thổ sinh Kim, Kim sinh Thuỷ, Thuỷ sinh Mộc, Mộc sinh Hoả, Hoả sinh Thổ. Đây là cách đối chiếu theo màu, mang tính tham khảo.

Cách đọc: nếu tháng sinh của bạn có tên trong dòng mệnh của bạn, bạn chỉ cần chọn đúng màu trong số các đá của tháng đó. Ví dụ giả định: anh Minh sinh tháng Mười Hai, mệnh Thuỷ; tháng Mười Hai có ngọc lam, zircon và tanzanite, trong đó zircon xanh và tanzanite xanh tím thuộc nhóm xanh dương, nên đây là chỗ giao.

Một số tháng có nhiều màu trong cùng một loại đá, như topaz có cả vàng lẫn xanh, tourmaline có hồng, xanh, đen. Đó là lợi thế khi tìm chỗ giao.

Cách ba: dùng một viên đá có nhiều màu

Thiên nhiên có một vài loại đá chứa hai màu trong cùng một tinh thể, và chúng thường là lời giải gọn gàng nhất cho người bị vênh hai hệ. Tourmaline dưa hấu có lõi hồng, vỏ xanh lục; theo cách xếp màu phổ biến, phần hồng thuộc Hoả, phần xanh thuộc Mộc, lại là một trong hai đá tháng Mười. Ametrine là thạch anh có hai vùng tím và vàng trong một khối, gộp được màu của thạch anh tím tháng Hai và citrine tháng Mười Một.

Opal, đá tháng Mười, có hiện tượng ánh màu thay đổi khi xoay, nên nhiều người coi nó là viên đá “mang nhiều hành”. Cách hiểu này là quan niệm của người dùng, nhưng về vật lý thì đúng là một viên opal tốt có thể loé lên đỏ, xanh lá, xanh lam tuỳ góc nhìn. Lưu ý opal mềm hơn và nhạy với va đập, nhiệt độ, nên hợp với món ít va chạm như mặt dây hơn là nhẫn đeo hằng ngày.

Một cách gần giống là phối hai viên nhỏ trong cùng một món: mặt dây có viên chủ theo tháng sinh và hai viên phụ theo màu mệnh, hay vòng tay xen hạt hai màu. Cách này dễ đặt làm, nhưng cần để ý hai loại đá có độ cứng chênh nhau nhiều thì viên mềm sẽ bị viên cứng cọ xước theo thời gian. Khi đặt làm, hãy hỏi thợ có chèn hạt chặn hoặc khoảng cách giữa hai loại đá không.

Cách bốn: tách đá đeo và đá để bàn

Đây là cách nhiều người chọn sau một thời gian dùng đá, vì nó tách hai nhu cầu khác nhau ra hai món khác nhau:

• Món đeo theo hệ bạn gắn bó nhất. Vòng, mặt dây hay viên bỏ túi là thứ đi cùng bạn cả ngày, nên chọn theo hệ mang ý nghĩa cá nhân nhất với bạn, thường là tháng sinh.
• Món để bàn theo hệ còn lại. Khối đá thô, quả cầu nhỏ hay viên đá mài đặt trên bàn làm việc có thể theo màu mệnh, nhất là khi đó là không gian gia đình hay góc làm việc chung.
• Chọn độ bền theo cách dùng. Món đeo nên là đá từ độ cứng khoảng 7 trên thang Mohs trở lên nếu đeo hằng ngày; món để bàn thì đá mềm hơn cũng ổn vì ít bị cọ xát.
• Giữ tỉ lệ vừa phải. Hai món là đủ. Tách thành ba, bốn món theo ba, bốn hệ dễ biến góc làm việc thành tủ trưng bày và làm mất ý nghĩa riêng của từng viên.
• Ví dụ giả định. Bạn Hà sinh tháng Hai, mệnh Thổ. Hà đeo một vòng thạch anh tím theo tháng sinh, đặt trên bàn một khối citrine nhỏ màu vàng theo mệnh. Hai món không cạnh tranh nhau, và mỗi món có câu chuyện riêng.

Khi nào nên để hai hệ sang một bên

Có những trường hợp cả hai hệ đều không nên là tiêu chí số một. Người có da nhạy cảm với kim loại cần ưu tiên chất liệu móc, chốt và dây hơn là màu đá. Người làm việc tay chân, thường xuyên va chạm, nên ưu tiên đá cứng, đeo kiểu ôm sát hoặc chuyển sang đặt đá trên bàn thay vì đeo. Người tặng quà cho một người không quan tâm phong thủy thì màu người đó thích quan trọng hơn mọi bảng tra.

Cũng có khi đá đúng hệ lại vượt khả năng chi tiêu hoặc khó tìm hàng tự nhiên, như ruby, emerald hay alexandrite ở cỡ đủ lớn. Lúc đó đá thay thế cùng màu là lựa chọn hợp lý: garnet hoặc spinel thay ruby, peridot thay emerald, thạch anh tím thay tanzanite. Điều quan trọng là người bán ghi đúng tên đá thay thế, không gọi garnet là ruby. Một viên garnet đỏ đẹp, ghi đúng tên, vẫn mang trọn màu của tháng Bảy và đủ bền cho món đeo hằng ngày; thứ làm mất niềm vui là phát hiện sau này rằng mình đã mua nhầm tên.

Nếu cuối cùng bạn chọn một viên chỉ vì thích nó, hãy yên tâm rằng đó là lý do vững nhất. Đá hộ mệnh là vật cá nhân; nó chỉ có ý nghĩa khi bạn muốn giữ nó bên mình. Bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để so màu và cỡ trước khi quyết định.

Câu hỏi thường gặp

Đá tháng sinh khắc với mệnh thì có nên đeo không?

Theo cách nhìn văn hoá, tương khắc giữa màu đá và mệnh chỉ là một gợi ý tránh, không phải lời cấm. Nhiều người vẫn đeo đá tháng sinh dù màu thuộc hành khắc mệnh, vì họ coi trọng ý nghĩa sinh nhật hơn. Nếu băn khoăn, bạn có thể chọn sắc độ dịu hơn hoặc chuyển viên đá đó sang đặt bàn.

Có nên mua đá theo cả hai hệ cho chắc không?

Không cần. Mua hai viên chỉ hợp lý khi bạn thật sự dùng cả hai, ví dụ một viên đeo và một viên đặt bàn. Mua thêm chỉ để “phòng” thì dễ thành để không trong ngăn kéo, và không có cơ sở nào cho thấy số lượng đá ảnh hưởng tới điều gì.

Đá nhiều màu như tourmaline dưa hấu có đắt không?

Tourmaline dưa hấu đẹp, có hai màu tách rõ thường không rẻ vì khó tìm. Dạng lát cắt mỏng hoặc hạt nhỏ dễ tiếp cận hơn. Ametrine tự nhiên cũng không phổ biến bằng thạch anh tím. Khi mua, hãy hỏi rõ đá tự nhiên hay đá xử lý, tổng hợp, và xem ảnh dưới ánh sáng tự nhiên.

Tháng sinh tính theo ngày nào nếu sinh đúng ngày cuối tháng?

Hệ đá tháng sinh lấy theo tháng dương lịch trên giấy khai sinh, không có quy ước chuyển tháng giữa chừng như cung hoàng đạo. Sinh ngày 31 tháng Một vẫn là tháng Một. Nếu bạn thấy nơi bán gắn đá theo khoảng ngày từ 21 tháng này đến 20 tháng sau, đó là bảng đá theo cung hoàng đạo, một hệ khác.

Người không biết giờ, ngày sinh âm lịch thì xem mệnh bằng gì?

Mệnh nạp âm chỉ cần năm sinh âm lịch, không cần giờ hay ngày. Nếu bạn sinh trong tháng Một hoặc tháng Hai dương lịch, hãy đối chiếu ngày sinh với ngày Tết của năm đó để biết mình thuộc năm âm lịch nào. Sinh từ tháng Ba trở đi thì năm âm lịch trùng với năm dương lịch.

Tặng đá cho người mình chưa biết mệnh thì chọn thế nào?

Ngày sinh nhật thường dễ biết hơn năm sinh và mệnh, nên đá tháng sinh là lựa chọn an toàn cho quà tặng. Nếu cả tháng sinh cũng không biết, hãy chọn theo màu người đó hay mặc, hay dùng, rồi nói rõ ý nghĩa của loại đá trong thiệp thay vì gắn với mệnh.