Ảnh trên trang bán vật phẩm thường thuộc một trong bốn loại: ảnh chụp studio có đèn và phông, ảnh đã chỉnh màu, ảnh dựng bằng phần mềm, và ảnh chụp thật bằng điện thoại trong điều kiện thường. Ba loại đầu giúp món đồ đẹp hơn ngoài đời; chỉ loại thứ tư gần với cái bạn sẽ thấy trên kệ nhà mình.
Biết ảnh thuộc loại nào giúp bạn đoán đúng ba điều quan trọng nhất khi mua online: màu thật, kích thước thật và chất liệu thật. Bài này đi qua dấu hiệu nhận ra từng loại ảnh, những gì ảnh hay làm sai lệch với tượng, đồ đồng, đồ đá, và cách xin thêm ảnh để bù chỗ thiếu.
Bốn loại ảnh hay gặp và mỗi loại cho bạn biết điều gì
Một trang bán thường trộn nhiều loại ảnh. Nhận ra từng loại giúp bạn biết nên tin ảnh nào ở mức nào:
| Loại ảnh | Dấu hiệu nhận ra | Tin được gì | Không nên tin gì |
|---|---|---|---|
| Ảnh studio | Phông trơn trắng hoặc đen, bóng đổ mềm, không có đồ vật xung quanh | Hình dáng, chi tiết chạm khắc | Độ bóng và độ rực của màu |
| Ảnh chỉnh màu | Màu quá đều, quá rực; ngọc xanh như phát sáng, đồng vàng như mới đúc | Bố cục, kiểu dáng | Sắc độ, độ trong của đá |
| Ảnh dựng bằng phần mềm | Bề mặt mịn tuyệt đối, không có hạt bụi, ánh phản chiếu hoàn hảo, nhiều góc giống hệt nhau | Mẫu thiết kế nói chung | Gần như mọi thông tin về món thật |
| Ảnh chụp thật bằng điện thoại | Có đồ vật xung quanh, ánh sáng không đều, có thể thấy bụi hay vết nhỏ | Màu, kích thước tương đối, bề mặt | Rất ít, nếu chụp dưới ánh sáng tự nhiên |
Ảnh studio không phải ảnh gian dối; nó chỉ là ảnh tốt nhất của món đồ. Vấn đề chỉ phát sinh khi trang bán chỉ có ảnh studio hoặc ảnh dựng mà không có lấy một tấm chụp thật nào.
Màu sắc: vì sao viên đá ngoài đời không giống trên màn hình
Màu của đá và đồng trên ảnh chịu ảnh hưởng của ba thứ: đèn lúc chụp, phần mềm chỉnh màu và màn hình của người xem. Đèn vàng làm thạch anh trắng ngả kem, đồng đỏ ngả cam; đèn trắng lạnh làm ngọc bích xanh hơn và thạch anh tím tím hơn. Khi người chụp tăng độ bão hoà, thạch anh hồng nhạt thành hồng phấn, mã não đỏ thành đỏ rực.
Màn hình điện thoại của bạn cũng là một biến số. Nhiều điện thoại đời mới hiển thị màu rực hơn thực tế; chế độ ánh sáng ban đêm làm mọi thứ ngả vàng. Vì thế, đừng so màu khi đang bật chế độ đọc ban đêm, và nếu có thể, xem ảnh trên hai thiết bị khác nhau.
Với đá có màu nhạt như thạch anh hồng, thạch anh tím màu phấn hay aquamarine, độ lệch màu trên ảnh thường lớn nhất. Ngoài đời, những viên này thường nhạt và đục hơn ảnh studio đáng kể. Với đá có màu đậm như mã não đen hay obsidian, ảnh ít lệch màu hơn nhưng dễ giấu vết rạn vì nền tối nuốt chi tiết.
Đồ đồng có chuyện riêng. Ảnh chụp đồng mới đánh bóng dưới đèn mạnh cho ánh vàng rực, nhưng sau vài tuần ngoài không khí ẩm, đồng tự nhiên sẫm dần và ngả nâu. Đồ đồng được hun màu giả cổ thì ngược lại: ảnh dễ trông tối và bẩn, trong khi ngoài đời màu nâu đỏ ấy lại ấm và có chiều sâu. Khi xem ảnh đồ đồng, bạn nên hỏi thêm món đó là đồng để mộc, đồng đánh bóng hay đồng hun màu để biết ảnh đang ở trạng thái nào.
Cách bù đơn giản nhất là xin một tấm ảnh chụp cạnh cửa sổ ban ngày, không đèn, không chỉnh. Tấm ảnh xấu hơn ấy thường đúng màu hơn mọi ảnh trên trang.
Kích thước: ảnh cận cảnh làm món nhỏ trông như món lớn
Ảnh cận có chiều sâu mờ phía sau làm mất cảm giác tỉ lệ. Một tượng cóc ba chân cao 6 cm chụp cận với phông mờ có thể trông bề thế như tượng cao 30 cm. Không có vật đối chiếu thì mắt người không đoán được cỡ.
Ảnh đặt trong phòng mẫu dễ đánh lừa hơn ảnh phông trơn. Người bán đôi khi đặt tượng nhỏ trên bàn nhỏ, hoặc chụp cạnh đồ trang trí cỡ mini để món chính trông lớn hơn. Hãy tìm trong ảnh một vật bạn biết cỡ, như cốc trà, cuốn sách, bàn tay.
Ảnh có thước hoặc bàn tay là ảnh đáng tin nhất về cỡ. Nơi bán quen nghề hay chụp vật phẩm cạnh thước kẻ, hộp diêm hoặc bàn tay. Nếu không có, bạn có thể xin đúng tấm ảnh ấy.
Đối chiếu ảnh với số đo ghi trên trang. Lấy thước đo một vật quen trong nhà theo đúng số đo trên trang, đặt lên chỗ định bày và nhìn. Cách này giúp bạn hình dung thật hơn bất kỳ ảnh nào.
Với vòng tay, cỡ hạt trên ảnh rất dễ lệch. Hạt 8 ly và hạt 12 ly chụp cận đều trông "to tròn". Chỉ ảnh vòng đeo trên cổ tay thật, kèm số đo hạt, mới cho bạn biết vòng sẽ thanh hay thô trên tay mình.
Chất liệu: ảnh nói được gì và không nói được gì
Ảnh không thay được việc cầm món đồ trên tay, nhưng có vài dấu hiệu bạn đọc được nếu biết nhìn:
- Bột đá ép khuôn thường có bề mặt đều màu, chi tiết sắc nhưng đôi chỗ hơi tù ở góc sâu; ảnh chụp đáy thường thấy lớp vật liệu khác màu với bề mặt hoặc miếng nỉ dán kín.
- Đồng đúc có ánh kim sâu, ở chỗ chạm sâu thường sẫm hơn vì lớp hun màu; đồ hợp kim phủ màu đồng hay có màu đều tăm tắp và đôi khi lộ vết bong ở cạnh.
- Đá tạc nguyên khối có vân chạy liên tục qua các chi tiết; nếu vân dừng đột ngột ở một đường thẳng, có thể đó là chỗ ghép.
- Thạch anh và đá trong thường có tạp chất, vết rạn nhỏ bên trong; một quả cầu trong veo không một gợn trên ảnh có thể là thuỷ tinh, hoặc là ảnh đã được chỉnh xoá.
- Resin và nhựa đúc thường có độ bóng như kính, các chi tiết nhỏ tròn trịa, màu đồng nhất kể cả ở chỗ khuất.
Những dấu hiệu trên chỉ là gợi ý để bạn biết phải hỏi gì. Kết luận về chất liệu vẫn cần thông tin từ người bán, trọng lượng và việc kiểm khi nhận hàng.
Ảnh dựng và ảnh mẫu từ xưởng: khi nào cần cảnh giác
Ngày nay, nhiều xưởng sản xuất vật phẩm gửi kèm bộ ảnh mẫu cho các nơi bán lẻ. Một số bộ ảnh là ảnh dựng bằng phần mềm ba chiều, nhìn rất mịn và sáng. Cùng một bộ ảnh ấy có thể xuất hiện trên hàng chục trang bán khác nhau, mỗi nơi ghi một chất liệu và một mức giá.
Dấu hiệu dễ thấy của ảnh dựng là sự hoàn hảo: không có hạt bụi, không có vết xước, ánh phản chiếu trên bề mặt đồng hay ngọc đều như tranh vẽ, nhiều góc chụp có ánh sáng giống hệt nhau. Ảnh chụp thật dù đẹp đến đâu vẫn có những bất thường nhỏ.
Một cách kiểm khác là tìm ngược ảnh: dùng tính năng tìm kiếm bằng hình ảnh có sẵn trên trình duyệt hoặc ứng dụng tìm kiếm, tải ảnh lên và xem nó xuất hiện ở những đâu. Nếu cùng một ảnh có trên nhiều trang với chất liệu khác nhau, bạn biết rằng ảnh đó không cho bạn biết gì về món mình sẽ nhận.
Gặp trường hợp này, không có nghĩa nơi bán xấu; nhiều nơi bán thật thà vẫn dùng ảnh mẫu vì chưa kịp chụp. Điều bạn cần làm là xin ảnh hoặc video món thật trong kho trước khi chốt.
Xin thêm ảnh: danh sách gửi người bán
Khi ảnh trên trang chưa đủ, bạn có thể gửi người bán danh sách sau. Không phải món nào cũng cần đủ, nhưng càng đắt và càng khó đổi trả thì càng nên xin nhiều:
- Một ảnh toàn thân chụp gần cửa sổ ban ngày, không bật đèn, không chỉnh màu.
- Một ảnh đặt cạnh thước, bàn tay hoặc vật quen thuộc để thấy kích thước.
- Ảnh mặt sau và ảnh đáy, nhất là với tượng và linh vật.
- Ảnh cận chỗ dễ lỗi: sừng, đuôi, móng của linh vật; lỗ xâu và nút buộc của vòng; chân đế của quả cầu.
- Với đá trong, một ảnh soi ngược sáng để thấy tạp chất và vết rạn bên trong.
- Nếu mua món đá riêng lẻ, xin xác nhận ảnh đó là đúng viên sẽ giao.
Người bán quen nghề thường không ngại những yêu cầu này. Nếu họ từ chối mọi ảnh thêm, đó là thông tin để bạn cân nhắc tiếp. Và khi đã có ảnh thật, hãy lưu lại để đối chiếu lúc nhận hàng.
Lưu ảnh để đối chiếu khi nhận hàng
Ảnh không chỉ để chọn mua mà còn là bằng chứng. Khi đặt hàng, bạn chụp lại trang sản phẩm với đủ ảnh và mô tả, vì trang có thể thay đổi sau đó. Ảnh người bán gửi riêng qua tin nhắn cũng nên tải về máy thay vì chỉ để trong cuộc trò chuyện.
Lúc mở hộp, đặt món đồ ở chỗ có ánh sáng giống ảnh người bán gửi, chụp lại từ góc gần giống. Đặt hai ảnh cạnh nhau sẽ thấy ngay sự khác biệt về màu, tỉ lệ hay chi tiết. Lệch màu nhẹ do ánh sáng là bình thường; lệch về hình dáng, số chi tiết hay chất liệu là chuyện cần trao đổi với người bán.
Với đơn gồm nhiều món, ví dụ một bộ mười hai con giáp hay một đôi kỳ lân, bạn chụp riêng từng món theo thứ tự trong ảnh người bán, rồi chụp cả bộ đặt cạnh nhau. Hai con trong một đôi đôi khi lệch màu hoặc lệch chiều cao vài phân vì đúc khác mẻ; chuyện này dễ thấy nhất khi đặt cạnh nhau và chụp cùng một khung.
Thói quen nhỏ này cũng giúp bạn khi mua lần sau: xem lại cặp ảnh "trên trang và ngoài đời" của lần trước, bạn sẽ biết nơi bán đó chỉnh ảnh nhiều hay ít, và nên trừ hao bao nhiêu khi nhìn ảnh của họ.
Câu hỏi thường gặp
Ảnh studio đẹp quá có phải dấu hiệu hàng giả không?
Không hẳn. Ảnh studio chỉ là ảnh chụp có đèn và phông cẩn thận, nơi bán đàng hoàng vẫn dùng. Điều cần lưu ý là trang chỉ có ảnh studio mà không có ảnh chụp thật nào. Khi đó bạn nên xin thêm ảnh dưới ánh sáng tự nhiên trước khi đặt.
Vì sao vòng thạch anh hồng nhận về nhạt hơn ảnh nhiều?
Thạch anh hồng tự nhiên thường có màu nhạt và hơi đục; ảnh studio dùng đèn mạnh và thường tăng độ bão hoà nên màu đậm hơn. Màn hình điện thoại cũng có thể làm màu rực hơn. Đây là độ lệch hay gặp nhất với đá màu nhạt.
Làm sao biết ảnh trên trang là ảnh dựng bằng phần mềm?
Ảnh dựng thường mịn tuyệt đối, không có bụi hay vết nhỏ, ánh phản chiếu đều như vẽ, và nhiều góc có ánh sáng giống hệt nhau. Bạn có thể dùng tính năng tìm kiếm bằng hình ảnh để xem ảnh ấy có xuất hiện trên nhiều trang bán khác không.
Có nên tin ảnh khách hàng đăng trong phần đánh giá?
Ảnh khách chụp thường gần thực tế hơn ảnh của người bán vì chụp trong điều kiện thường. Tuy vậy, nên xem nhiều ảnh từ nhiều người, chú ý ảnh có bối cảnh nhà ở thật, và cẩn trọng với những ảnh đánh giá đẹp như ảnh quảng cáo.
Xin quá nhiều ảnh có làm người bán khó chịu không?
Người bán quen nghề hiểu rằng khách mua online cần thấy rõ hàng, nhất là với đồ đá và tượng. Bạn nên gom yêu cầu thành một tin nhắn, nói rõ lý do, ví dụ để so màu với đồ đang có trong nhà. Cách hỏi rõ ràng thường được đáp lại rõ ràng.
Ảnh chụp dưới đèn vàng của cửa hàng có dùng được không?
Dùng được để xem hình dáng và chi tiết, nhưng không nên dùng để đánh giá màu. Đèn vàng làm đá trắng ngả kem, đồng đỏ ngả cam và che bớt vết rạn. Muốn so màu, bạn vẫn cần một tấm chụp dưới ánh sáng ban ngày.