Với mong muốn gia đình êm ấm, người Việt hay chọn tượng Tam Đa (Phúc, Lộc, Thọ), tranh hoa mẫu đơn, đôi hạc, hình tượng ông Di Lặc cười, hoặc một quả cầu đá tròn đặt ở phòng khách. Tập quán gắn những món này với phúc lộc, sự đầm ấm, tiếng cười trong nhà. Chúng là lời chúc của gia chủ cho cả nhà; còn hoà thuận thật đến từ cách các thành viên đối xử với nhau mỗi ngày, và không món đồ nào bảo đảm được điều đó.
Bài này đi qua những món hay chọn, chỗ bày ở không gian chung, cách chọn cho nhà nhiều thế hệ và nhà trẻ, kiểm hàng, và phần dài nhất: những việc thật sự giữ nhà hoà thuận, từ bữa cơm chung tới cách nói chuyện khi bất đồng. Đó là phần mà một món đồ trên kệ chỉ có thể nhắc, không thể làm thay.
Món hay chọn cho mong muốn gia đạo
Tam Đa Phúc – Lộc – Thọ. Ba ông tượng trưng cho phúc, lộc và thọ, ba điều dân gian chúc cho một gia đình trọn vẹn. Tượng Tam Đa bằng gốm, gỗ, đá, đồng hay được đặt ở phòng khách, là món quà mừng tân gia, mừng thọ quen thuộc.
Tranh, chậu hoa mẫu đơn. Mẫu đơn là hoa của phú quý, đầm ấm. Tranh mẫu đơn treo phòng khách, phòng ăn, hay chậu mẫu đơn đá đặt kệ. Hợp nhà thích tông màu ấm, hoa lá.
Đôi hạc. Hạc gắn với sự thanh cao, trường thọ; đôi hạc còn gợi ý vợ chồng gắn bó tới già. Đôi hạc đồng đứng hợp phòng khách rộng; hạc nhỏ đặt kệ hợp căn hộ.
Hình tượng Di Lặc cười. Ông Di Lặc bụng to, miệng cười trên đồ trưng bày được dân gian gắn với sự vui vẻ, hoan hỉ. Nhiều gia đình đặt tượng nhỏ ở phòng khách như một lời nhắc giữ không khí vui trong nhà.
Quả cầu, vật tròn. Hình tròn gợi sự viên mãn, đoàn viên. Quả cầu đá, quả cầu thạch anh trên đế gỗ đặt ở phòng khách là món đơn giản, hợp nhiều phong cách nội thất.
Chọn theo kiểu gia đình và không gian
Nhà ba thế hệ ở nhà phố và cặp vợ chồng trẻ ở căn hộ một phòng ngủ cần những món khác nhau:
| Gia đình, không gian | Món hợp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Nhà nhiều thế hệ, phòng khách rộng | Tam Đa, đôi hạc, tranh mẫu đơn lớn | Hỏi ý ông bà; món đặt chắc, không lối đi |
| Vợ chồng trẻ, căn hộ nhỏ | Quả cầu đá, tranh mẫu đơn nhỏ | Một món là đủ; hợp phong cách hiện đại |
| Nhà có trẻ nhỏ | Tranh treo cố định, tượng gỗ nhẹ đặt cao | Không đặt gốm, đá nặng ở tầm tay trẻ |
| Nhà có người lớn tuổi | Tượng Tam Đa, hạc, món dễ nhìn dễ lau | Không đặt chỗ phải với, phải trèo lên lau |
| Gia đình hay tụ họp, nhiều khách | Món ở phòng ăn: tranh mẫu đơn, bình gốm | Không đặt món trên bàn ăn chung |
Món cho gia đạo nên đặt ở không gian chung mọi người cùng thấy, không ở phòng riêng của một người. Ý nghĩa của nó là điều chung cả nhà cùng hướng tới.
Bày ở phòng khách và phòng ăn
Phòng khách là nơi gia đình gặp nhau và tiếp khách, chỗ hợp nhất cho món mang ý gia đạo. Kệ tivi, tủ thấp, tủ trưng bày đều được, miễn là món đồ không che màn hình, không chắn lối đi, không đặt ở mép kệ cao khi có trẻ con. Tượng Tam Đa có ba ông nên khá chiếm chỗ; đo chiều dài kệ trước khi mua, chừa khoảng thở hai bên.
Phòng ăn là nơi diễn ra bữa cơm chung, với nhiều gia đình đó là khoảnh khắc quan trọng nhất trong ngày. Một bức tranh mẫu đơn trên tường, một bình gốm đẹp trên tủ bát tạo không khí ấm cúng. Không đặt vật phẩm trên bàn ăn chung vì vướng, dễ đổ, dính dầu mỡ.
Chuyện kê bàn ghế, hướng phòng khách thuộc phần bài trí nhà ở, nằm ngoài phạm vi chọn vật phẩm. Ở đây chỉ nên nhớ: món đồ đẹp nhất trong phòng khách là một không gian gọn gàng, nơi mọi người muốn ngồi lại với nhau.
Phòng sinh hoạt chung trên tầng, nơi cả nhà xem phim, con chơi, ông bà ngồi uống trà, cũng là chỗ hợp. Ở đây nên chọn món gỗ, gốm nhẹ hơn đá và đồng, đặt trên kệ cao vừa tầm mắt người lớn, vì đây thường là nơi trẻ con chạy nhảy nhiều nhất trong nhà.
Một gợi ý nhỏ mà nhiều gia đình thích: đặt cạnh món vật phẩm một khung ảnh gia đình chụp gần đây. Món đồ mang lời chúc, tấm ảnh mang gương mặt của những người được chúc. Khách đến chơi thường dừng lại ở góc đó lâu nhất.
Nhà nhiều thế hệ: hỏi ý nhau trước khi bày
Ở nhà có ông bà, bố mẹ và con cái, mỗi thế hệ có quan niệm và gu thẩm mỹ khác nhau. Ông bà có thể thích tượng Tam Đa gốm men màu, con cháu lại thích món tối giản. Bày một món mà một nửa gia đình không thích thì đi ngược hẳn với mong muốn hoà thuận.
Cách làm êm thấm là hỏi nhau. Có thể để ông bà chọn món cho phòng khách, con cháu chọn món cho phòng ăn hay góc sinh hoạt chung. Có thể chọn món trung tính mà ai cũng chấp nhận, như quả cầu đá hay tranh mẫu đơn tông nhẹ. Việc cùng nhau đi chọn một món đồ cũng là dịp cả nhà có thời gian bên nhau.
Nhà có dâu, rể mới về chung sống cũng vậy: hỏi ý người mới về món bày ở không gian chung là một cách nhỏ cho họ thấy mình được xem là người trong nhà.
Với những món quà người thân tặng, kể cả khi không hợp gu, nên tìm một chỗ phù hợp để bày ít nhất một thời gian, đặc biệt khi người tặng là bậc lớn tuổi. Sau đó có thể luân phiên với món khác. Sự tôn trọng ấy quan trọng hơn sự đồng bộ của nội thất.
Những việc thật sự giữ nhà hoà thuận
Không món đồ nào làm được những việc dưới đây; nhưng nếu món đồ trên kệ nhắc cả nhà nhớ tới chúng, nó đã làm tròn vai của mình:
- Giữ bữa cơm chung, dù chỉ vài bữa mỗi tuần, cất điện thoại khi ăn, hỏi han nhau chuyện trong ngày.
- Chia việc nhà rõ ràng, công bằng theo sức của từng người, kể cả con trẻ với những việc nhỏ hợp tuổi.
- Minh bạch chuyện tiền chung: quỹ chung chi những gì, ai đóng bao nhiêu, quyết định khoản lớn cùng nhau.
- Nói chuyện khi bất đồng: nói về việc, không nói về người; không nói khi đang giận; không lôi chuyện cũ.
- Tôn trọng không gian riêng của từng người, nhất là trong nhà nhiều thế hệ và với con tuổi mới lớn.
- Ghi nhận nhau: một lời cảm ơn, một lời khen nhỏ cho bữa cơm, cho việc con tự dọn phòng.
- Có thời gian riêng cho vợ chồng, không để mọi cuộc nói chuyện chỉ xoay quanh con cái và hoá đơn.
Nếu trong nhà có bạo lực, đe doạ hay kiểm soát, đó không còn là chuyện hoà thuận nữa; người bị ảnh hưởng cần được hỗ trợ từ người thân, chính quyền địa phương, tổ chức phụ nữ, và cơ quan công an khi cần.
Những hiểu lầm hay gặp
"Phải xếp Tam Đa đúng thứ tự, sai là không tốt." Cách xếp phổ biến là ông Phúc ở giữa, hai ông Lộc và Thọ hai bên; mỗi vùng, mỗi nhà có thể xếp hơi khác. Đây là quan niệm trưng bày, không có chuẩn bắt buộc. Quan trọng hơn là ba ông đứng chắc, cân đối, nhìn ra phòng.
"Càng nhiều món gia đạo càng êm ấm." Phòng khách chất kín tượng, tranh, đôi hạc, ông Di Lặc chỉ làm không gian chật chội và khó lau. Một hai món đẹp, sạch là đủ mang lời chúc.
"Nhà đang lục đục thì mua thêm món là xong." Mâu thuẫn trong nhà có nguyên nhân cụ thể: tiền bạc, việc nhà, cách dạy con, sự can thiệp của người ngoài. Món đồ mới không chạm được tới những nguyên nhân đó; cuộc nói chuyện thẳng thắn thì có.
"Tượng sứt mẻ là điềm xấu, phải bỏ ngay." Tập quán kiêng giữ đồ vỡ, và về thực tế cạnh sứt dễ cứa tay. Thay món mới là hợp lý, nhưng không cần lo sợ hay xem đó là dấu hiệu gì. Đồ dùng lâu thì sẽ có lúc hỏng.
"Món đắt mới có ý nghĩa." Một bức tranh mẫu đơn cũ của bà để lại có thể mang ý nghĩa gia đạo sâu hơn bất cứ món đắt tiền nào mới mua. Ý nghĩa nằm ở câu chuyện gia đình gắn với món đồ.
Kiểm hàng và ngân sách
Tượng Tam Đa gốm men cần xem kỹ lớp men: men đều, không rạn chân chim lan rộng, không lỗ châm kim, màu vẽ không lem. Gõ nhẹ vào thân, tiếng thanh là gốm tốt; tiếng đục có thể có vết nứt ngầm. Tượng gỗ xem vân gỗ thật hay sơn giả vân, có nứt chân chim ở đế không. Tượng bột đá đúc nhẹ, có đường ráp khuôn; dùng được nếu bán đúng tên.
Đôi hạc đồng nên kiểm đồng đúc hay hợp kim mạ: đồng thật nặng tay, không hút nam châm, lớp mạ hàng rẻ dễ bong ở chân, ở mỏ. Chân hạc mảnh là điểm yếu, nên chọn đôi có đế liền khối. Tranh mẫu đơn hỏi chất liệu: tranh vẽ, tranh in, tranh đá hạt, tranh đồng; tranh có kính dễ lau hơn.
Về ngân sách, một món vừa phải đặt đúng chỗ đã đủ mang lời chúc. Khoản tiền lớn hơn của gia đình nên dành cho những thứ tạo kỷ niệm chung: một chuyến đi, một bữa ăn ngoài, một buổi chụp ảnh gia đình. Các mẫu thuộc nhóm Tam Đa Tiên Thánh và Hoa Mẫu Đơn Cúc có thể xem ở vatphamphongthuy.com.
Câu hỏi thường gặp
Tượng Tam Đa nên đặt ở đâu trong nhà?
Thường đặt ở phòng khách, trên kệ tivi, tủ thấp hoặc tủ trưng bày, nơi cả nhà và khách đều thấy. Ba ông khá chiếm chỗ nên đo chiều dài kệ trước khi mua, đặt chắc, tránh mép kệ cao khi nhà có trẻ nhỏ.
Đặt vật phẩm có giúp gia đình hết cãi nhau không?
Không có gì bảo đảm điều đó. Theo tập quán, vật phẩm là lời chúc cho gia đình. Bớt mâu thuẫn đến từ cách các thành viên nói chuyện, chia sẻ việc nhà, minh bạch tiền bạc và tôn trọng nhau mỗi ngày.
Nhà nhỏ có nên đặt tượng Tam Đa không?
Có thể chọn cỡ nhỏ hoặc thay bằng món gọn hơn mang ý tương tự như quả cầu đá, tranh mẫu đơn nhỏ. Căn hộ nhỏ đặt món quá lớn dễ chật chội, và một món vừa vặn mới làm không gian dễ chịu.
Tranh mẫu đơn treo phòng khách hay phòng ăn?
Cả hai đều được. Phòng khách là nơi tiếp khách và sinh hoạt chung, phòng ăn là nơi bữa cơm chung diễn ra. Chọn tranh cỡ hợp bức tường, có kính hoặc lớp phủ để dễ lau, treo chắc vào tường.
Ông bà thích tượng gốm màu, con cháu thích tối giản thì chọn sao?
Hỏi ý nhau, có thể chia không gian: ông bà chọn món phòng khách, con cháu chọn món phòng ăn, hoặc cùng chọn món trung tính. Cùng đi chọn đồ là dịp cả nhà có thời gian bên nhau.