Vật phẩm cỡ lớn đặt sàn, từ khoảng sáu mươi phân trở lên hoặc nặng vài chục ký, nên đứng trên đôn hoặc bệ có mặt rộng hơn đáy món đồ, chân đôn có lót phân tán lực để bảo vệ sàn, đặt tựa vào góc hoặc sát tường để khó lật, và cách lối đi chính đủ xa để không bị va.
Khi nhà có không gian rộng, nhiều gia đình chọn một món lớn đặt sàn làm điểm nhấn cho phòng khách, sảnh hay chân cầu thang: hốc thạch anh tím cao gần mét, tượng gỗ Di Lặc, cặp bình gốm lộc bình, tượng ngựa đồng cỡ lớn. Món đặt sàn có cái lợi là khối lượng truyền thẳng xuống nền, không phải lo kệ đỡ. Nhưng nó có những vấn đề riêng: sàn có chịu được lực dồn vào một điểm không, món cao có dễ lật không, và đưa nó vào nhà bằng cách nào.
Bài này đi qua từng điểm đó, từ chọn đôn, bảo vệ các loại sàn, chọn vị trí, chống lật cho tới vận chuyển trong nhà.
Vì sao món lớn đặt sàn vẫn nên có đôn hoặc bệ
Đặt thẳng một món lớn xuống sàn trông có vẻ chắc chắn nhất, nhưng có vài lý do khiến nhiều gia đình vẫn kê đôn. Lý do đầu tiên là tầm nhìn: món đặt sát sàn bị nhìn từ trên xuống, chi tiết mặt tượng, vân đá ở phần trên mới thấy rõ, phần dưới bị lẫn với chân ghế, thảm. Đôn nâng món đồ lên vài chục phân, đưa phần đẹp nhất gần tầm mắt hơn.
Lý do thứ hai là vệ sinh và an toàn. Món sát sàn bị nước lau nhà bắn vào, bị chổi và robot hút bụi va hằng ngày, bị trẻ nhỏ và vật nuôi chạm tới. Đôn tạo một khoảng cách nhỏ nhưng đủ để tránh những va chạm vụn vặt đó.
Lý do thứ ba nằm ở tập quán. Theo quan niệm của nhiều gia đình, tượng linh vật, tượng thần không nên đặt trực tiếp xuống đất mà nên có bệ, có đôn, coi như phần trang trọng của món đồ. Quan niệm này không bắt buộc, nhưng trùng hợp với lý do thực tế ở trên, nên dễ được chấp nhận.
Cuối cùng, đôn giúp hợp nhất món đồ với không gian. Một hốc đá thô đứng một mình giữa sàn gạch bóng trông lạc lõng; cũng hốc đá đó trên một chiếc đôn gỗ tối màu thì có khung, có "chỗ đứng" rõ ràng trong phòng. Khi chọn màu đôn, đôn tối màu làm nổi đá sáng và đồng vàng; đôn sáng màu hợp với gỗ sẫm và gốm men tối.
Chọn đôn theo cỡ và dáng vật phẩm
Đôn đúng cỡ là đôn có mặt rộng hơn đáy món đồ và chiều cao cân với tổng thể. Gợi ý tham khảo:
| Món đặt trên đôn | Mặt đôn gợi ý | Chiều cao đôn gợi ý | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Hốc đá, cụm tinh thể cao 50–90 cm | Rộng hơn đáy hốc 5–10 cm mỗi phía | 20–40 cm | Đôn đặc, nặng; mặt có miếng lót chống trượt |
| Tượng gỗ, tượng đồng đứng cao 60–100 cm | Bằng hoặc rộng hơn đế tượng một chút | 30–60 cm | Tổng chiều cao không vượt quá tầm khung cửa gần nhất |
| Bình gốm cao, lộc bình | Vừa khít đáy bình, có gờ hoặc vòng giữ | 10–30 cm | Bình cao, đáy nhỏ nên tựa sát tường |
| Linh vật nằm cỡ lớn (tỳ hưu, voi, trâu) | Dài hơn thân 10–15 cm | 15–40 cm | Đôn hình chữ nhật, chân chắc, không dùng đôn tròn chân mảnh |
| Cặp linh vật hai bên cửa, sảnh | Hai đôn cùng mẫu, cùng cỡ | Bằng nhau tuyệt đối | Đo khoảng cách hai bên bằng nhau tính từ trục cửa |
Đôn có nhiều chất liệu: gỗ tự nhiên, gỗ ghép, đá, kim loại, sứ. Với món nặng, đôn đặc và nặng đứng vững hơn đôn rỗng chân mảnh. Đôn gỗ chạm có chân cong đẹp nhưng diện tích tiếp đất nhỏ; với món vài chục ký, chọn đôn có chân to hoặc đế liền khối.
Bảo vệ từng loại sàn dưới món nặng
Sàn gạch men, đá. Chịu lực tốt nhưng mặt bóng, trơn; chân đôn kim loại có thể làm xước men. Lót miếng nỉ hoặc cao su dưới chân đôn, vừa chống trầy vừa chống trượt.
Sàn gỗ tự nhiên và gỗ công nghiệp. Lực dồn vào chân đôn nhỏ có thể để lại vết lõm vĩnh viễn trên mặt sàn gỗ, nhất là sàn gỗ công nghiệp lớp phủ mỏng. Dùng miếng kê cao su hoặc tấm đế rộng dưới chân để phân tán lực. Tránh kéo lê món nặng trên sàn gỗ.
Sàn nhựa giả gỗ, sàn vinyl. Mềm hơn gỗ, dễ lõm hơn dưới tải trọng tập trung lâu ngày. Cần tấm kê rộng, và nên hỏi đơn vị lắp sàn về giới hạn tải.
Sàn gác xép, tầng lửng, sàn kính. Đây là nhóm cần thận trọng nhất. Sàn gác xép khung sắt lót gỗ, sàn tầng lửng đổ mỏng hay sàn kính có giới hạn chịu tải mà người ở thường không biết. Với món vài chục ký trở lên, nên hỏi người thi công hoặc kỹ sư trước khi đặt.
Thảm. Đặt đôn trên thảm dày làm đôn lún không đều, dễ nghiêng. Hoặc đặt đôn ngoài thảm, hoặc dùng tấm kê cứng dưới thảm tại vị trí chân đôn.
Chọn góc đặt và chống lật cho món cao
Món càng cao, trọng tâm càng xa sàn, càng dễ lật khi bị va. Một hốc đá cao gần mét, đáy hẹp hơn thân, hay một tượng gỗ đứng có thân nặng phía trên là ví dụ điển hình. Cách đơn giản nhất để giảm rủi ro là đặt món đồ tựa vào góc phòng hoặc sát tường, để ít nhất một phía, tốt nhất là hai phía, đã có vật chắn.
Với món đặt sát tường, có thể cố định thêm bằng dây chống đổ: một đầu bắt vào tường, đầu kia buộc hoặc bắt vào đôn, hoặc vòng qua phần chắc của món đồ ở chỗ khuất phía sau. Dây trong suốt hoặc cùng màu tường gần như không nhìn thấy, nhưng giữ được món đồ khi trẻ nhỏ vịn hay chó chạy va.
Trên mặt đôn, dùng miếng lót cao su mỏng hoặc gel dính chống trượt giữa đáy món đồ và mặt đôn. Hốc đá có đáy không phẳng thường đi kèm đế sắt hoặc đế gỗ khoét theo đáy; kiểm tra đế đã khít chưa, có cập kênh không trước khi đặt lên đôn.
Tránh đặt món cao ở giữa phòng, nơi không có gì tựa, trừ khi đôn rất nặng, đế rất rộng và nhà không có trẻ nhỏ, vật nuôi. Món đặt giữa phòng còn chia đôi không gian và cản lối đi, nhất là phòng khách nhỏ.
Vị trí gợi ý cho món lớn đặt sàn
Vị trí của món lớn quyết định nó trở thành điểm nhấn hay vật cản. Những chỗ sau thường hợp với vật phẩm cỡ lớn, miễn là đủ rộng và không cản lối:
- Góc phòng khách chéo với cửa vào, nơi người bước vào nhìn thấy ngay nhưng không đi qua.
- Hai bên kệ tivi hoặc tủ thấp dài, với cặp bình hay cặp linh vật cùng cỡ, đặt đối xứng.
- Sảnh, tiền sảnh có khoảng trống rộng, đặt sát tường đối diện hoặc bên cạnh lối vào.
- Chiếu nghỉ cầu thang rộng, nếu không cản bước chân và có chỗ tựa tường chắc.
- Cạnh cửa sổ lớn với hốc đá, cụm tinh thể muốn đón sáng, nhưng tránh nắng gắt chiếu thẳng nhiều giờ.
- Tránh: ngay sau cánh cửa, trong vùng quét cửa, cạnh lối đi hẹp, dưới quạt trần treo thấp, trên sàn gác xép chưa rõ tải trọng.
Trước khi chốt, đứng ở cửa ra vào và ở ghế ngồi chính để nhìn: món lớn nên được thấy trọn vẹn, có khoảng trống quanh nó, và không che cửa sổ hay tranh treo.
Lau chùi và kiểm tra định kỳ món lớn đặt sàn
Món lớn đặt sàn ít khi được nhấc lên, nên bụi và ẩm hay tích ở những chỗ khuất: mặt sau sát tường, khe giữa đáy món đồ và mặt đôn, chân đôn tiếp sàn. Với hốc đá, bụi đọng trong lòng hốc làm mờ tinh thể; với tượng gỗ, mặt sau ít thông gió là nơi mốc xuất hiện đầu tiên vào mùa nồm.
Mỗi tháng một lần, bạn có thể dùng chổi lông mềm quét từ trên xuống, kết hợp máy hút bụi đầu cọ mềm cho mặt sau và chân đôn. Ba đến sáu tháng một lần, nhờ thêm người nhấc món đồ khỏi đôn để lau mặt đôn, kiểm tra miếng lót chống trượt còn bám không, chân đôn có lún vào sàn hay thảm không.
Lúc này cũng là lúc kiểm tra dây chống đổ còn căng, ốc bắt tường còn chặt, đế hốc đá còn khít. Gỗ co ngót theo mùa có thể làm đôn hơi lệch, đế gỗ khoét theo đáy đá có thể hở ra. Phát hiện sớm một khe hở nhỏ dễ xử lý hơn nhiều so với để món đồ nghiêng dần.
Di chuyển món nặng trong nhà an toàn
Món vài chục ký di chuyển sai cách có thể làm hỏng sàn, sứt món đồ và gây chấn thương lưng cho người khiêng:
- Ước khối lượng và số người cần khiêng. Không một người khiêng món mình không nhấc lên dễ dàng.
- Dọn sạch đường đi, mở sẵn các cửa, che góc tường và khung cửa bằng tấm bìa.
- Tách món đồ khỏi đôn, khỏi đế nếu được; khiêng từng phần sẽ nhẹ và an toàn hơn.
- Cầm vào phần chắc nhất của món đồ, không cầm vào chi tiết nhô ra như tai, sừng, cành tinh thể, quai bình.
- Với sàn gỗ, dùng tấm thảm cũ hoặc tấm trượt chuyên dụng kê dưới để kéo thay vì khiêng xa; không kéo lê trực tiếp.
- Hạ xuống từ từ, đặt đôn vào vị trí trước, kiểm tra thăng bằng, rồi mới đặt món đồ lên.
Món quá nặng hoặc phải đưa lên tầng qua cầu thang hẹp nên nhờ đơn vị vận chuyển có kinh nghiệm với đồ dễ vỡ. Trước khi mua, hãy đo lối vào và hỏi cân nặng thật; xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để tính trước chỗ đặt và cách đưa vào nhà.
Câu hỏi thường gặp
Hốc thạch anh cao một mét nên kê đôn cao bao nhiêu?
Đôn thấp khoảng hai mươi đến ba mươi phân thường vừa, để tổng chiều cao không quá lớn và trọng tâm không quá cao. Mặt đôn nên rộng hơn đáy hốc vài phân mỗi phía, đôn đặc và nặng, có lót chống trượt.
Đặt tượng nặng lên sàn gỗ công nghiệp có bị lõm không?
Có thể, nếu lực dồn vào chân đôn nhỏ trong thời gian dài. Dùng miếng kê cao su hoặc tấm đế rộng dưới chân đôn để phân tán lực, và tránh kéo lê món nặng trên sàn.
Có nên đặt vật phẩm lớn trên sàn gác xép không?
Chỉ nên đặt khi biết rõ khả năng chịu tải của sàn. Sàn gác xép khung sắt lót gỗ hay sàn tầng lửng mỏng thường không được thiết kế cho tải tập trung lớn. Hỏi người thi công hoặc kỹ sư trước khi đặt món vài chục ký.
Làm sao để cặp bình lớn hai bên kệ tivi không bị đổ?
Đặt bình sát tường hoặc tựa góc, dùng đôn có gờ giữ đáy, lót gel chống trượt và nếu nhà có trẻ nhỏ, vật nuôi thì thêm dây chống đổ ở phía sau. Bình cao đáy nhỏ không nên đặt ở chỗ hở.
Đôn gỗ hay đôn đá tốt hơn cho tượng lớn?
Đôn đá nặng, vững, chịu ẩm tốt nhưng lạnh và khó di chuyển. Đôn gỗ ấm, dễ hợp nội thất, nhẹ hơn, nhưng cần chọn loại chân to hoặc đế liền với món nặng. Chọn theo khối lượng món đồ, loại sàn và phong cách phòng.
Tượng lớn đặt sàn có cần quay theo hướng nào không?
Hướng quay theo các trường phái phong thủy là quan niệm, mỗi nơi nói khác. Về thực tế, hãy quay mặt tượng ra phía người hay nhìn, không quay lưng ra lối vào chính, và đảm bảo các chi tiết nhô ra không chĩa vào lối đi.