Trong 12 con giáp của người Việt, năm Mão ứng với con mèo, trong khi người Trung Hoa, Hàn Quốc, Nhật Bản xếp năm Mão là con thỏ; vì vậy, chọn quà con giáp cho người Việt tuổi Mão thì tượng mèo là lựa chọn đúng nếp, tránh mua nhầm tượng thỏ.
Tượng mèo con giáp khác với mèo thần tài vẫy tay của Nhật: nó thường là con mèo nằm, mèo ngồi, mèo mướp, mèo ôm cá, được chọn để bày bàn làm việc, kệ sách hay làm quà sinh nhật, quà năm tuổi. Bài này đi qua các năm tuổi Mão, kiểu tượng hay gặp, chất liệu và cỡ, chuyện tam hợp theo quan niệm, và lưu ý khi chọn cho bé sinh năm Quý Mão 2023.
Vì sao người Việt cầm tinh con mèo
Mười hai con giáp đến Việt Nam từ văn hoá Trung Hoa, nhưng trên đường vào, chi thứ tư là Mão được người Việt gắn với con mèo thay vì con thỏ. Có nhiều giả thuyết được nêu ra: chữ "Mão" đọc trại thành "Mẹo" rồi gần với "mèo"; con mèo quen thuộc với đời sống nông nghiệp lúa nước hơn con thỏ, vì bắt chuột giữ thóc; cũng có ý kiến cho rằng đây là dấu vết của một cách gọi con giáp cổ hơn. Đến nay chưa có kết luận dứt khoát nào.
Điều chắc chắn là trong đời sống hằng ngày, người Việt nói "tuổi mèo", và lịch treo tường, tranh Tết năm Mão ở Việt Nam thường vẽ con mèo. Dịp Tết Quý Mão 2023, nhiều nơi trưng linh vật mèo, và nhiều gia đình mua tượng mèo bày nhà đón năm mới.
Vì vậy, khi tặng một người Việt tuổi Mão, tượng mèo là món quen thuộc, dễ hiểu. Nếu người nhận là người gốc Hoa hoặc người nước ngoài theo hệ con giáp Trung Hoa, họ có thể chờ đợi con thỏ; hỏi trước sẽ tránh được món quà lạc đề.
Ngay trong cộng đồng người Việt cũng có người thích con thỏ vì dáng mềm mại, dễ thương. Nếu người nhận từng nhắc mình thích thỏ, một tượng thỏ vẫn là món quà chu đáo. Con giáp là cái cớ để chọn quà, còn sở thích của người nhận mới là điều quyết định món quà có được nâng niu hay không.
Các năm tuổi Mão gần đây
Bảng dưới liệt kê các năm Mão theo dương lịch tương ứng và mệnh nạp âm theo cách tính phổ biến trong sách lịch. Năm âm lịch bắt đầu từ Tết Nguyên Đán, nên người sinh tháng 1 hoặc đầu tháng 2 dương lịch cần đối chiếu ngày Tết của năm đó.
| Năm dương lịch | Năm âm lịch | Mệnh nạp âm (theo sách lịch) |
|---|---|---|
| 1951 | Tân Mão | Tùng Bách Mộc |
| 1963 | Quý Mão | Kim Bạch Kim |
| 1975 | Ất Mão | Đại Khê Thuỷ |
| 1987 | Đinh Mão | Lư Trung Hoả |
| 1999 | Kỷ Mão | Thành Đầu Thổ |
| 2011 | Tân Mão | Tùng Bách Mộc |
| 2023 | Quý Mão | Kim Bạch Kim |
| 2035 | Ất Mão | Đại Khê Thuỷ |
Mệnh nạp âm được nhiều người dùng để chọn màu, chất liệu quà theo quan niệm ngũ hành. Đây là cách tham khảo văn hoá; một món quà người nhận thấy đẹp và dùng được luôn quan trọng hơn chuyện khớp mệnh.
Cùng là tuổi Mão nhưng người sinh năm 1963 và người sinh năm 2023 là hai thế hệ cách nhau sáu mươi năm, nên món quà cũng khác hẳn. Người lớn tuổi thường thích tượng có dáng trang nghiêm, chất liệu nặng tay; người trẻ thích mèo nhỏ, màu vui, có thể đặt cạnh máy tính. Nghĩ tới tuổi đời và thói quen của người nhận trước, rồi mới nghĩ tới mệnh, sẽ ít khi chọn sai.
Các kiểu tượng mèo con giáp hay gặp
Tượng mèo con giáp phong phú hơn mèo vẫy tay. Dưới đây là những kiểu thường thấy trên kệ vật phẩm và quầy quà tặng.
- Mèo nằm cuộn tròn: dáng hiền, ngủ say, hợp bàn làm việc, đầu giường, quà cho người lớn tuổi thích sự yên tĩnh.
- Mèo ngồi thẳng, đuôi quấn chân: dáng trang nhã, nhìn thẳng, hợp kệ sách, tủ kính.
- Mèo mướp, mèo ta: vằn xám, vằn vàng, gần với hình ảnh mèo nhà Việt, hay gặp ở tượng gốm vẽ tay và tượng gỗ.
- Mèo ôm cá, mèo ôm đồng tiền: thêm chi tiết chúc no đủ, vui mắt, hợp quà Tết.
- Mèo trên đế hoa sen, đế mây: kiểu tượng con giáp làm theo bộ, thường cùng phong cách với 11 con giáp còn lại.
- Mèo vẫy tay kiểu Nhật: cũng có thể dùng làm quà tuổi Mão, nhưng ý nghĩa gốc là mời khách, mời phúc, hợp người làm kinh doanh hơn là quà con giáp thuần tuý.
Khi mua tượng trong bộ 12 con giáp bán lẻ, hãy nhìn kỹ con vật ở vị trí Mão. Hàng làm theo mẫu Trung Hoa thường đặt con thỏ ở vị trí này; muốn đúng nếp Việt, bạn cần chọn mẫu ghi rõ là mèo.
Chọn chất liệu và cỡ theo người nhận
Chất liệu quyết định độ bền và cảm giác khi cầm, cỡ quyết định chỗ đặt. Bảng gợi ý theo từng nhóm người nhận hay gặp.
| Người nhận | Chất liệu hợp | Cỡ gợi ý | Lý do |
|---|---|---|---|
| Người lớn tuổi, mừng thọ | Gỗ, đồng, sứ men trầm | 12–20 cm | Chắc tay, màu ấm, dễ đặt trên tủ, kệ |
| Người đi làm văn phòng | Đồng, đá, sứ trắng | 6–12 cm | Gọn trên bàn, không che màn hình |
| Người trẻ, sinh viên | Gốm vẽ tay, resin màu | 5–10 cm | Vui mắt, nhẹ, dễ mang theo khi chuyển chỗ ở |
| Bé nhỏ tuổi | Gỗ trơn không sơn bóng, vải nhồi bông | Không quá nhỏ | An toàn, không vỡ, không có chi tiết rời |
| Người sưu tầm | Ngọc, đá tự nhiên, đồng đúc tinh | Tuỳ bộ sưu tập | Coi trọng chất liệu và tay nghề |
Nếu bạn biết mệnh nạp âm của người nhận và họ quan tâm chuyện này, có thể chọn màu theo quan niệm ngũ hành. Nếu không chắc người nhận nghĩ gì, chọn màu trung tính như gỗ, trắng, đồng là an toàn nhất.
Với tượng gỗ, hỏi rõ loại gỗ và lớp hoàn thiện: gỗ thơm tự nhiên có mùi dịu, phai chậm; gỗ tẩm tinh dầu có mùi gắt ban đầu rồi nhạt nhanh. Với tượng sứ vẽ tay, xem nét mặt mèo có cân, có hiền không, vì đây là chi tiết người nhận nhìn đầu tiên khi mở hộp.
Tam hợp Hợi – Mão – Mùi và bộ ba con giáp
Theo quan niệm phổ biến về con giáp, Mão nằm trong nhóm tam hợp Hợi – Mão – Mùi. Vì thế, một số người thích tặng bộ ba tượng heo, mèo, dê cho người tuổi Mão, hoặc tặng tượng mèo cho người tuổi Hợi, tuổi Mùi, như một lời chúc hoà hợp. Đây là cách chọn quà mang tính văn hoá, giống như chọn hoa theo tháng sinh.
Bạn không cần lo về chuyện "tuổi xung" khi tặng quà. Một số sách xếp các cặp con giáp xung nhau, nhưng biến một món quà sinh nhật thành nỗi băn khoăn về xung khắc là đi quá xa ý nghĩa của nó. Nếu người nhận có kiêng riêng, họ sẽ nói, còn phần lớn mọi người chỉ đơn giản vui khi thấy con vật cầm tinh của mình.
Nếu muốn tặng bộ ba con giáp, hãy chọn cùng một chất liệu, cùng phong cách và cỡ tương đương. Bộ ba lệch phong cách, con gỗ con sứ con đồng, đặt cạnh nhau sẽ trông như ba món rời rạc hơn là một bộ quà có chủ ý.
Quà cho bé sinh năm Quý Mão 2023
An toàn trước hết. Bé sinh năm 2023 còn nhỏ, hay cầm nắm và đưa đồ lên miệng. Tượng sứ, đá, đồng nặng hay có tai, đuôi nhọn nên đặt ở kệ cao do người lớn quản lý, không đưa cho bé cầm chơi.
Tránh chi tiết nhỏ rời ra. Đồng tiền gắn keo, chuông vòng cổ, hạt cườm trang trí có thể rơi ra và thành vật nguy hiểm nếu trẻ nuốt. Với quà để bé tự cầm, chọn gỗ trơn liền khối hoặc thú bông hình mèo đạt chuẩn đồ chơi.
Sơn và màu. Tượng sơn bóng, nhũ kim tuyến không phải là đồ chơi. Nếu muốn tặng tượng mèo gỗ cho bé, ưu tiên gỗ mộc hoặc sơn gốc nước có nguồn gốc rõ.
Một món để dành. Nhiều gia đình thích tặng bé một tượng mèo đồng hoặc ngọc nhỏ cất trong tủ, sau này bé lớn sẽ nhận như một kỷ vật năm sinh. Kèm một tấm thiệp ghi ngày tặng và người tặng sẽ làm món quà có ý nghĩa lâu dài.
Đúng con giáp. Bé tuổi Quý Mão cầm tinh con mèo theo cách tính Việt. Nếu bé sinh vào tháng 1 năm 2023 trước Tết Nguyên Đán (22/1/2023), theo âm lịch bé vẫn thuộc năm Nhâm Dần, tức tuổi hổ.
Gói quà và lời gửi kèm
Tượng mèo nhỏ nên được đặt trong hộp có lót xốp hoặc giấy nhăn, chèn kín tai, đuôi. Hộp gỗ, hộp giấy cứng màu trơn hợp người lớn tuổi; hộp màu tươi hợp quà cho trẻ và người trẻ. Không cần gói quá cầu kỳ, vì phần lớn người nhận sẽ mở ra ngay để xem con mèo.
Một tấm thiệp ngắn giải thích lý do chọn con mèo khiến món quà ấm áp hơn: con mèo là con giáp của người tuổi Mão theo nếp Việt, kèm lời chúc sinh nhật, chúc sức khoẻ, chúc một năm êm ả. Tránh viết những câu hứa hẹn kiểu "đặt tượng này sẽ hết hạn năm tuổi", vì điều đó vừa không đúng, vừa vô tình nhắc người nhận lo lắng về năm tuổi.
Nếu người nhận ở xa, hỏi trước địa chỉ và thời điểm nhận để quà không nằm lâu ở bưu cục. Khi chọn mẫu, bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để chắc con mèo vừa với hộp và chỗ đặt của người nhận.
Câu hỏi thường gặp
Người tuổi Mão nên bày tượng mèo hay tượng thỏ?
Theo cách tính con giáp của người Việt, năm Mão là con mèo, nên tượng mèo là lựa chọn đúng nếp. Người theo hệ con giáp Trung Hoa, Hàn, Nhật xếp năm Mão là thỏ. Nếu người nhận là người gốc Hoa, hỏi trước họ quen con vật nào.
Tặng tượng con giáp cho người đang năm tuổi có nên không?
Nhiều gia đình vẫn tặng tượng con giáp dịp năm tuổi như một món kỷ niệm và lời chúc. Không cần coi đây là vật giải hạn. Chọn món đẹp, vừa chỗ đặt và kèm lời chúc nhẹ nhàng là đủ để người nhận vui.
Tượng mèo nên đặt ở đâu trong nhà?
Không có vị trí bắt buộc. Tượng mèo con giáp thường đặt trên bàn làm việc, kệ sách, tủ phòng khách hoặc đầu giường. Chọn chỗ ngang tầm mắt, chắc chắn, xa mép bàn và xa tầm tay trẻ nhỏ nếu tượng dễ vỡ.
Người không tuổi Mão có bày tượng mèo được không?
Được. Tượng mèo là đồ trang trí, ai yêu mèo cũng có thể bày. Ý con giáp chỉ là một lớp nghĩa thêm khi tặng người tuổi Mão. Nhiều người bày tượng mèo đơn giản vì thích dáng con vật.
Bộ tượng 12 con giáp có con mèo hay con thỏ?
Tuỳ nơi sản xuất. Bộ làm theo mẫu Trung Hoa thường có con thỏ, bộ làm cho thị trường Việt Nam có thể có con mèo. Khi mua cả bộ, nhìn kỹ ảnh hoặc hỏi người bán vị trí con giáp thứ tư là con gì.
Có nên khắc tên, ngày sinh lên tượng mèo làm quà không?
Khắc tên và ngày sinh ở đế tượng là cách cá nhân hoá món quà rất được ưa thích, nhất là quà cho bé. Kiểm chính tả và dấu tiếng Việt trên bản xem trước, và chọn chất liệu khắc được bền như gỗ, đồng, đá.