Tranh đá quý là tranh ghép từ đá vụn tự nhiên (thạch anh, ngọc, mã não, đá màu) gắn lên nền, đóng khung, dùng để trang trí phòng khách, phòng làm việc, sảnh công ty theo tập quán chọn đề tài mang ý nghĩa tốt lành. Chọn đúng là chọn cỡ theo bức tường và món nội thất bên dưới (thường bằng khoảng hai phần ba đến ba phần tư chiều ngang sofa hay tủ), khung đủ chắc với trọng lượng tranh, đề tài hợp không gian, và treo bằng móc bắt vít chịu lực.
Tranh đá nặng hơn tranh sơn dầu, tranh in rất nhiều; đây là điểm người mua lần đầu hay bỏ qua cho tới khi đứng trước bức tường với chiếc đinh nhỏ trên tay. Bài này đi theo thứ tự: tranh đá dùng ở đâu, chọn cỡ, chọn đề tài, khung, cách treo, kiểm hàng và bảo quản. Chuyện treo tranh ở hướng nào trong nhà thuộc phần bài trí, không bàn ở đây.
Tranh đá quý được dùng ở đâu, vì sao người ta chọn
Tranh đá quý được treo nhiều nhất ở phòng khách gia đình, phòng làm việc của chủ doanh nghiệp, sảnh và phòng họp công ty, nhà hàng, khách sạn nhỏ. Lý do người ta chọn tranh đá thay vì tranh in hay tranh sơn dầu thường là ba điều: chất liệu đá tự nhiên lấp lánh dưới đèn, cảm giác bền và "có giá trị", và đề tài gắn với lời chúc theo tập quán.
Theo quan niệm phong thuỷ dân gian, những đề tài như thuận buồm xuôi gió, cá chép, hoa mẫu đơn, núi non sông nước được chọn để gửi gắm mong ước làm ăn thuận lợi, gia đình sung túc, sự nghiệp vững vàng. Đó là lời chúc bằng hình ảnh; bức tranh không quyết định việc làm ăn, nhưng một bức tranh đẹp đặt đúng chỗ làm căn phòng có điểm nhấn, khách bước vào có chuyện để nói.
Tranh đá cũng là món quà tân gia, khai trương, mừng thọ được ưa chuộng ở tầng ngân sách trung và cao. Vì tranh nặng và cỡ lớn, người tặng nên hỏi trước chỗ treo của người nhận, hoặc chọn tranh cỡ vừa phải dễ bố trí.
Chọn cỡ tranh theo bức tường và đồ nội thất
Quy tắc dễ dùng của người làm nội thất: tranh treo trên sofa, tủ, bàn nên rộng khoảng hai phần ba đến ba phần tư chiều ngang món đồ đó; mép dưới tranh cách mặt trên món đồ khoảng 20–30 cm. Một số ví dụ thường gặp:
| Chỗ treo | Món bên dưới | Chiều ngang tranh hay chọn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Phòng khách căn hộ | Sofa 180–200 cm | Khoảng 120–150 cm | Một bức ngang hoặc bộ ba bức |
| Phòng khách nhà phố | Sofa 220–260 cm | Khoảng 150–180 cm | Tường cao có thể chọn tranh cao hơn |
| Phòng làm việc | Bàn làm việc 140–160 cm | Khoảng 90–120 cm | Treo sau lưng ghế hoặc tường đối diện |
| Hành lang, tường hẹp | Không có đồ bên dưới | Tranh dọc 40–60 cm ngang | Không chìa ra lối đi |
| Sảnh công ty | Quầy lễ tân, ghế chờ | Tuỳ tường, thường trên 150 cm | Cần thợ treo, tường chịu lực |
Tâm tranh nên ở khoảng ngang tầm mắt người đứng, thường khoảng 145–155 cm tính từ sàn, trừ khi treo trên đồ nội thất cao. Treo quá cao là lỗi phổ biến nhất khiến tranh trông lơ lửng. Đo tường, đo đồ nội thất và cắt một tấm giấy cỡ tranh dán thử lên tường trước khi mua là cách chắc nhất.
Tranh đá nặng bao nhiêu và vì sao phải tính trước
Tranh đá quý gồm nền (gỗ ép, nhựa, kính hoặc vải căng), lớp đá vụn gắn keo, kính phủ (nếu có) và khung. Đá vụn có khối lượng riêng khoảng 2,5–3 gam trên mỗi centimét khối; một lớp đá dày vài milimét trải trên mặt tranh lớn cộng lại thành nhiều ký. Tranh cỡ 60×90 cm thường đã nặng vài ký; tranh 120×180 cm có kính và khung gỗ có thể nặng hàng chục ký. Con số chính xác tuỳ nhà làm, nên hỏi trọng lượng cụ thể khi mua.
Trọng lượng quyết định cách treo. Một chiếc đinh bê tông đóng lệch, một móc dán keo, một ốc vít bắt vào tường thạch cao không có khung xương là những nguyên nhân phổ biến khiến tranh đá rơi, vỡ kính, sứt đá và có thể gây chấn thương người ngồi bên dưới. Đặc biệt tranh treo trên sofa, đầu giường, chỗ ngồi chờ: nếu rơi là rơi vào người.
Vì vậy, hỏi trọng lượng là câu đầu tiên sau khi đã ưng mẫu. Người bán đàng hoàng biết trọng lượng tranh và sẵn sàng tư vấn móc treo đi kèm.
Treo tranh đá cho chắc: các bước
Với tranh trên khoảng mười ký hay tường không chắc chắn, nên nhờ thợ có kinh nghiệm. Nếu tự treo tranh vừa và nhỏ, làm theo thứ tự:
- Xác định loại tường: gạch, bê tông, thạch cao, gỗ. Gõ nhẹ: tiếng đặc là gạch, bê tông; tiếng rỗng là vách thạch cao.
- Với tường gạch, bê tông: khoan, đóng tắc kê nở nhựa hoặc tắc kê sắt và bắt vít móc chịu lực. Dùng ít nhất hai điểm treo cho tranh ngang lớn, để tranh không xoay lệch và chia đều tải.
- Với vách thạch cao: tìm khung xương (thường cách nhau đều), bắt vít vào khung xương; nếu không có, dùng tắc kê chuyên dụng cho thạch cao loại chịu tải đủ với trọng lượng tranh. Tranh rất nặng trên vách thạch cao nên hỏi thợ làm trần vách.
- Kiểm móc phía sau tranh: dây treo hoặc pát kim loại phải bắt vít chắc vào khung, không chỉ dán keo.
- Treo xong, kéo nhẹ mép dưới tranh ra khỏi tường và thả lại để chắc chắn tranh không bật móc. Dán đệm cao su hai góc dưới để tranh không xê dịch khi đóng cửa mạnh.
- Kiểm lại móc và dây vài tháng một lần, nhất là mùa nồm ẩm, khi tường và keo có thể yếu đi.
Không treo tranh đá quý ngay trên chỗ trẻ hay leo trèo, trên giường trẻ, hoặc ở hành lang hẹp nơi người đi qua dễ va vai vào khung.
Đề tài, khung và kính: chọn theo không gian
Đề tài. Thuyền buồm, cá chép, hoa mẫu đơn, phong cảnh núi sông, cây tài lộc là các đề tài phổ biến. Chọn theo phong cách căn phòng: phòng hiện đại tối giản hợp phong cảnh mảng màu nhẹ; phòng truyền thống hợp đề tài nhiều chi tiết. Đề tài nào cũng có ý nghĩa tập quán; quan trọng hơn là bạn thích nhìn nó mỗi ngày.
Mật độ đá. Tranh đá phủ kín, đá vụn đều, mép đá gọn là tranh làm kỹ. Tranh chỉ rải đá ở vài điểm nhấn, phần còn lại là sơn hoặc in, giá thấp hơn nhiều; không sai, nhưng phải được nói rõ.
Khung. Khung gỗ tự nhiên chắc và sang, nặng; khung composite nhẹ hơn, đa dạng màu. Khung phải đủ bản để đỡ lớp nền nặng; góc khung ghép chặt, không hở.
Kính phủ. Kính chặn bụi rất tốt, nhưng thêm trọng lượng và gây loá đèn. Tranh không kính đẹp hơn khi nhìn nghiêng, nhưng bụi bám kẽ đá phải lau thường xuyên.
Màu. Lấy một màu chủ đạo trong phòng (sofa, rèm, gối) làm màu nhấn trong tranh để bức tranh hoà vào không gian.
Tranh đá ở văn phòng, nhà hàng, khách sạn nhỏ
Ở nơi kinh doanh, tranh đá chịu nhiều thứ hơn ở nhà: bụi từ cửa ra vào, hơi dầu mỡ ở nhà hàng, độ ẩm ở khách sạn gần biển, người qua lại va vào khung. Tranh cho những nơi này nên có kính chặn bụi và dầu, khung chắc góc, treo bằng móc khoá chống tháo nếu ở sảnh công cộng.
Nhà hàng nên treo tranh đá xa khu bếp mở và xa quầy pha chế có hơi nước; dầu mỡ bám kẽ đá rất khó làm sạch. Khách sạn, homestay gần biển cần để ý hơi muối làm keo yếu và khung kim loại gỉ; khung gỗ đã xử lý chống ẩm hoặc khung composite là lựa chọn hợp hơn.
Văn phòng thường treo tranh đá ở phòng giám đốc, phòng họp, sảnh lễ tân. Ở phòng họp, tránh treo tranh lấp lánh đúng sau lưng người thuyết trình vì gây loá mắt người nghe; tường bên hoặc tường đối diện cửa vào là chỗ tốt hơn. Kiểm móc treo định kỳ như một mục trong lịch bảo trì toà nhà.
Nhu cầu nào chọn tranh nào: bảng tổng hợp
Gom các tình huống thường gặp khi chọn tranh đá quý:
| Nhu cầu | Món hay chọn | Lưu ý chọn |
|---|---|---|
| Phòng khách căn hộ | Tranh ngang 120–150 cm, phong cảnh hoặc thuyền buồm | Hỏi trọng lượng, tường gạch hay vách thạch cao |
| Phòng làm việc chủ doanh nghiệp | Tranh 90–120 cm đề tài núi sông, thuyền | Treo ngang tầm mắt khi ngồi |
| Quà tân gia, khai trương | Tranh cỡ vừa 60–90 cm, kèm móc treo | Hỏi trước chỗ treo, đề tài trung tính |
| Nhà hàng, khách sạn nhỏ | Tranh có kính chặn bụi, dầu mỡ | Treo chắc, xa bếp, xa hơi nước |
| Tường hẹp, hành lang | Tranh dọc nhỏ, khung mỏng | Không chìa ra lối đi |
Ngân sách theo tầng: món nhỏ là tranh khổ nhỏ, đá điểm nhấn trên nền in; món trung là tranh đá phủ kín cỡ vừa, khung composite; món lớn là tranh đá tự nhiên phủ dày, khổ lớn, khung gỗ tốt, làm thủ công.
Kiểm hàng và bảo quản
Đá thật hay bột màu. Nhìn nghiêng dưới đèn: đá vụn có cạnh, có độ trong và lấp lánh không đều; bột màu, cát nhuộm lì và đều. Sờ góc tranh (nếu không có kính): đá thật mát, có gờ.
Đá nhuộm. Màu quá rực, các mảnh cùng loại đá giống hệt nhau về màu có thể là đá nhuộm. Đá nhuộm phai dần dưới nắng.
Keo và mép. Không có vệt keo trắng đục, không có mảnh đá lỏng; lắc nhẹ tranh không nghe tiếng sột soạt.
Bảo quản. Treo tránh nắng chiếu trực tiếp, tránh tường ẩm, xa bếp và nhà tắm. Lau bụi bằng chổi lông mềm hoặc máy hút bụi đầu cọ mềm ở chế độ yếu; tranh có kính lau kính bằng khăn ẩm vắt kiệt, không xịt nước trực tiếp. Mảnh đá bong có thể gắn lại bằng keo trong chuyên dụng.
Gợi ý nơi xem mẫu. Các mẫu thuộc nhóm Tranh Đá Quý có thể xem ở vatphamphongthuy.com.
Câu hỏi thường gặp
Tranh đá quý treo phòng ngủ có được không?
Được về mặt trang trí, nhưng nên tránh treo tranh nặng ngay trên đầu giường; nếu treo, móc phải bắt vít chịu lực vào tường gạch và kiểm định kỳ. Tranh nhỏ, nhẹ treo tường đối diện giường là lựa chọn an toàn hơn.
Tranh đá quý có cần kính không?
Không bắt buộc. Kính giúp chặn bụi, dầu mỡ và va chạm, hợp nhà hàng, nhà gần đường. Tranh không kính đẹp hơn khi nhìn nghiêng nhưng cần lau bụi thường xuyên. Tranh lớn có kính rất nặng, phải tính kỹ cách treo.
Tranh đá quý bị bong vài mảnh đá thì sửa thế nào?
Nhặt giữ mảnh rơi, dùng keo trong chuyên dụng cho đá chấm vào nền và đặt lại mảnh. Mảng bong lớn nên nhờ cơ sở làm tranh xử lý để màu và độ phủ đều. Kiểm nguyên nhân: tường ẩm và nắng là thủ phạm hay gặp.
Treo tranh đá trên vách thạch cao có an toàn không?
Tranh nhỏ, nhẹ thì được với tắc kê chuyên dụng cho thạch cao. Tranh lớn, nặng nên bắt vít vào khung xương của vách hoặc chuyển sang tường gạch. Khi không chắc, nhờ thợ làm vách thạch cao kiểm tra trước khi treo.
Có nên treo nhiều tranh đá trong một phòng không?
Một bức tranh đá làm điểm nhấn thường đủ. Nhiều tranh đá lấp lánh trong một phòng dễ làm không gian rối và nặng nề. Nếu muốn treo bộ, chọn bộ ba bức cùng đề tài, cùng khung, treo cách đều nhau.
Tranh đá quý có làm quà tân gia được không?
Được, và rất được ưa chuộng. Nên chọn cỡ vừa, đề tài trung tính, kèm móc treo phù hợp và hỏi trước người nhận định treo ở đâu. Tranh quá lớn có thể làm chủ nhà khó xử vì không có tường phù hợp.
