Tiền xu cổ phong thuỷ dùng thế nào: bỏ ví, treo, đặt quầy và chọn đồng xu

Tiền xu cổ phong thuỷ thường là những đồng tiền tròn lỗ vuông đúc lại bằng đồng thau theo mẫu tiền thời phong kiến, buộc thành chuỗi bằng dây đỏ, được dùng để bỏ ví, đặt dưới khay tiền ở quầy thu ngân, treo trong nhà, treo trong xe hoặc gắn vào móc khoá. Đây là vật phẩm theo tập quán, khác hẳn tiền cổ thật để sưu tầm; chọn đúng là chọn đồng thau đúc rõ nét, dây chắc, cỡ hợp chỗ dùng.

Đồng tiền lỗ vuông là một trong những vật phẩm rẻ, gọn và được dùng nhiều nhất. Bài này trả lời các câu người mua hay hỏi: dùng vào việc gì, bỏ ví hay treo ở đâu, mấy đồng, chọn đồng nào, làm sao biết đồng thật hay hợp kim, và chuyện tiền cổ sưu tầm khác gì tiền phong thuỷ.

Tiền xu lỗ vuông dùng vào việc gì trong tập quán

Đồng tiền tròn lỗ vuông lưu hành hàng nghìn năm ở các nước Á Đông, kể cả Việt Nam thời phong kiến. Hình tròn bên ngoài, lỗ vuông bên trong được hiểu theo quan niệm xưa là "trời tròn đất vuông", sự hài hoà. Khi không còn là tiền tiêu, đồng xu lỗ vuông chuyển sang làm vật biểu tượng: theo quan niệm phong thuỷ, nó gợi tiền bạc lưu thông, đủ đầy.

Cách dùng phổ biến ở Việt Nam: một đồng hay một chuỗi nhỏ để trong ví như lời nhắc giữ tiền; chuỗi đồng xu đặt dưới khay tiền hoặc dán dưới mặt quầy thu ngân; chuỗi treo ở cửa ra vào, treo trong xe; đồng xu gắn vào móc khoá, mặt đeo; thanh kiếm ghép từ nhiều đồng xu treo tường làm vật trang trí.

Đó là tập quán để tham khảo. Đồng xu trong ví không làm tiền tự đến, cũng không làm chi tiêu tự giảm; nhưng nhiều người thấy nó là một lời nhắc dễ thương mỗi lần mở ví, giống như một tờ giấy ghi chú dán trong ví nhắc mục tiêu tiết kiệm.

Dùng ở đâu, mấy đồng, cỡ nào

Số đồng trong một chuỗi là quan niệm của từng nơi; bảng dưới chỉ ghi các cách phổ biến ở cửa hàng vật phẩm, không phải quy tắc bắt buộc:

Chuỗi sáu đồng thường được gọi là Lục Đế tiền: sáu đồng mang niên hiệu sáu đời vua đầu nhà Thanh (Thuận Trị, Khang Hy, Ung Chính, Càn Long, Gia Khánh, Đạo Quang). Chuỗi năm đồng gọi là Ngũ Đế tiền, gồm năm đời đầu. Ở Việt Nam, nhiều người cũng chọn đồng xu mang niên hiệu tiền Việt xưa. Đây là chuyện tên gọi và sở thích; hàng bán làm vật phẩm gần như đều là đồng đúc lại.

Tiền xu phong thuỷ khác tiền cổ sưu tầm thế nào

Đây là điểm người mua hay nhầm. Tiền cổ thật là đồng tiền đã lưu hành từ trăm năm trước, có giá trị lịch sử, được giới sưu tầm định giá theo niên hiệu, lò đúc, độ hiếm, tình trạng. Một số đồng hiếm có giá trị lớn, và việc mua bán, mang ra nước ngoài những hiện vật có giá trị lịch sử có thể phải tuân theo quy định về di sản văn hoá hiện hành.

Tiền xu phong thuỷ bán ở cửa hàng vật phẩm là đồng đúc mới theo mẫu xưa, sản xuất số lượng lớn, giá thấp, để dùng theo tập quán. Nó không phải đồ cổ và không có giá trị sưu tầm. Những lời chào bán "tiền cổ thật trăm năm" với giá vật phẩm thường không đúng; người mua tiền cổ thật nên tìm hiểu ở giới sưu tầm, không mua qua lời chào hàng.

Vì vậy khi chọn tiền xu phong thuỷ, không cần đi tìm "đồng cổ thật". Một đồng đúc lại bằng đồng thau tốt, nét chữ rõ, cầm chắc tay là đủ cho mục đích tập quán.

Chọn đồng xu: chất liệu, nét đúc, dây buộc

Đồng thau. Phổ biến và hợp nhất: màu vàng đồng, nặng tay, lâu ngày xỉn thành màu cổ. Không bị nam châm hút.

Hợp kim mạ đồng. Nhẹ hơn, sáng đều, lớp mạ có thể bong sau thời gian cọ trong ví. Nam châm hút là có lõi sắt, dễ gỉ, để trong ví có thể làm ố vải lót.

Nét đúc. Chữ trên mặt xu nổi rõ, viền tròn đều, lỗ vuông vuông vức. Đồng đúc ẩu có chữ nhoè, viền ba via sắc có thể cắt dây hoặc cào ví.

Dây buộc. Dây đỏ là tập quán phổ biến; chọn dây sáp hoặc dây dù không ra màu khi ướt, nút thắt chặt. Dây nhuộm kém ra màu lên lót ví, lên tay.

Độ dày. Đồng bỏ ví nên mỏng; đồng dán quầy, treo thì dày hơn cho chắc.

Đồng xu Việt hay đồng xu Thanh. Nhiều người thích đồng xu mang niên hiệu Việt như một cách gắn với lịch sử nước mình; có người chọn bộ Lục Đế theo thói quen phổ biến ở cửa hàng. Cả hai đều là hàng đúc lại; chọn theo sở thích.

Nhu cầu nào chọn món nào: bảng tổng hợp

Gom các tình huống thường gặp khi chọn tiền xu phong thuỷ:

Ngân sách theo tầng: món nhỏ là chuỗi đồng xu hợp kim hoặc đồng thau mỏng; món trung là chuỗi đồng thau dày, đúc nét, dây tốt; món lớn là kiếm tiền xu ghép công phu, hộp quà đẹp. Mua cho cả văn phòng thì món nhỏ đồng thau là vừa.

Kiểm hàng nhanh

Nam châm. Đưa nam châm lại gần: đồng thau không bị hút. Bị hút mạnh là lõi sắt mạ.

Trọng lượng. Đặt hai đồng cùng cỡ lên hai tay: đồng thau nặng hơn hợp kim nhôm, kẽm mạ.

Cạo chỗ khuất. Cạo nhẹ ở viền trong lỗ vuông: đồng thật vẫn ánh vàng đồng; mạ thì lộ màu xám.

Mép và lỗ. Vuốt ngón tay quanh viền và lỗ: không có ba via sắc.

Dây. Nhúng đầu dây vào chút nước, ấn lên giấy trắng: ra màu là dây nhuộm kém.

Mùi. Đồng mạ rẻ tiền và dây nhuộm kém đôi khi có mùi hoá chất hắc; đồng thau tốt gần như không mùi, chỉ có mùi kim loại nhẹ trên tay sau khi cầm.

Độ đều trong một chuỗi. Các đồng trong một chuỗi nên cùng cỡ, cùng màu, cùng độ dày. Chuỗi ghép đồng to đồng nhỏ, đồng sáng đồng xỉn là chuỗi gom từ nhiều lô, thường được làm vội. Với đồng bỏ ví, kiểm thêm độ phẳng: đặt đồng lên mặt kính, đồng cong vênh sẽ cộm và dễ làm rách ngăn ví.

Dùng an toàn và giữ gìn

Đồng xu là vật nhỏ, tròn, đúng cỡ để trẻ dưới 3 tuổi cho vào miệng; chuỗi đồng xu đặt quầy, treo cửa thấp, bỏ trên bàn phải ngoài tầm với của trẻ. Kiếm tiền xu treo tường phải treo bằng móc bắt vít chắc, không treo phía trên giường, sofa nơi người ngồi nằm, vì kiếm ghép nhiều đồng khá nặng và có mũi.

Trong ô tô, không treo chuỗi đồng xu ở gương chiếu hậu nếu nó che tầm nhìn hoặc đung đưa mạnh; bỏ vào hộc xe hay gắn vào móc khoá là đủ. Ở quầy thu ngân, dán chuỗi xu cố định dưới khay để không lẫn vào tiền lẻ trả khách.

Giữ gìn: đồng thau xỉn dần là bình thường, nhiều người thích màu cổ. Muốn sáng lại, lau bằng kem đánh đồng, rửa sạch, lau khô. Dây đỏ phai, mục thì thay dây mới. Các mẫu thuộc nhóm Tiền Xu Tiền Cổ có thể xem ở vatphamphongthuy.com.

Tiền xu cho từng người: chủ cửa hàng, người đi làm, người đi xa

Chủ cửa hàng nhỏ thường dùng chuỗi đồng xu ở quầy thu ngân và một chuỗi treo phía trong cửa. Chọn đồng thau dày, dây sáp không ra màu, dán cố định; tránh treo chuỗi ở cửa ra vào chỗ khách đi qua chạm đầu.

Người đi làm văn phòng hay chọn một đồng hoặc ba đồng mỏng trong ví, hoặc một móc khoá đồng xu. Món nhỏ, kín đáo, không ai biết ngoài người dùng; đó cũng là lý do món này hợp với người không muốn bày vật phẩm lên bàn làm việc.

Người hay đi xa, đi công tác, tài xế thường gắn đồng xu vào móc chìa khoá xe hoặc để một chuỗi nhỏ trong hộc xe. Điều cần nhớ là không treo thứ đung đưa trước mặt người lái.

Người lớn tuổi thích món có câu chuyện: một chuỗi đồng xu mang niên hiệu Việt xưa kèm tấm thẻ giải thích từng đời vua là món quà khiến ông bà có chuyện kể với con cháu.

Đồng xu trong ví: một lời nhắc, đi kèm thói quen thật

Người bán vật phẩm lâu năm hay kể: khách mua chuỗi đồng xu bỏ ví thường là người đang muốn thay đổi chuyện tiền bạc của mình, vừa ra trường, vừa đổi việc, vừa trả xong một khoản nợ. Đồng xu trong ví có thể là một nghi thức nhỏ đánh dấu khởi đầu ấy.

Nhưng phần việc thật vẫn nằm ở những thói quen rất đời thường: ghi lại chi tiêu, tách một khoản tiết kiệm ngay khi nhận lương, hạn chế mua sắm theo cảm hứng. Một số người kẹp đồng xu cạnh tấm thẻ ghi mục tiêu tiết kiệm của năm; mỗi lần mở ví, hai thứ đi cùng nhau.

Hiểu như vậy, đồng xu trở thành công cụ nhắc nhở chứ không phải lời hứa hẹn. Và một món đồ chỉ vài chục gam, không chiếm chỗ, không đòi chăm sóc, làm được việc nhắc nhở đó đều đặn mỗi ngày.

Câu hỏi thường gặp

Tiền xu phong thuỷ có phải là tiền cổ thật không?

Phần lớn không. Hàng bán làm vật phẩm là đồng đúc lại theo mẫu tiền xưa, sản xuất số lượng lớn. Tiền cổ thật là hiện vật lịch sử, có giá trị sưu tầm riêng và cách mua bán khác hẳn; không nên tin lời chào bán tiền cổ thật với giá vật phẩm.

Bỏ đồng xu vào ví mấy đồng là đúng?

Tập quán phổ biến là một hoặc ba đồng buộc dây đỏ, nhưng không có quy định bắt buộc. Chọn số đồng sao cho ví không cộm, không làm sờn lót ví. Đồng mỏng, dây mềm là đủ.

Đồng xu bỏ ví bị đen có cần thay không?

Không cần. Đồng thau xỉn đen là oxy hoá tự nhiên. Muốn sáng lại thì lau kem đánh đồng; muốn giữ màu cổ thì cứ để. Chỉ thay khi dây mục hoặc đồng có cạnh sắc làm rách ví.

Có nên dán chuỗi tiền xu dưới khay tiền ở quầy không?

Nhiều chủ cửa hàng làm như vậy theo tập quán. Về mặt dùng, dán cố định bằng keo hai mặt hoặc bắt vít để chuỗi không trượt lẫn vào tiền lẻ, không làm kẹt ngăn kéo đựng tiền.

Kiếm tiền xu treo ở đâu cho an toàn?

Treo trên tường cao, bằng móc bắt vít chắc, không treo phía trên chỗ ngồi, chỗ nằm hay lối đi hẹp. Nhà có trẻ nhỏ thì treo ngoài tầm với vì kiếm có mũi và nhiều đồng xu nhỏ có thể bung dây.

Tặng đồng xu phong thuỷ cho đồng nghiệp có phù hợp không?

Phù hợp vì là món nhỏ, giá trị vừa phải, ý nghĩa dễ hiểu. Nên đựng trong túi vải nhỏ, kèm thẻ ghi ý nghĩa tập quán và một lời chúc. Tránh nói như một lời hứa về tiền bạc.