Quà tốt nghiệp, nhập học phong thuỷ hay chọn là cá chép bằng đá hoặc đồng (ý vượt vũ môn), tháp văn xương nhỏ, bình bút đá, chặn sách, tượng ngựa (ý mã đáo thành công) cho người sắp đi làm, và móc khoá, vòng hạt, tiền xu treo vali cho người đi xa học. Cùng một dịp nhưng chặng học khác nhau thì món khác nhau: bé vào lớp 1 cần món nhẹ, an toàn; tân sinh viên cần món gọn cho phòng ký túc; người tốt nghiệp đại học cần món cho bàn làm việc đầu đời.
Điều cần giữ xuyên suốt là lời chúc không biến thành gánh nặng. Một món quà kèm câu "để con thi đỗ", "để học giỏi hơn" có thể khiến người học thấy thêm áp lực. Bài này đi qua món hay chọn và ý nghĩa theo tập quán, chọn theo từng chặng, cách nói lời chúc, món nên tránh, bảng chọn nhanh, rồi khắc chữ, hộp, ngân sách, kiểm hàng và lúc trao.
Món hay được chọn và ý nghĩa theo tập quán
Cá chép. Truyện cá chép vượt vũ môn hoá rồng là hình ảnh quen thuộc cho người đi học: kiên trì bơi ngược dòng. Cá chép đá, đồng, gỗ cỡ lòng bàn tay hợp bàn học; cá lớn hợp kệ. Ý nghĩa là sự cố gắng, không phải kết quả.
Tháp văn xương. Tháp nhiều tầng, tập quán gắn với học hành, chữ nghĩa. Nhiều gia đình đặt ở bàn học như một lời nhắc. Tháp nhỏ dưới 20 cm, đế vững là vừa.
Bình bút, chặn sách đá. Món dùng được hằng ngày, hợp cả học sinh lẫn người mới đi làm. Bình bút đá đặt bàn học, bàn làm việc; chặn sách giữ chồng giáo trình.
Tượng ngựa. "Mã đáo thành công" là lời chúc hợp người vừa tốt nghiệp, bước vào công việc đầu tiên. Ngựa đồng nhỏ cho bàn làm việc mới.
Thuyền buồm nhỏ. Lời chúc "thuận buồm xuôi gió" cho người sắp lên đường: đi làm xa, đi du học.
Móc khoá, vòng hạt, tiền xu treo. Món nhỏ đi theo người: treo chìa khoá phòng trọ, treo vali, đeo tay. Hợp tân sinh viên, du học sinh vì nhẹ và không vỡ.
Tốt nghiệp: quà cho chặng chuyển tiếp
Tốt nghiệp cấp ba là lúc nhiều bạn trẻ lần đầu rời nhà: đi học đại học ở thành phố khác, đi làm, đi học nghề. Quà hợp nhất là món mang theo được vào phòng trọ, ký túc: cá chép nhỏ, bình bút, móc khoá đá. Phòng ký túc thường bốn đến tám người, mỗi người một kệ nhỏ; món to không có chỗ, món nặng dễ rơi khi bạn cùng phòng va phải. Món nhỏ cũng dễ mang theo khi các bạn chuyển phòng, chuyển trọ mỗi năm học.
Tốt nghiệp đại học là lúc bước sang đi làm hoặc học tiếp. Người đi làm nhận món cho bàn làm việc đầu đời: ngựa đồng nhỏ, bình bút đá, quả cầu nhỏ trên đế, chặn giấy. Bàn làm việc của nhân viên mới thường nhỏ, ngồi văn phòng mở, nên món phải gọn, không phô. Người học tiếp cao học, đi du học thì món theo hướng mang đi được, như mục dưới đây.
Tốt nghiệp sau đại học, bảo vệ luận án là dịp trang trọng hơn; gia đình, đồng nghiệp hay tặng món có khắc tên và năm: bình bút đá khắc, tranh đá quý khổ nhỏ, chặn giấy đá khối lớn. Người nhận lúc này đã có phòng làm việc riêng hoặc góc làm việc ổn định để đặt.
Nhập học: chọn theo từng cấp
Vào lớp 1. Bé sáu tuổi đã qua giai đoạn cho mọi thứ vào miệng nhưng vẫn hay làm rơi, ném đồ. Quà nên nhẹ, không cạnh sắc: cá chép gỗ, chặn sách gỗ hình con vật, tranh nhỏ cho góc học. Tránh tượng đá nặng, tháp văn xương có chóp nhọn đặt sát mép bàn.
Vào cấp hai, cấp ba. Học sinh lớn đã có gu, thích đồ "ngầu" hoặc xinh hơn đồ truyền thống. Quả cầu thạch anh nhỏ, cụm thạch anh, móc khoá đá treo cặp, vòng hạt mảnh được đón nhận hơn tượng ông đồ, bàn thư pháp. Hỏi ý trước nếu có thể.
Tân sinh viên. Phòng ký túc, phòng trọ chật; món nhỏ, nhẹ, không vỡ. Bình bút, móc khoá, quả cầu mini trên đế. Một chiếc đèn bàn tốt hay chiếc balo bền đôi khi hữu ích hơn mọi vật phẩm; nếu tặng vật phẩm, kèm thêm món dùng được.
Đi du học. Món nhẹ, gọn, qua được hải quan: vòng hạt, móc khoá, tiền xu treo vali, cá chép nhỏ. Tránh đá lớn tốn cân hành lý, đồ gỗ chưa xử lý (một số nước kiểm dịch chặt). Kèm thẻ giải nghĩa song ngữ để bạn có thể kể cho bạn bè quốc tế.
Lời chúc không gắn điểm số
Theo tập quán, tháp văn xương, cá chép, bình bút là lời chúc học hành. Nhưng chính vì thế mà dễ kèm theo câu "để thi đỗ", "để học giỏi". Với người đang chuẩn bị thi, câu ấy thêm một lời nhắc về kỳ vọng; với người vừa thi trượt hay kết quả không như mong muốn, nó thành một vết đau.
Lời chúc nên hướng vào sự cố gắng và chặng đường: "chúc con bền bỉ như con cá chép", "chúc em có một góc học dễ chịu", "chúc anh thuận buồm ở chặng mới". Những câu này đúng với mọi kết quả và không biến món quà thành phép thử.
Cũng nên nói rõ với các em nhỏ rằng món đồ là quà, không phải bùa. Thứ giúp học tốt là ngủ đủ, có kế hoạch học, có người hỏi han khi gặp khó, đủ ánh sáng và yên tĩnh ở góc học. Nếu người tặng muốn giúp thật, có thể đi kèm một lời hứa cụ thể: kèm em một môn, đưa đón em mấy buổi ôn thi, giới thiệu một người đi trước để em hỏi về ngành học.
Món nên tránh cho dịp tốt nghiệp, nhập học
Một số món hay được bày bán cho mùa thi, mùa nhập học nhưng không nên chọn:
- Món quảng cáo "đỗ đạt", "thi chắc đỗ": không có vật phẩm nào làm được việc đó; món mua vì lời hứa ấy thường đắt và gây thất vọng.
- Tượng đá nặng, quả cầu lớn cho phòng ký túc, phòng trọ: không có chỗ, khó mang khi chuyển phòng.
- Quả cầu trong suốt cho bàn học sát cửa sổ nắng: có thể tụ nắng lên giấy vở.
- Tháp văn xương chóp nhọn kim loại cho trẻ nhỏ: nguy cơ va, chọc vào mắt khi cúi xuống bàn.
- Đồ đeo to, nhiều hạt cho học sinh: nhiều trường quy định về trang sức; vòng to vướng khi viết.
- Món có mùi, có lửa như nến, đèn xông cho phòng ký túc: thường bị cấm theo nội quy phòng cháy.
- Món đắt cho một bạn trong nhóm khi cả lớp cùng tốt nghiệp: dễ khiến các bạn khác chạnh lòng; quà cho nhiều người nên cùng một mức.
Nếu băn khoăn, chọn món dùng được trên bàn học, bàn làm việc: chặn sách, bình bút, khay đá. Không ai thấy phiền vì nhận một món có ích.
Bảng chọn nhanh quà tốt nghiệp, nhập học
Theo chặng học và hoàn cảnh:
| Chặng, người nhận | Món hay chọn | Lưu ý |
|---|---|---|
| Bé vào lớp 1 | Cá chép gỗ, chặn sách gỗ, tranh nhỏ | Nhẹ, không cạnh sắc, không chóp nhọn |
| Vào cấp hai, cấp ba | Quả cầu nhỏ, cụm thạch anh, móc khoá cặp | Hỏi gu; tránh lời chúc gắn điểm số |
| Tân sinh viên | Bình bút, móc khoá, quả cầu mini | Phòng ký túc chật; kèm món dùng được |
| Đi du học | Vòng hạt, xu treo vali, cá chép nhỏ | Nhẹ; thẻ song ngữ; tránh gỗ chưa xử lý |
| Tốt nghiệp đại học, đi làm | Ngựa đồng nhỏ, bình bút đá, chặn giấy | Gọn cho bàn văn phòng mở |
| Bảo vệ thạc sĩ, tiến sĩ | Bình bút khắc tên, tranh đá quý nhỏ | Khắc tên và năm; trao sau lễ |
Với tốt nghiệp, quà chung của cả nhà kèm một bữa ăn mừng thường đáng nhớ hơn nhiều món lẻ; với nhập học, một món nhỏ kèm sự đồng hành trong những tuần đầu là đủ.
Khắc chữ, hộp, ngân sách và kiểm hàng
Khắc chữ. Bình bút, chặn giấy, đế gỗ của tượng cá chép có thể khắc tên và năm tốt nghiệp, hoặc một câu ngắn của gia đình. Khắc nhỏ, đặt mặt sau hoặc đáy để món vẫn dùng được ở nơi làm việc.
Hộp. Hộp gọn để bỏ vừa balo, vali. Với du học sinh, giữ hộp có mút định hình để món không vỡ khi bay.
Ngân sách theo tầng. Món nhỏ: móc khoá đá, chặn sách gỗ, xu treo. Món trung: bình bút đá, cá chép đồng nhỏ, quả cầu trên đế, ngựa đồng nhỏ. Món lớn: tranh đá quý, bình bút ngọc khắc tên, thường là quà chung của gia đình.
Kiểm hàng. Bình bút đá kiểm đáy phẳng, miệng không sứt; cá chép kiểm vây, đuôi mảnh có nứt không. Tháp văn xương kiểm các tầng ghép có chắc không, vì tháp ghép keo dễ rời khi học sinh cầm lên xem.
Trao quà vào lúc nào
Quà tốt nghiệp trao ngay sau lễ tốt nghiệp hoặc trong bữa ăn mừng của gia đình, khi không khí vui và người nhận có thời gian ngồi mở quà. Quà nhập học trao trước ngày khai giảng vài hôm để kịp mang theo, nhất là với tân sinh viên, du học sinh sắp đi xa.
Nếu người nhận ở xa, gửi quà kèm một tin nhắn thoại hay một cuộc gọi lúc họ mở hộp; với người mới rời nhà đi học, giọng người thân lúc ấy có khi còn quý hơn món quà.
Đừng trao quà kèm kỳ vọng ngay trước kỳ thi quan trọng. Nếu muốn khích lệ người đang ôn thi, một bữa ăn ngon, một buổi chở đi dạo hay một lời hỏi han thường đúng lúc hơn đồ vật. Món quà để dành tới khi thi xong, dù kết quả thế nào, sẽ nhẹ nhàng cho cả hai bên.
Các mẫu thuộc nhóm Chùa Tháp Văn Xương và Bình Ngọc Đựng Bút có thể xem ở vatphamphongthuy.com.
Câu hỏi thường gặp
Tặng tháp văn xương cho học sinh có giúp học giỏi không?
Không. Tháp văn xương là biểu tượng gắn với học hành theo tập quán, giống một lời chúc. Điều giúp học tốt là giấc ngủ, kế hoạch học và sự hỗ trợ đúng lúc. Có thể tặng như món trang trí bàn học, nhưng đừng kèm lời hứa về kết quả.
Quà tốt nghiệp đại học cho con trai nên chọn gì?
Món cho bàn làm việc đầu đời là lựa chọn hợp: ngựa đồng nhỏ, bình bút đá, chặn giấy, quả cầu trên đế. Nếu con đeo đồ, một chuỗi hạt màu trầm hoặc ngọc bội cũng được. Khắc tên và năm tốt nghiệp nhỏ ở đế để món thành kỷ niệm.
Có nên tặng cá chép đá cho bé vào lớp 1?
Cá chép đá nặng, rơi dễ vỡ hoặc làm đau chân bé. Với bé sáu tuổi, cá chép gỗ hoặc chặn sách gỗ hình cá an toàn hơn. Câu chuyện cá chép vượt vũ môn vẫn kể được cho bé, món nào cũng mang trọn ý.
Du học sinh mang vật phẩm phong thuỷ ra nước ngoài cần lưu ý gì?
Chọn món nhẹ, gọn, không phải gỗ chưa xử lý vì một số nước kiểm dịch chặt, không có ngà, san hô, đồi mồi. Đá lớn tốn cân hành lý và có thể bị kiểm khi soi chiếu. Giữ hoá đơn trong hộp để xuất trình nếu được hỏi.
Tặng quà cho người vừa thi trượt có nên không?
Có thể, nếu món quà mang ý động viên chứ không nhắc đến kỳ thi. Một chiếc vòng hạt, một cá chép nhỏ kèm lời "chặng sau còn dài" nhẹ nhàng hơn tháp văn xương. Quan trọng hơn món quà là sự có mặt và lắng nghe.
Quà nhập học cho tân sinh viên nên là vật phẩm hay đồ dùng?
Đồ dùng thường hữu ích hơn trong những tuần đầu: đèn bàn, balo, ổ cắm. Nếu muốn tặng vật phẩm, chọn món nhỏ dùng được như bình bút, móc khoá, và có thể đi kèm một món đồ dùng thiết thực để quà vừa có ý vừa có ích.