Quả cầu thạch anh được người ta dùng làm vật trưng bày phong thuỷ ở bàn làm việc, phòng khách, quầy lễ tân và quầy thu ngân, theo quan niệm hình tròn gợi sự trọn vẹn, viên đá tự nhiên gợi sự tụ lại và vững vàng. Chọn đúng là chọn cỡ hợp chỗ đặt (bàn làm việc thường 5–8 cm, phòng khách 10–15 cm), màu đá hợp ý thích, đế chắc, và đặt tránh ánh nắng trực tiếp vì quả cầu trong suốt có thể hội tụ nắng như một thấu kính.
Bài này trả lời theo đúng thứ tự khách hay hỏi ở quầy: dùng để làm gì, đặt chỗ nào, cỡ nào, màu nào, nặng bao nhiêu, đế gì, làm sao biết đá thật, và giữ an toàn ra sao. Kèm một bảng tổng hợp theo nhu cầu để mang theo khi chọn.
Quả cầu thạch anh được dùng vào việc gì
Ở các cửa hàng vật phẩm, quả cầu thạch anh là một trong những món để bàn được hỏi nhiều nhất. Người làm văn phòng mua để đặt góc bàn, chủ cửa hàng đặt ở quầy thu ngân, gia đình đặt trên kệ phòng khách hay tủ trưng bày. Theo quan niệm phong thuỷ, hình cầu không có góc cạnh tượng trưng cho sự tròn đầy, êm thuận; thạch anh là đá hình thành trong lòng đất qua thời gian dài nên được xem là món "tụ khí". Tuỳ màu đá, người ta còn gửi những mong muốn khác nhau: thạch anh vàng gắn với chuyện tiền bạc, thạch anh tím gắn với sự tĩnh tâm, học hành, thạch anh hồng gắn với sự êm ấm.
Đó là những quan niệm để tham khảo. Quả cầu không làm việc thay bạn và không bảo đảm điều gì; nó là một món đồ đẹp, có trọng lượng, có ánh sáng, đặt ở chỗ bạn nhìn thấy mỗi ngày như một lời nhắc về mục tiêu của mình. Hiểu như vậy để chọn món vừa túi tiền, vừa chỗ đặt, không bị cuốn theo lời chào hàng.
Ngoài ý nghĩa tập quán, quả cầu thạch anh còn là vật trang trí thuần thẩm mỹ: viên đá trong có vân bông, có sợi tóc, có cầu vồng nhỏ bên trong khi xoay dưới đèn. Nhiều người mua chỉ vì thích ngắm. Ở văn phòng, quả cầu còn là món "chặn giấy" sang trọng và là điểm dừng mắt sau nhiều giờ nhìn màn hình; ở quầy tiếp khách, nó thường là món khách hỏi chuyện đầu tiên. Những công dụng đời thường ấy là lý do quả cầu được giữ lại trên bàn lâu năm, khác với nhiều món mua theo phong trào rồi cất đi.
Đặt ở đâu và chọn cỡ nào
Cỡ quả cầu đo bằng đường kính. Cỡ hợp lý là cỡ cân với mặt phẳng nơi đặt và không chiếm chỗ làm việc. Bảng dưới là gợi ý thực tế từ quầy hàng:
| Chỗ đặt | Đường kính hay chọn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bàn làm việc cá nhân (khoảng 120×60 cm) | 5–8 cm | Đặt ở góc bàn, không chắn màn hình, không sát mép |
| Bàn giám đốc, bàn làm việc lớn | 8–12 cm | Cầu to trên bàn nhỏ trông nặng nề |
| Quầy lễ tân, quầy thu ngân | 8–12 cm | Đặt phía trong quầy, xa tầm tay khách |
| Kệ phòng khách, tủ trưng bày | 10–15 cm | Kệ phải chịu được trọng lượng, có gờ chặn |
| Sảnh, phòng họp lớn | 15–20 cm trở lên | Đặt trên bàn thấp hoặc bệ riêng, không đặt trên kệ cao |
| Bàn học | 4–6 cm | Cầu nhỏ, đế chắc; tránh nếu có trẻ dưới 3 tuổi trong nhà |
Chuyện đặt quả cầu theo hướng nào trong nhà thuộc phần bài trí, không bàn ở đây. Về mặt sử dụng, chỉ cần nhớ: chỗ đặt phải phẳng, chắc, khuất nắng, xa mép và xa tầm với của trẻ nhỏ.
Quả cầu nặng bao nhiêu: tính trước khi mua
Thạch anh có khối lượng riêng khoảng 2,65 gam trên mỗi centimét khối. Thể tích hình cầu tăng theo lập phương của bán kính, nên cầu to lên một chút là nặng lên rất nhiều. Ví dụ tính từ công thức thể tích hình cầu: quả cầu đường kính 6 cm nặng khoảng 300 gam; 8 cm khoảng 710 gam; 10 cm khoảng 1,4 kg; 15 cm khoảng 4,7 kg; 20 cm khoảng 11 kg.
Con số này quan trọng vì hai lẽ. Một là kệ: kệ kính mỏng, kệ treo tường bằng ván ép, giá gỗ dán không chịu nổi một quả cầu năm ký đặt lâu dài, nhất là đặt lệch về một phía. Hai là an toàn: quả cầu năm ký lăn khỏi mép kệ cao rơi xuống là đủ gây chấn thương nặng và làm vỡ sàn gạch.
Khi người bán báo một quả cầu "15 phân" mà cầm nhẹ hẳn so với con số khoảng 4,7 kg, đó là dấu hiệu nên hỏi kỹ chất liệu: có thể là thuỷ tinh (nhẹ hơn thạch anh một chút) hoặc cầu rỗng, cầu nhựa.
Chọn màu và loại thạch anh
Thạch anh trắng (pha lê tự nhiên). Trong, có thể có vân bông trắng, vết rạn tự nhiên tạo cầu vồng. Hợp mọi không gian, dễ phối với đồ gỗ và kim loại.
Thạch anh tím. Màu tím từ nhạt đến đậm, thường không đều, có vùng trắng xen. Hợp bàn học, góc đọc sách, phòng làm việc. Lưu ý thạch anh tím có thể nhạt màu khi để nắng lâu.
Thạch anh vàng. Màu vàng chanh đến vàng cam. Hàng tự nhiên hiếm; phần lớn quả cầu vàng trên thị trường là thạch anh tím nung đổi màu, màu cam đều và gốc hơi trắng. Đá nung vẫn là đá thật, chỉ cần được bán đúng tên. Được nhiều người làm kinh doanh chọn đặt ở quầy.
Thạch anh hồng. Hồng phấn, thường đục mờ hơn thạch anh trắng. Hợp phòng khách, phòng ngủ, làm quà.
Thạch anh tóc, thạch anh ưu linh. Có sợi khoáng hoặc hình cảnh bên trong, mỗi quả một vẻ, giá cao hơn. Hợp người thích ngắm chi tiết.
Chọn đế: phần ít ai để ý mà quyết định an toàn
Đế gỗ khoét lòng. Phổ biến nhất. Lòng khoét phải đủ sâu và vừa cỡ cầu, đặt cầu vào xoay thử không bị lệch. Đế gỗ quá nhỏ so với cầu làm cầu bập bênh.
Đế đồng, đế kim loại ba chân. Đẹp, nâng cầu cao lên. Kiểm ba chân có đều không, đặt trên mặt phẳng có cập kênh không.
Đế xoay có đèn. Đèn chiếu từ dưới lên làm cầu sáng lấp lánh, mô tơ quay chậm. Đẹp ở quầy, phòng khách; nhưng phải dùng điện an toàn, không để dây điện vắt qua lối đi, không để đế chạy cả đêm.
Đế phải to hơn khi cầu to. Quả cầu từ 12 cm trở lên nên có đế rộng, nặng, hoặc đặt trên bệ có gờ. Với nhà có trẻ nhỏ hay vật nuôi chạy nhảy, cân nhắc đặt cầu to trên bệ thấp sát sàn hơn là trên kệ.
An toàn: tụ nắng gây cháy và nguy cơ rơi lăn
Một quả cầu trong suốt hoạt động như một thấu kính hội tụ: ánh nắng đi qua cầu gom lại thành một điểm sáng nóng phía sau. Nếu điểm đó rơi đúng vào rèm vải, giấy tờ, đồ gỗ, sofa, nó có thể làm sém và gây cháy. Đã có những vụ cháy được ghi nhận do vật thuỷ tinh, pha lê trong suốt đặt ở bậu cửa sổ nắng. Vì vậy: không đặt quả cầu thạch anh trong suốt ở bậu cửa sổ, ban công, cạnh cửa kính có nắng chiếu trực tiếp, nhất là nắng chiều. Khi rời nhà lâu ngày, kiểm tra lại vị trí cầu so với đường nắng.
Nguy cơ thứ hai là rơi lăn. Quả cầu không có mặt phẳng, khỏi đế là lăn. Không để cầu không đế trên bàn, không đặt sát mép, không đặt trên kệ cao trong phòng trẻ. Quả cầu nhỏ 3–4 cm vừa miệng trẻ nhỏ, không để trẻ dưới 3 tuổi cầm chơi.
Nguy cơ thứ ba nhỏ hơn nhưng gặp nhiều: quả cầu rơi vỡ tạo mảnh sắc. Khi dọn dẹp mảnh vỡ thạch anh, đeo găng và dùng chổi, không nhặt tay không.
Nhu cầu nào chọn quả cầu nào: bảng tổng hợp
Gom các tình huống khách hay hỏi khi chọn quả cầu thạch anh:
| Nhu cầu | Món hay chọn | Lưu ý chọn |
|---|---|---|
| Đặt bàn làm việc văn phòng | Cầu thạch anh trắng hoặc tím 5–8 cm, đế gỗ | Không chắn màn hình, xa cửa sổ nắng |
| Đặt quầy thu ngân cửa hàng | Cầu thạch anh vàng 8–12 cm, đế chắc | Đặt phía trong, không vướng tiền, máy tính tiền |
| Trưng bày phòng khách | Cầu 10–15 cm thạch anh trắng, hồng hoặc tóc | Kệ chịu lực, có gờ, khuất nắng |
| Bàn học của con | Cầu tím nhỏ 4–6 cm | Chỉ khi trẻ đã lớn; đế chắc, không cầm chơi |
| Quà tặng sếp, đối tác | Cầu 8–10 cm có hộp và đế gỗ đẹp | Kèm thẻ ghi ý nghĩa tập quán, dặn tránh nắng |
Ngân sách theo tầng: món nhỏ là cầu 5–6 cm thạch anh trắng hoặc tím phổ thông; món trung là cầu 8–10 cm màu đẹp, ít tạp; món lớn là cầu 15 cm trở lên, thạch anh tóc hoặc ưu linh hiếm. Cầu to hơn không có nghĩa là "mạnh hơn"; hợp chỗ đặt mới là quan trọng.
Kiểm hàng: thạch anh thật, thuỷ tinh hay đá nung
Thuỷ tinh. Trong vắt hoàn hảo, không một vết tạp nào, soi đèn thấy bọt khí tròn nhỏ là dấu hiệu thuỷ tinh. Thạch anh tự nhiên gần như luôn có vân bông, vết rạn, tạp chất nhỏ.
Thạch anh nấu chảy tái tạo. Thạch anh vụn nấu chảy rồi đúc lại cho cầu rất trong, giá thấp hơn đá nguyên khối. Khó phân biệt bằng mắt; hỏi rõ người bán và ghi trên hoá đơn.
Đá nhuộm, đá nung. Màu quá đều, quá rực so với giá; màu đọng ở vết rạn là nhuộm. Thạch anh vàng nung có màu cam đều và gốc trắng.
Cảm giác cầm. Thạch anh mát tay lâu hơn thuỷ tinh. Cầu cùng cỡ mà nhẹ bất thường là cầu nhựa hoặc rỗng.
Bề mặt và độ tròn. Lăn cầu chậm trên mặt kính: cầu mài kỹ lăn thẳng, đều; cầu mài ẩu lăn lệch, có chỗ phẳng. Soi nghiêng dưới đèn tìm vết xước mài, vết mẻ nhỏ; cầu có vết mẻ nên được giảm giá hoặc đổi.
Gợi ý nơi xem mẫu. Các mẫu thuộc nhóm Quả Cầu Đĩa Thất Tinh có thể xem ở vatphamphongthuy.com.
Câu hỏi thường gặp
Quả cầu thạch anh có cần "tẩy uế" trước khi dùng không?
Đây là tập quán của một số người, như rửa nước sạch, để qua đêm. Không bắt buộc. Về vệ sinh, chỉ cần lau bằng khăn mềm hơi ẩm rồi lau khô. Tránh phơi nắng để "nạp năng lượng" vì vừa nguy cơ tụ nắng gây cháy, vừa làm một số màu đá nhạt đi.
Quả cầu thạch anh bị nứt bên trong có nên dùng tiếp không?
Vết rạn bên trong là đặc điểm tự nhiên của thạch anh, nhiều người còn thích vì tạo cầu vồng khi có ánh sáng. Vết nứt mở ra bề mặt, sờ thấy gờ thì có thể lan và vỡ khi va chạm; nên đặt trên đế chắc và xa chỗ hay chạm vào.
Đặt quả cầu thạch anh trên bàn làm việc gần cửa sổ được không?
Được nếu nắng không chiếu trực tiếp vào cầu ở bất kỳ giờ nào trong ngày. Nắng chiều xiên qua cửa kính có thể chiếu tới góc bàn mà buổi sáng không có. Theo dõi đường nắng vài ngày hoặc che rèm, hoặc chọn cầu đục màu như thạch anh hồng ít tụ sáng hơn.
Quả cầu thạch anh to có tốt hơn quả nhỏ không?
Theo cách nhìn thực tế, cầu nên cân với chỗ đặt. Cầu quá to trên bàn nhỏ chiếm chỗ, nặng, khó lau dọn và dễ gây tai nạn. Nhiều người chọn cầu nhỏ chất đẹp thay vì cầu to nhiều tạp.
Đế xoay có đèn có an toàn để chạy cả ngày không?
Đế điện nhỏ dùng nguồn điện thấp, nhưng như mọi thiết bị điện rẻ tiền, không nên chạy liên tục suốt đêm hay khi vắng nhà. Kiểm dây nguồn, đặt xa nước, rút điện khi ra ngoài lâu.
Quả cầu thạch anh có làm quà được không?
Đây là món quà phổ biến cho tân gia, khai trương, thăng chức. Nên chọn cỡ vừa phải, có đế và hộp, kèm một dòng dặn đặt tránh nắng trực tiếp. Hỏi trước người nhận có trẻ nhỏ trong nhà không để chọn cỡ và đế phù hợp.
