Ở kho xưởng, vật phẩm phong thuỷ hầu như chỉ xuất hiện ở ba nơi: phòng làm việc của chủ xưởng, phòng tiếp khách và cổng ra vào. Món hay chọn là kỳ lân, tỳ hưu hoặc thuyền buồm bằng đồng trong văn phòng, một đôi sư tử hoặc kỳ lân đá ở cổng với xưởng lớn. Khu sản xuất và khu kho hàng thì gần như không bày gì, và đó là cách làm đúng: nơi có máy móc, xe nâng, bụi và rung không phải chỗ cho đồ trang trí.
Tập quán gắn kỳ lân với sự trấn giữ, tỳ hưu với giữ tài, thuyền buồm với chuyến hàng thuận lợi, hợp tâm lý của người làm sản xuất và xuất khẩu. Còn nhìn bằng con mắt người vận hành xưởng, mọi món đặt trong khuôn viên đều phải qua được ba câu hỏi: có cản lối đi và lối thoát nạn không, có che thiết bị chữa cháy không, có rơi khi rung không. Bài này đi theo đúng ba câu hỏi đó, cộng với chuyện chọn chất liệu chịu bụi và cách nhìn vật phẩm cho đúng chỗ của nó.
Khu vực trong xưởng và cách chọn vật phẩm
Mỗi khu trong kho xưởng có điều kiện rất khác nhau. Bảng dưới xếp từ khu hợp nhất đến khu không nên bày:
| Khu vực | Món hay chọn | Lưu ý chính |
|---|---|---|
| Phòng chủ xưởng, giám đốc | Kỳ lân, tỳ hưu, thuyền buồm đồng cỡ vừa; cây đá quý | Đặt tủ thấp hoặc kệ có thanh chặn; tránh cửa sổ hướng ra bãi bụi |
| Phòng tiếp khách, phòng họp với đối tác | Thuyền buồm, tranh đồng, khối đá thô | Món sạch, hoàn thiện kỹ; đối tác nước ngoài hay hỏi ý nghĩa |
| Cổng, sân trước văn phòng | Đôi sư tử, kỳ lân đá hoặc đồng cỡ lớn | Cần bệ móng chắc; không lấn đường xe container, xe cứu hoả |
| Nhà ăn, phòng nghỉ công nhân | Thường không cần; nếu có thì tranh treo cố định | Không món nhỏ rời, không món dễ vỡ |
| Khu sản xuất, kho hàng | Không nên bày | Rung, bụi, xe nâng, cầu trục; mọi vật thừa là rủi ro |
Nếu chủ xưởng muốn có một món mang ý nghĩa ở khu sản xuất, lựa chọn an toàn là một bức tranh nhỏ treo cố định ở tường văn phòng tổ trưởng, xa máy và lối xe, chứ không đặt tượng trên bàn máy hay nóc tủ điện.
Ba câu hỏi an toàn trước khi đặt bất kỳ món nào
Có cản lối đi, lối thoát nạn và đường xe không? Kho xưởng có lối đi kẻ vạch cho người, lối cho xe nâng, cửa thoát hiểm và đường cho xe chữa cháy tiếp cận. Tượng đá ở cổng, chậu đá ở sân không được lấn vào những đường này. Đôi sư tử đá đẹp đến đâu cũng phải dời nếu nó làm xe container phải lùi hai lần mới vào được cổng.
Có che thiết bị chữa cháy, tủ điện, đầu báo không? Bình chữa cháy, họng nước vách tường, tủ điện tổng, nút báo cháy phải nhìn thấy và tiếp cận được ngay. Kệ trưng vật phẩm, tranh treo không được che chúng, kể cả trong văn phòng. Đây là điểm mà đoàn kiểm tra phòng cháy luôn để ý.
Có rơi khi rung không? Xưởng có máy dập, máy nén khí, xe tải ra vào sẽ rung cả khu văn phòng sát bên. Món đặt trên kệ cao có thể dịch dần rồi rơi sau vài tuần. Dùng đế cao su, keo dán mềm, thanh chặn phía trước kệ; món nặng đặt thấp, sát tường.
Chất liệu chịu bụi, ẩm và hơi hoá chất
Môi trường xưởng quyết định chất liệu. Xưởng gỗ có bụi mịn bám khắp nơi, kể cả trong văn phòng đóng cửa; món chạm khắc nhiều khe sẽ đầy bụi sau một tháng. Xưởng cơ khí có bụi kim loại và dầu máy; đồng mạ mỏng, gỗ mộc nhanh bẩn và khó làm sạch. Xưởng may có bụi vải, sợi bông bay; món có chi tiết gai góc sẽ quấn sợi.
Vì vậy, ưu tiên món bề mặt nhẵn, khối đơn giản: đồng đúc phủ bóng, đá tự nhiên đánh bóng, gốm men. Kỳ lân, tỳ hưu có thể chọn dáng ít chi tiết hơn loại chạm vảy cầu kỳ. Lau bằng khăn ẩm vắt kỹ mỗi tuần, khăn khô ngay sau đó.
Kho lạnh, kho nông sản có độ ẩm cao; gỗ dễ mốc, đồng dễ xỉn loang. Xưởng có hơi hoá chất như sơn, keo, dung môi thì lớp phủ nhựa trên bột đá đúc có thể mờ, ố. Đá tự nhiên và gốm men là chất liệu chịu đựng tốt nhất trong các môi trường này. Với tượng đặt ở cổng ngoài trời, đá nguyên khối bền hơn đồng mỏng, và nên có mái hoặc tán cây che bớt nắng mưa trực tiếp nếu muốn giữ màu.
Đôi tượng ở cổng xưởng: chuyện móng, tải trọng và vận chuyển
Đôi sư tử hay kỳ lân đá ở cổng là món lớn nhất mà một cơ sở sản xuất có thể mua. Tượng đá cao ngang hông người đã nặng hàng trăm ki-lô-gam, tượng cao hơn thì nặng hơn nhiều. Trước khi đặt mua, cần tính: bệ đặt tượng làm bằng gì, có móng bê tông chưa, nền sân có chịu được không, xe cẩu vào tới chỗ đặt được không.
Tượng đặt trên bệ cao phải được cố định bằng chốt hoặc vữa, không chỉ đặt chồng lên. Một bức tượng đá đổ có thể gây thương tích nặng cho người đi qua, nhất là trẻ con của công nhân hay theo cha mẹ tới cổng xưởng. Ở khu vực có gió bão mạnh, tượng đồng rỗng ruột nhẹ hơn tượng đá và càng cần cố định kỹ.
Tập quán thường đặt tượng thành đôi hai bên cổng, đầu nhìn ra ngoài. Đây là quan niệm về sự trấn giữ; còn khoảng cách giữa hai bệ phải để rộng hơn bề rộng xe lớn nhất ra vào xưởng, cộng thêm khoảng trống hai bên cho người đi bộ. Tượng lấn đường xe vừa nguy hiểm vừa sẽ bị xe quệt vỡ sớm.
Món theo ngành và một món đồ dùng thật cho xưởng mộc
Một số ngành có lựa chọn quen thuộc riêng, gắn với công việc của xưởng:
- Xưởng sản xuất hàng xuất khẩu, công ty logistics: thuyền buồm đồng hoặc gỗ ở phòng tiếp khách, ý "thuận buồm xuôi gió" cho những chuyến hàng. Mũi thuyền thường đặt hướng vào trong phòng theo quan niệm hàng về.
- Xưởng cơ khí, kết cấu thép: kỳ lân, sư tử đồng dáng khoẻ, hợp không khí ngành nặng.
- Doanh nghiệp vận tải, đại lý xe tải: ngựa đồng với ý "mã đáo thành công" ở văn phòng điều hành.
- Xưởng mộc, nội thất: thước Lỗ Ban là đồ dùng thật hằng ngày, không chỉ là vật phẩm. Theo tập quán, thợ mộc dùng thước để chọn kích thước cửa, bàn thờ, tủ rơi vào các cung đẹp. Nhiều xưởng treo một cây thước lớn trong văn phòng như dấu hiệu nghề.
- Kho hàng nông sản, thực phẩm: thường chỉ bày ở văn phòng; khu kho tuyệt đối không đặt vật phẩm vì ảnh hưởng vệ sinh và kiểm soát côn trùng, chuột.
Với xưởng có khách nước ngoài thường xuyên tới đánh giá nhà cung cấp, món ở phòng tiếp khách nên là món có câu chuyện dễ kể và trung tính, như thuyền buồm hay khối đá thô, tránh những hình tượng cần giải thích dài.
Món ở văn phòng xưởng nên chọn cỡ vừa phải, cao 20–40 cm cho tủ thấp, tránh món quá lớn trong văn phòng nhỏ vốn đã chật hồ sơ, mẫu hàng, bản vẽ.
Kiểm hàng và đặt hàng món lớn
Với món đặt văn phòng, kiểm như mọi món đồng, đá: đồng đúc nặng tay, không hút nam châm; mặt trong lòng tượng rỗng nhìn được thì xem độ dày thành đồng. Đá tự nhiên có vân, tạp chất; bột đá đúc nhẹ hơn, có bọt khí nhỏ và đường ráp khuôn. Hỏi rõ món có phủ lớp chống xỉn chưa, vì văn phòng xưởng thường nhiều bụi và ít người lau.
Với tượng cổng cỡ lớn, nên đề nghị nơi bán ghi rõ chất liệu, kích thước, khối lượng ước tính, cách đóng gói và ai chịu trách nhiệm vận chuyển, lắp đặt. Hỏi có kèm bệ không, bệ làm bằng gì. Tượng đá nguyên khối và tượng đá ghép khúc khác nhau nhiều về độ bền; tượng ghép cần xem kỹ mạch nối.
Không có quy chuẩn nào bắt xưởng phải có vật phẩm. Nếu ngân sách eo hẹp, một món nhỏ đẹp ở phòng tiếp khách là đủ để thể hiện sự chăm chút với đối tác, và để lại khoản lớn cho máy móc, bảo hộ lao động.
Một chi tiết hay bị bỏ qua là đóng gói khi chuyển xưởng. Doanh nghiệp sản xuất đổi mặt bằng khá thường xuyên; món đồng, đá trong văn phòng nên được bọc riêng, ghi rõ hàng dễ vỡ, không xếp chung thùng với tài liệu hay mẫu hàng. Tượng cổng lớn thì phải có phương án cẩu hạ riêng, đừng để tới ngày dọn mới tính.
Vật phẩm là lời nhắc, an toàn là quy trình
Có chủ xưởng đặt kỳ lân ở văn phòng với mong muốn xưởng bình an, ít sự cố. Mong muốn đó chính đáng, nhưng an toàn trong xưởng đến từ những thứ rất cụ thể: bảo hộ lao động đủ và được dùng thật, máy có che chắn, huấn luyện an toàn định kỳ, kiểm định thiết bị nâng, lối đi kẻ vạch rõ, kho hàng xếp đúng chiều cao cho phép, hệ thống chữa cháy được bảo trì.
Nhiều xưởng áp dụng phương pháp sắp xếp nơi làm việc kiểu 5S: sàng lọc, sắp xếp, sạch sẽ, săn sóc, sẵn sàng. Tinh thần của nó rất gần với cách người làm nghề nhìn vật phẩm: chỉ giữ thứ cần, đặt đúng chỗ, giữ sạch. Một văn phòng xưởng gọn gàng, có một con kỳ lân đồng lau bóng, nói với đối tác nhiều hơn một văn phòng chất đầy tượng.
Cuối cùng, nên để chính người phụ trách an toàn của xưởng xem qua vị trí đặt món lớn trước khi lắp. Họ biết đường xe chạy, chỗ chất hàng mùa cao điểm, chỗ đoàn kiểm tra hay đi qua, những điều mà chủ xưởng đứng ở văn phòng không phải lúc nào cũng thấy.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đặt vật phẩm trong khu sản xuất của xưởng không?
Không nên. Khu sản xuất có máy móc, xe nâng, rung và bụi; mọi vật thừa đều là rủi ro rơi, vướng, che khuất. Vật phẩm nên đặt ở văn phòng, phòng tiếp khách hoặc cổng, nơi có thể kiểm soát vị trí và lau chùi.
Đôi sư tử đá ở cổng xưởng cần lưu ý gì?
Cần bệ móng chắc, tượng được cố định chứ không chỉ đặt chồng lên bệ, và khoảng cách hai bệ phải rộng hơn xe lớn nhất ra vào xưởng. Tượng không được lấn đường xe chữa cháy hay lối người đi bộ.
Văn phòng xưởng nhiều bụi nên chọn vật phẩm chất liệu gì?
Nên chọn bề mặt nhẵn, khối đơn giản như đồng đúc phủ bóng, đá tự nhiên đánh bóng, gốm men. Món chạm khắc nhiều khe, gỗ mộc và đồng mạ mỏng nhanh bám bụi, khó làm sạch trong môi trường xưởng.
Thước Lỗ Ban có phải là vật phẩm phong thuỷ không?
Thước Lỗ Ban vừa là dụng cụ đo thật của thợ mộc, vừa gắn với tập quán chọn kích thước cửa, tủ, bàn thờ theo các cung trên thước. Ở xưởng mộc, nó là đồ nghề hằng ngày; nhiều nơi treo một cây lớn trong văn phòng như dấu hiệu nghề.
Xưởng có máy dập rung mạnh thì giữ vật phẩm trên kệ thế nào?
Dùng đế cao su chống trượt, keo dán mềm gỡ được, thanh chặn phía trước kệ, và đặt món nặng ở tầng thấp sát tường. Kiểm tra vị trí món đồ mỗi tuần vì rung lâu ngày làm đồ dịch dần ra mép kệ.