Quà đầy tháng, thôi nôi phong thuỷ an toàn nhất là món không vào tay bé: mặt ngọc hoặc ngọc bội để dành cho bé lớn, tranh đá quý màu dịu và tượng gỗ con vật hiền cho phòng bé, hộp gỗ kỷ niệm, và món nhỏ cho mẹ. Trẻ một tháng, một tuổi đưa mọi thứ vào miệng, nên vòng hạt, đồng xu, tượng nhỏ dù mang ý chúc tốt đến đâu cũng là vật có thể gây hóc. Người tặng trao cho bố mẹ, kèm lời dặn, để món quà ở lại với gia đình nhiều năm.
Bài này đi theo dịp: đầy tháng khác thôi nôi ở chỗ nào khi chọn quà, món cho bé để dành, món cho phòng bé, món cho mẹ, món nên tránh, bảng chọn nhanh, gói quà và thăm bé sao cho đúng nếp. Các hình tượng như cá chép, rùa, hồ lô được nhắc như lời chúc theo quan niệm dân gian. Nghi lễ cúng của từng gia đình là việc riêng của nhà bé; khách chỉ cần mang lời chúc và món quà phù hợp.
Đầy tháng và thôi nôi: hai dịp, hai cách chọn
Đầy tháng là khi bé tròn một tháng tuổi. Bé còn rất nhỏ, mẹ vừa sau sinh, nhà thường chỉ mời người thân gần. Khách đến ngắn, không ồn, và quà chủ yếu hướng tới bố mẹ: món để dành cho bé, món trang trí phòng bé, món chăm cho mẹ. Đây không phải lúc mang đồ to, nặng đến nhà.
Thôi nôi là khi bé tròn một tuổi. Bé đã bò, đứng vịn, có khi đã đi; nhà thường làm tiệc lớn hơn, nhiều nơi có trò cho bé chọn đồ vật trên mâm như một trò vui của gia đình. Quà thôi nôi đa dạng hơn: đồ cho phòng bé, món kỷ niệm có khắc tên và ngày sinh, món để dành. Nhưng bé một tuổi lại đúng giai đoạn với tay lấy mọi thứ, nên an toàn còn quan trọng hơn lúc đầy tháng.
Chung cho cả hai dịp: hỏi bố mẹ bé trước khi tặng món lớn, vì đồ cho em bé thường được ông bà, cô dì chuẩn bị nhiều, rất dễ trùng; và trao quà cho người lớn chứ không đặt vào tay hay vào nôi của bé.
Món để dành cho bé
Mặt ngọc, ngọc bội nhỏ. Nhiều gia đình có nếp tặng cháu một miếng ngọc để dành, đợi bé lớn mới đeo. Chọn mặt nhẵn, không cạnh sắc, kèm hộp có nắp chắc. Trao cho bố mẹ, nói rõ đây là món cất đi.
Hộp gỗ kỷ niệm. Hộp gỗ chạm hoa văn đơn giản để bố mẹ cất lọn tóc máu, vòng tay bệnh viện, giấy chứng sinh bản sao, ảnh siêu âm. Có thể khắc tên và ngày sinh của bé ở nắp.
Tượng con vật hiền bằng gỗ, khắc ngày sinh. Cá chép (ý kiên trì), rùa (ý sống lâu), voi (ý vững vàng) bằng gỗ, cỡ hai bàn tay người lớn trở lên. Món này đặt kệ khi bé nhỏ, khi bé lớn thành đồ kỷ niệm của bé.
Đồng xu, tiền mừng tuổi đóng khung. Một số người tặng đồng xu phong thuỷ; nếu tặng, nên là loại gắn trong khung kính, khung gỗ để treo tường, không phải đồng xu rời.
Món cho phòng bé
Phòng bé cần dịu mắt, ít đồ, không có vật nặng ở tầm thấp. Tranh đá quý khổ nhỏ màu pastel hình con vật, cây hoa, mặt trăng là món treo tường hợp. Treo cao, bắt hai móc chắc, không treo ngay trên đầu nôi hay cũi; nhiều bố mẹ thích treo ở bức tường đối diện để bé nằm nhìn thấy.
Tượng gỗ con vật cỡ lớn đặt kệ cao, kệ có bắt vít vào tường. Tránh tượng đá, tượng sứ, tượng bột đá cho phòng bé: rơi là vỡ, mảnh sắc, mà bé đang tập bò thì sàn nhà là nơi bé ở nhiều nhất. Tránh món có sừng, tai, đuôi mảnh dễ gãy thành mảnh nhỏ.
Không đặt quả cầu thạch anh, cụm tinh thể trong phòng bé dưới một tuổi: tinh thể có cạnh sắc, khối nặng, và quả cầu trong suốt có thể tụ nắng. Không đặt nến thơm, đèn xông, đèn đá muối cắm điện trong phòng bé. Chuông gió, dây treo đồng xu gần nôi có thể bị bé kéo xuống.
Nếu muốn tặng món có màu sắc theo mong muốn của bố mẹ (theo mệnh, theo sở thích), hãy hỏi bố mẹ chọn màu; đừng tự quyết vì phòng bé thường đã được bố mẹ chuẩn bị theo một tông riêng.
Món cho mẹ đang bế con
Người mẹ sau sinh thường ít được nhớ tới trong các buổi đầy tháng; quà cho mẹ vì thế được trân trọng. Nhưng chọn đồ đeo cho mẹ cần nghĩ tới việc bế con: vòng hạt to cấn vào người bé, chuỗi dây chun đứt hạt có thể rơi vào miệng bé, dây chuyền dài bé nắm kéo. Mặt đeo cổ dây ngắn, nhẫn trơn ôm tay, hoặc một món để bàn cho góc mẹ hay ngồi là lựa chọn hợp hơn.
Thạch anh hồng, đá mặt trăng là hai loại đá màu dịu nhiều mẹ thích. Một cụm thạch anh hồng nhỏ đặt bàn làm việc mẹ sẽ quay lại sau kỳ nghỉ sinh, hay một mặt đá mặt trăng dây ngắn, là món dành riêng cho mẹ mà không vướng việc chăm con. Quan niệm gắn các loại đá này với sự dịu dàng, an yên là lời chúc; sức khoẻ sau sinh của mẹ là chuyện của nghỉ ngơi, ăn uống và tái khám. Nếu không chắc mẹ thích đá gì, một hộp gỗ nhỏ để mẹ cất nhẫn cưới, đồng hồ khi bế con, rửa bình sữa cũng là món dùng mỗi ngày.
Quà của ông bà, cô dì chú bác: món kỷ vật của gia đình
Người thân ruột thịt thường muốn tặng cháu một món "có giá trị lâu dài". Ở nhiều nhà, đó là miếng ngọc, chiếc khoá bạc, đôi vòng để dành, bức tranh treo phòng khách mừng nhà thêm người. Những món này khác quà của bạn bè ở chỗ chúng thành kỷ vật, có khi được truyền qua nhiều đời.
Với kỷ vật, nên chọn chất liệu bền và hình tượng không lỗi thời: ngọc nhẵn, gỗ quý đã xử lý, tranh đá màu trung tính. Khắc tên bé và ngày sinh ở mặt sau hoặc đáy, kèm tên người tặng. Một tờ giấy nhỏ ghi vì sao ông bà chọn món này, cất trong hộp, sau hai mươi năm sẽ là phần bé quý nhất.
Người thân cũng là người dễ hỏi bố mẹ bé nhất. Bàn trước với bố mẹ bé và các cô dì khác, chia nhau mỗi người một món khác loại: người tặng ngọc để dành, người tặng tranh phòng bé, người lo hộp kỷ niệm. Bé không cần năm miếng ngọc, nhưng sẽ vui khi lớn lên biết mỗi món là của một người thương mình.
Món nên tránh cho đầy tháng, thôi nôi
Các món dưới đây phổ biến trên thị trường quà sơ sinh nhưng không an toàn hoặc không hợp:
- Vòng hạt, vòng mọc răng, vòng hổ phách cho bé đeo: nguy cơ hóc khi đứt dây, siết cổ khi vướng; các cơ quan y tế như FDA Hoa Kỳ đã cảnh báo về vòng mọc răng cho trẻ.
- Đồng xu rời, tượng mini, hạt rời: vật nhỏ trẻ có thể nuốt.
- Tượng đá, tượng sứ, món có cạnh sắc đặt ở phòng bé.
- Nến thơm, đèn xông, nhang trầm làm quà cho nhà có trẻ sơ sinh: khói, mùi, nguy cơ cháy.
- Món màu nhuộm kém: phai màu khi bé ngậm.
- Món to, nặng mang đến lúc mẹ còn mệt: nhà phải dọn chỗ, khách ở lâu.
- Món quảng cáo "trừ vía", "giúp bé ngủ ngoan": không có tác dụng như quảng cáo và có thể khiến bố mẹ bỏ qua dấu hiệu bé cần đi khám.
Nếu gia đình bé có nếp đeo vòng bạc, vòng dâu tằm cho bé, đó là quyết định của bố mẹ; người tặng không nên tặng loại vòng này khi chưa hỏi.
Bảng chọn nhanh quà đầy tháng, thôi nôi
Theo dịp và người nhận:
| Dịp, người nhận | Món hay chọn | Lưu ý an toàn, tập quán |
|---|---|---|
| Đầy tháng – cho bé | Mặt ngọc để dành, hộp kỷ niệm gỗ | Trao cho bố mẹ; hộp nắp chắc |
| Đầy tháng – cho phòng bé | Tranh đá quý pastel, tượng gỗ lớn | Treo cao, đặt kệ bắt vít |
| Đầy tháng – cho mẹ | Mặt đá dây ngắn, cụm thạch anh hồng nhỏ để bàn | Không vòng hạt to, không dây dài |
| Thôi nôi – cho bé | Tượng gỗ khắc tên và ngày sinh, hộp kỷ niệm | Bé đã với tay: không vật nhỏ, không cạnh sắc |
| Thôi nôi – cho cả nhà | Tranh đá quý, khung ảnh gia đình | Hỏi bố mẹ trước để không trùng |
| Người thân ở xa | Hộp kỷ niệm khắc tên, tranh không kính | Gửi trước, đóng gói kỹ |
Các mốc trong bảng chỉ là gợi ý; mỗi gia đình một nếp. Cột an toàn thì không nên linh động.
Gói quà, thăm bé và lời dặn
Gói quà. Không dùng túi nilon mỏng, ruy băng dài, băng keo nhiều lớp; bé và anh chị nhỏ trong nhà có thể nghịch phần gói. Hộp giấy, túi vải có quai ngắn là đủ.
Thăm bé. Hẹn trước, đến ngắn, rửa tay trước khi lại gần bé, không đến khi đang ho sốt. Không hôn bé, không tự bế khi bố mẹ chưa mời. Đầy tháng mẹ còn mệt, khách nên về sớm.
Lời dặn kèm quà. Một câu ngắn: "mặt ngọc này để dành, đợi bé lớn hãy đeo", "tranh treo cao giúp em". Bố mẹ bận rộn sẽ thấy người tặng chu đáo.
Kiểm hàng. Tượng gỗ kiểm dằm, cạnh, sơn có bong không; hỏi sơn phủ là loại gì. Mặt ngọc kiểm cạnh nhẵn, lỗ xỏ dây không sắc. Tranh đá kiểm đá gắn chắc, không rơi hạt khi nghiêng tranh và gõ nhẹ vào khung.
Đến dự tiệc thôi nôi. Tiệc thôi nôi đông trẻ con. Món mang đến nên để trong túi kín, đưa ngay cho bố mẹ bé hoặc người lớn đón khách, không để trên bàn thấp, ghế, sàn nơi các bé khác có thể mở ra nghịch.
Câu hỏi thường gặp
Quà đầy tháng phong thuỷ cho bé trai và bé gái có khác nhau không?
Không cần khác nhiều. Nhiều gia đình chọn cá chép, rồng cho bé trai, phượng, hoa cho bé gái theo tập quán, nhưng rùa, voi, hồ lô, tranh cây hoa hợp cả hai. Điều không được khác nhau là tiêu chuẩn an toàn: không vật nhỏ, không cạnh sắc, không dây.
Có nên tặng vòng bạc cho bé đầy tháng?
Vòng bạc cho bé là tập quán của nhiều gia đình Việt, nhưng vòng đeo cho trẻ sơ sinh có nguy cơ vướng, siết, rơi hạt. Nếu tặng, hỏi bố mẹ trước và gợi ý chỉ đeo khi có người lớn trông, tháo khi bé ngủ. Một mặt ngọc để dành là lựa chọn ít rủi ro hơn.
Thôi nôi tặng tượng con giáp năm sinh của bé có được không?
Được nếu là tượng cho bố mẹ đặt kệ cao, làm kỷ niệm năm sinh. Chọn tượng gỗ cỡ lớn, đế vững, không chi tiết mảnh. Không tặng tượng con giáp mini, móc khoá con giáp vì đó là vật nhỏ bé có thể nuốt.
Người thân ở xa gửi quà đầy tháng thế nào cho tiện?
Chọn món gọn, không vỡ: hộp kỷ niệm khắc tên, tranh không kính, mặt ngọc để dành. Gửi trước ngày đầy tháng, kèm thiệp viết tay. Nhắn bố mẹ bé biết để có người nhận, tránh để mẹ đang ở cữ phải ra cửa ký nhận.
Có nên đặt vật phẩm phong thuỷ gần nôi để bé ngủ ngon?
Không có vật phẩm nào làm bé ngủ ngon hơn. Gần nôi chỉ nên có những gì thật cần cho giấc ngủ an toàn của bé, không vật nặng, không dây treo. Bé hay quấy khóc kéo dài thì nên hỏi bác sĩ nhi, không nên trông vào vật phẩm.
Quà thôi nôi cho bé nên chọn món dùng ngay hay món để dành?
Nhiều bố mẹ thích món để dành có khắc tên và ngày sinh vì đồ dùng ngay cho bé thường đã được ông bà, cô dì sắm đủ. Món để dành không cần to; một hộp gỗ kỷ niệm hay tượng gỗ nhỏ khắc tên được giữ suốt tuổi thơ của bé.