Theo các quan niệm phong thủy phổ biến, tượng rồng thường được đặt ở phía Đông của nhà hoặc của phòng, hoặc ở bên tay trái khi đứng trong nhà nhìn ra cửa chính, vị trí gọi là Thanh Long; nhiều người cũng thích đặt rồng gần nước như bể cá, tiểu cảnh nước. Đó là những cách làm hay được nhắc tới, nhưng giữa các trường phái và các thầy không có một chuẩn thống nhất.
Bài này tổng hợp các quan niệm thường gặp về chỗ đặt và hướng đầu rồng, ghi rõ đâu là quan niệm, rồi bổ sung những lý do thực tế mà ít ai nhắc: an toàn khi có trẻ nhỏ, ánh sáng, tầm nhìn, độ chắc của mặt kệ. Mục tiêu là giúp bạn đặt tượng rồng ở chỗ vừa hợp ý nghĩa mình muốn, vừa đẹp, vừa an toàn.
Vì sao rồng hay gắn với phía Đông và phía bên trái
Trong hệ thống tứ tượng của văn hoá Trung Hoa cổ, bốn phương được gắn với bốn linh vật: Thanh Long ở phương Đông, Bạch Hổ ở phương Tây, Chu Tước ở phương Nam, Huyền Vũ ở phương Bắc. Rồng xanh phương Đông cũng gắn với hành Mộc và mùa xuân trong thuyết ngũ hành. Từ đó, nhiều người cho rằng tượng rồng hợp với phía Đông của ngôi nhà.
Trong phong thủy nhà ở, có câu "tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ": đứng trong nhà nhìn ra cửa, bên tay trái là phía Thanh Long, bên tay phải là phía Bạch Hổ. Vì vậy một cách làm phổ biến là đặt tượng rồng ở bên trái phòng khách hoặc bên trái bàn làm việc khi ngồi nhìn ra. Lưu ý rằng phía tay trái này tính theo hướng nhìn từ trong ra, không phải hướng la bàn, nên có thể không trùng với phương Đông thật.
Hai cách tính, theo phương Đông và theo phía tay trái, đôi khi cho kết quả khác nhau. Một số người ưu tiên cách thứ nhất, số khác ưu tiên cách thứ hai. Không có cách nào được mọi trường phái công nhận là duy nhất đúng, nên bạn có thể chọn cách hợp với cách bố trí nhà mình.
Các vị trí hay được nhắc và lý do thực tế đi kèm
Bảng dưới đây đặt cạnh nhau quan niệm phổ biến và những lý do thực tế mà bạn nên cân nhắc ở từng vị trí.
| Vị trí | Quan niệm thường gặp | Lý do thực tế cần xét |
|---|---|---|
| Phòng khách, phía bên trái nhìn ra cửa | Phía Thanh Long, chỗ đặt rồng phổ biến nhất | Có kệ chắc, ít người đi qua, dễ nhìn từ ghế ngồi |
| Phía Đông của nhà | Rồng phương Đông, hành Mộc | Kiểm tra nắng sáng có chiếu thẳng vào tượng không |
| Cạnh bể cá, tiểu cảnh nước | Rồng gắn với nước, mưa | Tránh nước bắn, hơi ẩm làm hỏng bột đá, gỗ |
| Bàn làm việc, bên trái | Tả Thanh Long khi ngồi làm việc | Tượng nhỏ, không vướng tay, không che màn hình |
| Sảnh, quầy lễ tân | Đón khách, thể hiện sự trang trọng | Đặt sâu vào trong, tránh khách va túi xách |
| Phòng ngủ | Nhiều người cho là không hợp vì rồng dáng mạnh | Phòng ngủ cần gọn, tượng dễ bị va khi đi lại lúc tối |
Nhìn vào bảng, bạn sẽ thấy nhiều lời khuyên dân gian có thể đi cùng lý do thực tế rất bình thường. Ví dụ, việc không đặt tượng lớn trong phòng ngủ vừa là quan niệm, vừa hợp lý vì phòng ngủ thường chật và tối. Khi quan niệm và thực tế cùng chỉ về một hướng, bạn có thể yên tâm làm theo.
Đầu rồng quay hướng nào: các cách làm khác nhau
Quay vào trong nhà. Một số người cho rằng đầu rồng nên hướng vào trong, như mang điều tốt vào nhà. Về bố cục, cách này giúp người ngồi trong phòng nhìn thấy mặt rồng.
Quay ra cửa hoặc ra cửa sổ. Người khác lại cho rằng rồng nên nhìn ra ngoài, nhất là nơi có khoảng trống, sân rộng hoặc mặt nước, gợi hình ảnh rồng vươn ra biển lớn. Cách này hay gặp ở văn phòng, cửa hàng.
Hướng về viên ngọc hoặc trung tâm. Với tượng đôi rồng hoặc rồng có viên ngọc riêng, đầu rồng hướng về viên ngọc là quy tắc bố cục rõ ràng nhất, ít ai tranh cãi.
Theo tầm mắt người xem. Một cách tiếp cận thực tế: xoay tượng sao cho từ chỗ ngồi chính trong phòng, bạn thấy rõ mặt rồng và dáng thân đẹp nhất. Tượng rồng thường được tạc để nhìn từ một phía chính, xoay ngược sẽ chỉ thấy lưng.
Với đôi rồng đặt hai bên. Khi bày hai tượng rồng ở hai đầu kệ hoặc hai bên cửa, cách phổ biến là cho hai đầu rồng cùng quay vào giữa, tạo thế chầu về trung tâm. Hai con cùng quay một chiều thường làm bố cục bị lệch, nhìn như cả kệ đang nghiêng về một phía.
Những kiêng kỵ dân gian hay được nhắc và cách hiểu
Bạn sẽ nghe khá nhiều lời dặn khi bày tượng rồng. Dưới đây là những điều phổ biến, kèm cách hiểu bình tĩnh:
- Không đặt tượng rồng dưới gầm bàn, gầm cầu thang hay sát sàn: theo quan niệm, rồng là linh vật nên được đặt ở chỗ cao ráo; thực tế, chỗ thấp dễ bị đá, bị bụi và ẩm.
- Không đặt trong nhà vệ sinh, cạnh thùng rác: quan niệm cho là thiếu tôn trọng; thực tế, đây là nơi ẩm và bẩn, làm hỏng mọi chất liệu.
- Không đặt quá nhiều tượng rồng trong một phòng: quan niệm cho là "quá mạnh"; thực tế, nhiều tượng cùng đề tài làm phòng rối mắt.
- Không đặt rồng đối diện tượng hổ: một số người theo câu "long tranh hổ đấu" nên tách hai linh vật; về thẩm mỹ, hai tượng dáng mạnh đối nhau cũng khó hài hoà.
- Không đặt tượng rồng trên nóc tủ quá cao: quan niệm khác nhau; thực tế, tượng nặng trên cao là nguy cơ rơi khi có rung lắc hoặc khi lau dọn.
Những lời dặn này là tập quán, không phải quy tắc bắt buộc. Nếu nhà bạn chật và vị trí lý tưởng theo quan niệm không có, đặt tượng ở một chỗ sạch, trang trọng, an toàn là đủ. Không có lý do gì để lo lắng nếu bạn chưa đặt "đúng hướng".
Đặt tượng rồng gần nước: bể cá, tiểu cảnh, thác nước để bàn
Rồng trong tín ngưỡng nông nghiệp Á Đông gắn với nước và mưa, nên hình ảnh rồng bên dòng nước rất được ưa chuộng. Nhiều gia đình đặt tượng rồng cạnh bể cá, trên tiểu cảnh non bộ hoặc chọn thác nước để bàn có hình rồng phun nước.
Điều cần lưu ý là chất liệu. Tượng bột đá, gỗ và tượng có lớp nhũ không chịu được nước bắn thường xuyên và hơi ẩm đọng lâu ngày, sẽ phồng rộp, mốc hoặc bong màu. Nếu muốn đặt rồng sát nước, hãy chọn đá tự nhiên, gốm men hoặc đồng có lớp phủ, và đặt cách mép bể một khoảng để nước không bắn trực tiếp.
Với thác nước để bàn có bơm điện, cần kiểm tra dây điện, ổ cắm và để thiết bị xa tầm tay trẻ nhỏ. Thay nước định kỳ để tránh rêu, muỗi và mùi hôi; đây là việc nhiều người quên sau vài tuần đầu hào hứng.
Nếu không có bể cá, một số người đặt tượng rồng cạnh bình hoa có nước hoặc chậu cây thủy sinh như một cách gợi ý tưởng. Đây là lựa chọn nhẹ nhàng, ít rủi ro hơn cho tượng.
Ví dụ giả định: bày tượng rồng trong một căn hộ nhỏ
Ví dụ giả định: anh Phong ở Cần Thơ sống trong căn hộ hai phòng ngủ, cửa chính mở ra hành lang hướng Tây, phòng khách liền bếp. Anh được tặng một tượng rồng bột đá cỡ vừa, có viên ngọc thủy tinh trong miệng. Theo la bàn, phía Đông của căn hộ là bức tường phòng ngủ chính; còn theo cách tả Thanh Long, đứng trong nhìn ra cửa thì bên tay trái là góc phòng khách cạnh cửa sổ.
Anh loại phương án đặt trong phòng ngủ vì phòng đã chật và anh không muốn bày linh vật ở đó. Góc trái phòng khách có sẵn một kệ gỗ thấp, nhưng cửa sổ bên cạnh hứng nắng chiều. Anh lùi tượng vào sâu trong kệ, kéo rèm mỏng vào buổi chiều để viên ngọc thủy tinh không hội tụ nắng, và xoay đầu rồng hướng vào giữa phòng để từ sofa nhìn thấy rõ mặt rồng.
Vì nhà có mèo hay nhảy lên kệ, anh dán thêm miếng dính chống trượt dưới đế. Kết quả là tượng nằm ở vị trí hợp với cách tả Thanh Long, an toàn với thú cưng, không bị nắng chiếu và nhìn đẹp từ chỗ ngồi chính. Ví dụ cho thấy khi hai cách tính quan niệm cho hai đáp án khác nhau, các yếu tố thực tế thường giúp bạn chọn được rất nhanh.
Bàn làm việc, cửa hàng và văn phòng
Trên bàn làm việc, tượng rồng nên nhỏ, đế vững, đặt ở góc trái phía trước hoặc bên trái màn hình nếu bạn muốn theo cách tả Thanh Long. Chọn tượng cao không quá tầm mắt khi ngồi để không che tầm nhìn và không vướng khi với tay lấy đồ. Tượng có râu, sừng sắc nhọn nên đặt xa chỗ tay hay đặt chuột, bàn phím.
Ở cửa hàng, rồng thường được đặt trên kệ phía sau quầy thu ngân hoặc trong tủ trưng bày gần lối vào. Vị trí này vừa dễ thấy vừa ít bị khách chạm vào. Nếu cửa hàng có nhiều hàng hoá, tượng rồng nên đặt ở một khoảng trống riêng để không lẫn với hàng bán.
Ở văn phòng nhiều người, hãy cân nhắc cảm nhận của đồng nghiệp. Một tượng rồng nhỏ, tinh tế ở góc bàn thường được đón nhận tốt hơn một tượng lớn nhũ vàng chiếm nửa mặt bàn. Ở phòng họp hoặc sảnh công ty, tượng nên đặt trên kệ riêng sát tường thay vì giữa bàn họp, để không cản tầm nhìn giữa những người ngồi đối diện. Khi đang chọn mẫu, bạn có thể xem mẫu có ghi rõ chất liệu, kích thước tại Vật Phẩm Phong Thủy để chọn cỡ hợp với mặt bàn.
Câu hỏi thường gặp
Phía Thanh Long là bên trái hay bên phải?
Phía Thanh Long là bên tay trái khi bạn đứng trong nhà nhìn ra cửa chính. Nếu đứng ngoài nhìn vào, nó nằm bên tay phải của bạn. Cách tính này theo hướng nhìn từ trong ra, không theo phương la bàn.
Không có chỗ ở phía Đông thì đặt tượng rồng ở đâu?
Bạn có thể đặt theo phía tay trái nhìn từ trong ra, hoặc đơn giản ở một chỗ sạch sẽ, cao ráo, an toàn trong phòng khách. Các trường phái không thống nhất về vị trí, nên một chỗ đặt trang trọng và an toàn đã là lựa chọn hợp lý.
Có nên đặt tượng rồng trong phòng ngủ không?
Nhiều người theo quan niệm phong thủy không bày tượng rồng trong phòng ngủ vì cho rằng không gian này cần yên tĩnh. Về thực tế, phòng ngủ thường chật và tối, tượng dễ bị va. Phòng khách và phòng làm việc là chỗ phổ biến hơn.
Đặt tượng rồng gần bể cá có tốt không?
Hình ảnh rồng gắn với nước nên nhiều người thích đặt rồng gần bể cá. Bạn chỉ cần chọn chất liệu chịu ẩm như đá, gốm hoặc đồng có lớp phủ, và đặt cách mép bể đủ xa để nước không bắn vào tượng.
Tượng rồng và tượng hổ có đặt chung phòng được không?
Một số người tránh đặt hai linh vật này đối diện nhau theo quan niệm long tranh hổ đấu. Nếu muốn bày cả hai, nhiều gia đình đặt rồng bên trái, hổ bên phải theo cách tả Thanh Long hữu Bạch Hổ, hoặc đặt ở hai phòng khác nhau.
Đặt sai hướng tượng rồng có sao không?
Không có cơ sở để lo lắng. Hướng đặt tượng rồng là quan niệm tham khảo, các trường phái nói khác nhau. Điều thực tế đáng quan tâm là tượng đặt ở chỗ vững, sạch, nhìn đẹp và an toàn cho người trong nhà.