Theo các quan niệm phong thủy phổ biến, tượng rùa và long quy thường được đặt ở phía sau chỗ ngồi làm việc, ở hướng Bắc của phòng hoặc ngôi nhà, trên kệ phòng khách, hoặc trong một khay nước nông; đầu rùa hướng vào trong nhà hay hướng ra cửa tuỳ trường phái. Mỗi lời khuyên này có nguồn gốc riêng, và đi kèm những cân nhắc rất thực tế về an toàn, vệ sinh và thẩm mỹ.
Bài này đi qua từng vị trí hay được nhắc, giải thích vì sao người ta khuyên như vậy, chỗ nào nên tránh vì lý do thực tế, và cách xử lý khi căn hộ, văn phòng của bạn không có đúng chỗ như sách nói. Tất cả được trình bày như quan niệm tham khảo, không phải quy tắc bắt buộc.
Vì sao rùa hay được đặt phía sau và phía Bắc
Trong phong thủy nhà ở, bốn phía quanh ngôi nhà được ví với tứ tượng: Thanh Long bên trái, Bạch Hổ bên phải, Chu Tước phía trước và Huyền Vũ phía sau, nhìn từ trong nhà ra. Huyền Vũ thường được vẽ là con rùa quấn rắn, gắn với phương Bắc, hành Thuỷ và màu đen. Thế đất lý tưởng theo quan niệm này là phía sau có chỗ dựa cao, vững như núi, như mai rùa.
Từ hình ảnh đó, người ta thu nhỏ vào phạm vi bàn làm việc: phía sau lưng người ngồi nên là tường đặc hoặc kệ chắc chắn, không phải cửa sổ hay lối đi. Một con rùa đặt trên kệ phía sau trở thành biểu tượng của "chỗ dựa" ấy. Với những người không có tường sau lưng, đặt rùa ở phía sau được xem như cách bù đắp mang tính biểu tượng.
Lời khuyên đặt rùa ở hướng Bắc của phòng hay của nhà cũng đến từ mối liên hệ giữa Huyền Vũ và phương Bắc. Có người dùng la bàn xác định hướng, có người chỉ đơn giản đặt ở phía sau nhà. Hai cách hiểu này đôi khi trùng nhau, đôi khi không, tuỳ hướng nhà. Nếu chúng không trùng, bạn có thể chọn theo cách nào thuận với bố trí nội thất hơn.
Điều đáng chú ý là lời khuyên "phía sau có chỗ dựa" cũng có lý do thực tế: ngồi quay lưng ra cửa hay lối đi khiến nhiều người thấy bất an, hay bị giật mình khi có người đến sau lưng. Sắp xếp chỗ ngồi tựa tường là nguyên tắc bố trí văn phòng mà nhiều nhà thiết kế nội thất cũng khuyên, không cần đến phong thủy.
Các vị trí hay đặt tượng rùa và cân nhắc thực tế
Bảng dưới gom những vị trí được nhắc nhiều nhất, kèm lý do theo quan niệm và những điều nên lưu ý trên thực tế.
| Vị trí | Lý do theo quan niệm | Lưu ý thực tế | Hướng đầu thường gặp |
|---|---|---|---|
| Kệ phía sau ghế làm việc | Tượng trưng chỗ dựa, thế Huyền Vũ | Kệ phải chắc, tượng không đặt cao quá đầu người ngồi để tránh rơi | Hướng cùng chiều người ngồi, nhìn ra phía trước |
| Góc bàn làm việc | Lời nhắc bền bỉ, vững vàng | Chọn tượng nhỏ, không vướng tay, không che màn hình | Hướng ra phía trước hoặc vào người ngồi |
| Phía Bắc phòng khách | Rùa gắn với phương Bắc, hành Thuỷ | Kiểm la bàn hoặc ứng dụng chỉ hướng; nếu là cửa sổ thì chọn kệ gần đó | Hướng vào trong phòng |
| Kệ tivi, tủ trang trí phòng khách | Lời chúc gia đình bền lâu | Tránh đặt sát tivi vì nhiệt và rung | Hướng ra phía người ngồi sofa |
| Khay nước nông | Rùa là con vật sống dưới nước, hành Thuỷ | Thay nước thường xuyên, chỉ dùng tượng chịu nước | Hướng vào trong nhà |
| Gần lối vào, kệ huyền quan | Canh giữ, đón người về | Không đặt dưới sàn lối đi, dễ vấp | Hướng ra cửa hoặc chếch vào trong |
Bạn có thể thấy hầu hết các vị trí đều xoay quanh hai ý: chỗ dựa phía sau và mối liên hệ với nước. Khi không có đúng chỗ như bảng, hãy giữ tinh thần ấy: một vị trí chắc chắn, sạch sẽ, nơi bạn nhìn thấy tượng hằng ngày.
Hướng đầu rùa: các cách hiểu đang tồn tại song song
Đầu hướng vào trong nhà. Cách hiểu phổ biến nhất ở nhà ở và cửa hàng: rùa "bò vào" mang phúc lộc vào nhà. Nhiều người áp dụng cho long quy đặt ở lối vào, phòng khách, quầy thu ngân.
Đầu hướng ra cửa. Cách hiểu khác cho rằng rùa đầu rồng có sắc thái canh giữ, nên nhìn ra phía ngoài như vệ sĩ. Cách này hay gặp với long quy dáng mạnh, há miệng.
Đầu hướng cùng chiều người ngồi. Với rùa đặt phía sau lưng ghế, nhiều người cho rùa nhìn cùng hướng với người ngồi, như đang "đỡ lưng" và cùng nhìn về phía trước. Đặt rùa nhìn chằm chằm vào gáy người ngồi trông khá kỳ quặc.
Đầu hướng về phía người xem. Thuần thẩm mỹ: tượng là để ngắm, nên mặt tượng hướng về phía người hay ngồi nhìn nó, như sofa, bàn trà. Đây cũng là cách các nhà trưng bày bảo tàng xếp tượng.
Không quá câu nệ. Các trường phái nói khác nhau, nên một vị trí đúng theo cách này có thể sai theo cách kia. Chọn một cách gia đình thống nhất, đặt cho chắc và đẹp mắt là đủ, không cần lo lắng về chuyện "đặt sai".
Đặt rùa trong khay nước: tập quán và những điều cần lưu ý
Một tập quán khá phổ biến là đặt rùa đồng hoặc rùa đá trong một khay hay đĩa nông có chút nước, vì rùa vốn là con vật sống dưới nước và gắn với hành Thuỷ. Có người thả thêm vài viên sỏi, viên đá cuội hay đồng xu vào khay. Nhìn về thẩm mỹ, một khay sứ trắng hay men xanh có rùa đồng nằm giữa mặt nước trong vắt khá đẹp mắt.
Tuy vậy, nước đọng là chỗ lý tưởng cho muỗi đẻ trứng, và có thể lên rêu, đục, có mùi chỉ sau vài ngày ở khí hậu nóng ẩm. Nếu bạn chọn cách bày này, hãy thay nước ít nhất hai đến ba ngày một lần, rửa khay định kỳ và giữ mực nước nông. Ở những vùng đang có dịch sốt xuất huyết, cân nhắc bày khay khô với sỏi thay cho nước.
Chất liệu tượng cũng phải chịu được nước. Rùa đồng đúc đặc, rùa đá tự nhiên cứng như ngọc, thạch anh, đá xanh là lựa chọn phù hợp. Rùa bột đá, rùa gỗ, rùa mạ vàng, rùa có phần dán keo không nên ngâm, vì nước sẽ làm bong lớp phủ, nứt gỗ hoặc bung keo. Rùa đồng ngâm nước lâu ngày sẽ đổi màu nhanh, có thể lên gỉ xanh ở phần chìm.
Không đặt khay nước trên mặt gỗ không có lót, gần ổ điện, hay ở chỗ trẻ nhỏ và thú cưng với tới. Một khay nước đổ xuống sàn gỗ hay vào ổ cắm gây phiền toái lớn hơn nhiều so với lợi ích tinh thần của nó.
Những chỗ nên tránh vì lý do thực tế
Thay vì những lời đe doạ "đặt sai rước hoạ", dưới đây là các vị trí nên tránh với lý do cụ thể, kiểm chứng được:
- Nhà vệ sinh, phòng tắm: độ ẩm cao làm tượng đồng xỉn nhanh, bột đá bong sơn, gỗ mốc; hơi nước và hoá chất tẩy rửa cũng làm hỏng lớp phủ.
- Sàn nhà ở lối đi: dễ vấp ngã, dễ bị đá văng khi dọn dẹp; tượng nặng rơi vào chân có thể gây thương tích.
- Mép kệ cao gần cửa ra vào: cửa đóng mạnh làm rung kệ, tượng có thể rơi xuống người đi qua.
- Ngay trên đầu giường: tượng nặng đặt trên kệ đầu giường là mối nguy nếu kệ lỏng hoặc khi có rung chấn.
- Sát bếp nấu: dầu mỡ bám vào kẽ vảy rất khó lau, nhiệt làm biến dạng resin và bong màu bột đá.
- Chỗ nắng gắt chiếu thẳng nhiều giờ: làm phai màu đá, sơn nhũ, và với rùa thạch anh trong suốt có thể hội tụ ánh nắng gây nóng cục bộ.
Những lý do trên không phụ thuộc vào việc bạn tin phong thủy hay không. Chúng giúp tượng bền đẹp và giữ an toàn cho người trong nhà, đó cũng là điều mọi gia đình mong muốn khi bày một món vật phẩm.
Bày rùa cùng các vật phẩm khác trên một kệ
Rùa và rồng. Theo tứ tượng, Thanh Long ở bên trái, Huyền Vũ ở phía sau. Một số người bày tượng rồng phía trái bàn, rùa phía sau lưng cho đủ ý. Nếu bàn của bạn đã có long quy, tức đã gộp cả hai hình tượng, thường không cần bày thêm tượng rồng riêng.
Rùa và hạc. Cặp hạc và rùa gợi ý trường thọ, hay gặp trong không gian thờ tự và quà mừng thọ. Trên kệ phòng khách, đặt một con rùa nhỏ cạnh đôi hạc cao tạo được độ chênh chiều cao dễ nhìn.
Rùa và các linh vật làm ăn. Kệ quầy có tỳ hưu, thiềm thừ, mèo vẫy tay rồi thêm rùa vàng nữa thì rất dễ rối. Nên chọn một hoặc hai món chủ đạo, đặt cách nhau đủ xa để mỗi món có khoảng trống riêng.
Rùa và cây xanh. Một chậu cây nhỏ hoặc vài viên sỏi cạnh rùa đồng, rùa đá gợi không gian ven nước, tự nhiên mà không cần khay nước thật. Chỉ nhớ đặt đĩa lót chậu để nước tưới không chảy vào chân tượng.
Giữ khoảng trống. Quy tắc trưng bày đơn giản: mỗi món cần khoảng trống xung quanh ít nhất bằng một nửa chiều rộng của nó. Kệ chật kín đồ khiến món đẹp nhất cũng chìm mất.
Khi căn nhà không có chỗ đúng như sách nói
Căn hộ nhỏ, văn phòng chung, bàn kê sát cửa sổ là chuyện rất thường gặp. Bạn có thể xử lý theo các bước sau:
- Xác định chỗ ngồi chính của bạn và xem phía sau là gì: tường, kệ, cửa sổ hay lối đi.
- Nếu phía sau là tường hoặc kệ, đặt rùa ở đó với độ cao vừa phải, thấp hơn đầu người ngồi.
- Nếu phía sau là cửa sổ, đặt rùa trên bậu cửa sổ chắc chắn hoặc trên tủ thấp sát cửa sổ, tránh chỗ nắng chiếu gắt.
- Nếu phía sau là lối đi, đặt rùa ở góc bàn phía sau bên trái hoặc phải, cách xa lối đi để không bị quệt rơi.
- Nếu không thể đặt phía sau, chọn góc bàn trước mặt hoặc kệ phòng khách nơi bạn nhìn thấy hằng ngày.
- Chọn hướng đầu rùa theo cách hiểu gia đình thống nhất, rồi để yên, không cần xoay chỉnh liên tục.
Một bức tượng đặt chắc chắn, sạch sẽ, được nhìn ngắm thường xuyên có ý nghĩa hơn một bức tượng đặt đúng hướng la bàn nhưng phủ bụi trong góc khuất.
Câu hỏi thường gặp
Tượng rùa nên đặt ở hướng nào?
Nhiều người đặt rùa ở hướng Bắc của phòng hoặc phía sau chỗ ngồi, vì rùa gắn với Huyền Vũ, phương Bắc và thế tựa lưng trong phong thủy. Đây là quan niệm tham khảo. Nếu không có chỗ phù hợp, kệ phòng khách hay góc bàn làm việc chắc chắn cũng hoàn toàn được.
Đầu rùa nên hướng vào trong hay ra ngoài?
Hai cách hiểu cùng tồn tại: hướng vào trong là mang phúc vào nhà, hướng ra ngoài là canh giữ. Với rùa đặt sau lưng ghế, nhiều người cho rùa nhìn cùng chiều người ngồi. Chọn cách gia đình thống nhất là được, không có cách nào bắt buộc.
Có nên đặt tượng rùa trong khay nước không?
Có thể, nếu bạn thích và chịu khó thay nước hai đến ba ngày một lần để tránh muỗi, rêu và mùi. Chỉ dùng rùa đồng đặc hoặc đá tự nhiên cứng; rùa bột đá, gỗ, mạ vàng không nên ngâm vì dễ bong lớp phủ, nứt hoặc bung keo.
Đặt tượng rùa trong phòng ngủ được không?
Được, nếu bạn thích. Chỉ nên chọn tượng nhỏ, đặt trên kệ hoặc bàn trang điểm chắc chắn, không đặt trên kệ đầu giường nơi tượng có thể rơi xuống khi ngủ. Tránh khay nước trong phòng ngủ vì độ ẩm và muỗi.
Văn phòng ngồi quay lưng ra cửa thì đặt rùa thế nào?
Bạn có thể đặt rùa ở góc bàn phía sau, cách xa lối đi để không bị quệt rơi, hoặc đặt ở góc bàn trước mặt nếu phía sau không có chỗ. Nếu có thể, cân nhắc xoay bàn để lưng tựa tường, vì cách ngồi này giúp nhiều người thấy thoải mái hơn.
Đặt rùa dưới sàn nhà có sao không?
Không có gì kiêng kỵ cụ thể, nhưng tượng đặt dưới sàn dễ bị vấp, đá văng, bám bụi và va vào máy hút bụi. Nếu là rùa đá cỡ lớn trang trí góc phòng, hãy đặt trên bệ hoặc thảm riêng, cách xa lối đi.